Divine protection of Constantinople: the role of the Theotokos in the Ottoman sieges of the City - ATHANASOPOULOS, Antonios (Byzantina Symmeikta, 2022)
Οι κάτοικοι της Κωνσταντινούπολης εναπέθεταν τις ελπίδες τους για σωτηρία από την οθωμανική απειλή στην Θεοτόκο. Είχε, άλλωστε, προστατεύσει και κατά το παρελθόν τη βυζαντινή πρωτεύουσα από εξωτερικούς εχθρούς. Η διάχυτη αυτή αντίληψη ήταν ευρύτατα διαδεδομένη στον πληθυσμό. Συντηρούνταν, μάλιστα, διαχρονικά μέσα από τα ιστοριογραφικά, ρητορικά και αγιολογικά κείμενα. Έτσι, η απόσυρση των οθωμανικών στρατευμάτων από την περίμετρο της Κωνσταντινούπολης το 1402 αποδόθηκε στη βοήθεια της Θεοτόκου, όπως συνέβη και το 1422, όταν η δική της παρέμβαση ήταν αυτή που μετέτρεψε τους προηγουμένως δειλούς υπερασπιστές της Κωνσταντινούπολης σε γενναίους μαχητές, με αποτέλεσμα να αποκρούσουν αποτελεσματικά τις επιθέσεις των αντιπάλων στρατιωτών. Το 1453 η κατάσταση ήταν διαφορετική. Η παρατεινόμενη οθωμανική απειλή και η απουσία εξωτερικής βοήθειας είχαν δημιουργήσει κλίμα απογοήτευσης και απαισιοδοξίας. Η αντίληψη ότι η θεϊκή εύνοια είχε εγκαταλείψει την πόλη του Κωνσταντίνου ήταν κυρίαρχη στους κόλπους της κοινωνίας. Η οθωμανική απειλή ήταν η τιμωρία των Βυζαντινών για τις αμαρτίες τους, ενώ φυσικά και καιρικά φαινόμενα ερμηνεύονταν ως οιωνοί που προμήνυαν την πτώση.