Σκηνές καθημερινής ζωής και παραδείγματα νοοτροπίας των Φαναριωτών κατά τον ΙΗ' αιώνα - Zervos, Socrate C. (Δελτίο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών, 1988)
Ή εργασία αυτή, μέρος διδακτορικής διατριβής για τήν πολιτική ιδεολογία των Φαναριωτών, προτίθεται να παρουσιάσει ενδεικτικά καί χαρακτηριστικά στοιχεία του φαναριωτικοϋ βίου καί τής φαναριωτικής νοοτροπίας τόσο στο Φανάρι όσο καί στις Παραδουνάβιες ήγεμονίες κατά τον ΙΗ' αιώνα. Ό όγκος των πηγών πού σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με το θέμα αυτό μάς οδήγησε στήν επιλογή τεσσάρων κειμένων, των όποιων ή παράλληλη εξέταση επιτρέπει, κατά τή γνώμη μας, τήν ικανοποιητική θεώρηση τού θέματος. Οί τέσσερις βασικές αύτές πηγές είναι: α) Κωνσταντίνου Καρατζά, Εφημερίδες ιδιόχειροι, έκδ. Eud. de HURMUZAKI, Documente privitoare la Istoria Românilor, (vol. XIII, Texte greceçtiprivitoare la istoria româneasca, έκδ. A. Παπαδοπούλου-Κεραμέως), Βουκουρέστι 1909' β) M.-A. Cazzarti, Viaggio di Costantinopoli à lassi... nel 1742, έκδ. Φ. K. Φάλμπου, ’Αθήνα 1979' γ) W. Wilkinson, An account of the principalities of Walachia and Moldavia, Λονδίνο 1820' καί δ) M. Ph. Zallony, Traité sur les ... Fanariotes, Μασσαλία 1824. Βεβαίως οί τέσσερις αύτές πηγές, καθώς καί εκείνες πού χρησιμοποιούνται παράλληλα, δέν επιτρέπουν ούτε τήν εξάντληση τού θέματος ούτε τήν πλήρη παρακολούθηση τής χρονολογικής εξέλιξης τής νοοτροπίας των Φα- ναριωτών ή τή διαφοροποίησή της άπό τήν Κωνσταντινούπολη στή Μολδοβλαχία. Ή βαθύτερη καί συστηματικότερη μελέτη των προβλημάτων αύτών θά άποτελέσει αντικείμενο μελλοντικής εργασίας μας.