The Nicaean Emperors and the Aristocracy - STATHAKOPOULOS, Dionysios (Byzantina Symmeikta, 2023)
Το άρθρο αυτό εξετάζει τη στάση και τις ενέργειες των αυτοκρατόρων της Νίκαιας (1204-1258) απέναντι στην αριστοκρατία. Προκειμένου να αξιολογηθεί πώς ο καθένας από τους αυτοκράτορες προσπάθησε να διαχειριστεί τη δυναμική των σχέσεων εξουσίας μεταξύ των ηγεμόνων και των ελίτ τους, στο άρθρο αναλύεται αρχικά το κοινωνικό υπόβαθρο του κάθε αυτοκράτορα, οι επιλογές του στη στελέχωση των κυριότερων αξιωμάτων αλλά και οι σχέσεις που διατηρούσε με αυτούς. Το σχήμα που καθιερώθηκε από τον Αλέξιο Α΄ σύμφωνα με το οποίο η αυτοκρατορική οικογένεια δημιούργησε συμμαχίες και επιγαμίες με ορισμένους μεγάλους αριστοκρατικούς οίκους σχηματίζοντας μια υπερ-αριστοκρατία στην οποία οι ηγεμόνες παραχωρούσαν υψηλά αξιώματα και τίτλους, μεγάλες εκτάσεις γης και άλλα προνόμια, αποτέλεσε το μέτρο σύγκρισης. Οι αυτοκράτορες της Νίκαιας είτε ακολούθησαν αυτό το σχήμα όσο πιο πιστά τους επέτρεπαν οι περιστάσεις (Θεόδωρος Α΄, Ιωάννης Γ΄) είτε προσπάθησαν να του δώσουν νέα πνοή και περιεχόμενο κατ’ εικόνα τους (Θεόδωρος Β΄). Η ανατροπή των καινοτομιών που επέφερε ο τελευταίος λίγο μετά τον θάνατό του έδειξε ότι η αριστοκρατία δεν ήταν διατεθειμένη να δεχτεί αλλαγές που θα μείωναν το κύρος της, όπως δείχνει η άνοδος της πιο εξέχουσας οικογένειας ανάμεσά τους, αυτής των Παλαιολόγων