Μελέτη της Κουλτούρας Υγείας και Ασφάλειας σε Τμήματα Ιοντιζουσών και Μη Ιοντιζουσών Ακτινοβολιών Ιατρικών Μονάδων - Λάτη Κατερίνα (Ακτινοτεχνολογία, 2022)
Η Ακτινολογία είναι ένας κλάδος της υγειονομικής περίθαλψης που εξελίσσεται συνεχώς. Ωστόσο η εργασία με τις ακτινοβολίες ενέχει κινδύνους που επιβαρύνουν το προσωπικό, τους ασθενείς και το περιβάλλον. Η μελέτη της κουλτούρας ασφάλειας των τεχνολόγων ακτινολόγων ακτινοθεραπείας (ΤΑΑ) ή βοηθών ραδιολογίας ακτινολογίας (ΒΡΑ), και η συσχέτιση με άλλες συνιστώσες στόχο έχει την ανάδειξη των σημείων του επαγγέλματος που χρήζουν βελτίωσης. Σκοπός της εργασίας ήταν η διερεύνηση των παραγόντων που σχετίζονται με την κουλτούρα ασφάλειας σε τμήματα ιοντιζουσών και μη ακτινοβολιών ιατρικών μονάδων. ΤΑΑ/ΒΡΑ απ’ όλη την Ελλάδα την περίοδο Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου 2021 κλήθηκαν να απαντήσουν στο ερωτηματολόγιο Κουλτούρα Ασφάλειας - Safety Attitudes Questionnaire (SAQ-σύντομη εκδοχή), σε 23 επιλεγμένες ερωτήσεις από το Job Satisfaction Survey (JSS), σε 26 επιλεγμένες ερωτήσεις από το Job Content Questionnaire (JCQ), σε 3 ερωτήσεις σχετικές με τον έλεγχο της υγείας τους και σε 5 ερωτήσεις εκτίμησης της ικανοποίησης από την εργασία τους. Τα ερωτηματολόγια αναρτήθηκαν στην ομάδα κοινωνικής δικτύωσης Facebook των ΤΑΑ/ΒΡΑ υπό την μορφή Google Forms και αναλύθηκαν με χρήση του στατιστικού πακέτου SPSS v.22.0. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι 134 ΤΑΑ/ΒΡΑ απ’ όλη την Ελλάδα απάντησαν τα ερωτηματολόγια. Το 70,9% του δείγματος ήταν γυναίκες, η μέση ηλικία ήταν 36,6 έτη, το 53% απασχολείτο στον δημόσιο τομέα, το 55,2% εργαζόταν στην Αθήνα, το 73,1% δήλωσε ότι δεν υπάρχει πρόγραμμα παρακολούθησης της υγείας στην εργασία του και το 47% δήλωσαν όχι πολύ ικανοποιημένοι από την εργασία τους. Στο σύνολο διαπιστώθηκε αρνητική βαθμολογία κουλτούρας ασφάλειας (SAQ 66,8 με όριο θετικής κουλτούρας >75). Οι χαμηλότερες βαθμολογίες καταγράφηκαν στις υποκατηγορίες «Στρες» «52», «Συνθήκες Εργασίας» «54,4», «Αντιλήψεις για τη Διοίκηση» «55,3», που δείχνουν ελλείψεις στην αναγνώριση του εργασιακού στρες, ανεπάρκεια στην εποπτεία και εκπαίδευση, κακή επικοινωνία και μη υποστηρικτικό περιβάλλον από τους ανώτερους ή έλλειψη ισχυρού μοντέλου ηγεσίας. Η μέση βαθμολόγηση της επαγγελματικής ικανοποίησης (71,8) ήταν ενδεικτική δυσαρέσκειας κυρίως όσον αφορά στη φύση της εργασίας (15,8) και στην επίβλεψη των ανωτέρων (13,8). H υψηλή βαθμολογία της «λήψης αποφάσεων» (34,5) σε συνδυασμό με την χαμηλή βαθμολογία των «ψυχολογικών απαιτήσεων» (15,8) του JCQ ίσως δικαιολογούν τις χαμηλές βαθμολογίες «στρες» των συμμετεχόντων. Η συνολική επαγγελματική ικανοποίηση όπως και η «λήψη αποφάσεων» συσχετίστηκαν θετικά με την κουλτούρα ασφάλειας (και με τις 5 υποκατηγορίες του SAQ) και αρνητικά με το «στρες» (p<0,05). Η εκπαίδευση σε θέματα ασφάλειας και η ύπαρξη προγράμματος ιατρικής παρακολούθησης σχετίστηκαν θετικά με την κουλτούρα ασφάλειας (πλην του στρες), και συγκεκριμένα με το κλίμα ασφάλειας, τις αντιλήψεις για τη διοίκηση και τις συνθήκες εργασίας (p<0,05). Οι εργαζόμενοι στα δημόσια νοσοκομεία είχαν χαμηλότερες τιμές σε 4 κατηγορίες του SAQ (κλίμα ομαδικότητας και ασφάλειας, αντιλήψεις για τη διοίκηση, συνθήκες εργασίας), επισημαίνοντας αδυναμίες του ΕΣΎ. H «ικανοποίηση από την εργασία» σχετιζόταν επίσης θετικά με την υποστήριξη των προϊσταμένων (p<0,05). Η παρούσα μελέτη αναδεικνύει την ανάγκη για βελτίωση της κουλτούρας ασφάλειας των ΤΑΑ/ΒΡΑ κυρίως στα δημόσια νοσοκομεία. Η καθιέρωση προγραμμάτων ελέγχου της υγείας τους και η συνεχιζόμενη εκπαίδευση-κατάρτιση σε θέματα υγείας και ασφάλειας, όπως και η ενίσχυση του μοντέλου ηγεσίας με ανάλογη ενθάρρυνση, υποστήριξη και περισσότερη αυτονομία στη λήψη αποφάσεων αναμένεται να έχουν ευεργετικά αποτελέσματα τόσο για την υγεία, ασφάλεια και δέσμευση του εργαζόμενου όσο και του οργανισμού.