From Gortyn to Heraklion? A Note on Cretan Urbanism During the 8th Century - COSENTINO, Salvatore (Byzantina Symmeikta, 2019)
Η Γόρτυνα παρότι είναι μια από τις πιο γνωστές αρχαίες πόλεις της Κρήτης και έχει μελετηθεί επαρκώς από αρχαιολογική άποψη, είναι αβέβαιο εάν στις αρχές του 8ου αιώνα εξακολουθούσε να είναι ακόμα η έδρα του κυβερνήτη του νησιού. Το παρόν άρθρο συνηγορεί υπέρ της πιθανότητας της μεταφοράς της έδρας του ἄρχοντος Κρήτης, δηλαδή του διαδόχου του παλαιού ἀνθυπάτου, στο Ηράκλειο (ή ίσως στην Κνωσό). Η μεταφορά αυτή θα μπορούσε να είχε πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο ενός γεωστρατηγικού μετασχηματισμού των σχέσεων μεταξύ Κωνσταντινούπολης και Κρήτης, ο οποίος επήλθε μετά τη μουσουλμανική κατάκτηση της Καρχηδόνας. Το περιστατικό αυτό οδήγησε στην ενίσχυση της οικονομικής σημασίας των κέντρων που βρίσκονται στη βόρεια ακτή του νησιού, εις βάρος των νοτίων ακτών. Τούτο φαίνεται ότι είχε ως αποτέλεσμα την ενίσχυση του οικισμού του Ηρακλείου, το οποίο, πολύ πριν από την άφιξη των Αράβων στο νησί, πρέπει να είχε λάβει ήδη κατά τον όγδοο αιώνα, τον ρόλο του νέου πολιτικού κέντρου του νησιού