Εμπνευση και δημιουργία στη βυζαντινή αρχιτεκτονική - ΒΕΛΕΝΗΣ (Georgios VELENIS) Γεώργιος (Δελτίον της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας, 2018)
Στο άρθρο εξετάζονται οι παράγοντες που καθόρισαν την εξελικτική πορεία της χριστιανικής ναοδομίας από τον 4ο αιώνα έως την ύστερη βυζαντινή περίοδο. Ανάμεσά τους περιλαμβάνεται και η ανάγκη έκφρασης της χριστιανικής ιδεολογίας σε επίπεδο αρχιτεκτονικής σύλληψης. Οι αρχιτέκτονες αντλώντας από περίκεντρα θολωτά κτήρια και ξυλόστεγες βασιλικές δημιουργούν δρομικές συνθέσεις με κυρίαρχο το στοιχείο του τρούλου. Στα χρόνια της Εικονομαχίας, επικρατούν οι σταυρικές συνθέσεις, οι οποίες καλλιεργούνται ποικιλότροπα στους μετέπειτα χρόνους. Μετά τα τέλη του 9ου αιώνα, καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της ναοδομίας διαδραμάτισε ο μοναχισμός.