“No one is an environmentalist by birth”. Η καλλιέργεια της οικολογικής πολιτειότητας των μαθητών μέσω σχολικών προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Μία συστηματική ανασκόπηση της ερευνητικής δραστηριότητας στο διάστημα 2000 έως 2023 - Μουτσινάς, Γεώργιος (Διάλογοι! Θεωρία και πράξη στις επιστήμες αγωγής και εκπαίδευσης, 2023)
Λαμβάνοντας υπόψη την εμφανή περιβαλλοντική υποβάθμιση του πλανήτη και τις συνέπειές της σε κάθε επίπεδο της ανθρώπινης διαβίωσης, η καλλιέργεια της οικολογικής πολιτειότητας των μαθητών μέσω αποτελεσματικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων προσδοκάται να τους καταστήσει ενεργούς φορείς κοινωνικής αλλαγής προς όφελος του περιβάλλοντος. Η παρούσα εργασία στοχεύει στη συνθετική αποτύπωση των παρεμβατικών προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης που διενεργήθηκαν σε όλη την ηλικιακή εμβέλεια της φοίτησης του μαθητικού πληθυσμού σε τυπικά σχολικά πλαίσια, ώστε να αναπτυχθεί η οικολογική του πολιτειότητα. Πραγματοποιήθηκε μια συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση εμπειρικών μελετών δημοσιευμένων σε διεθνή, έγκριτα επιστημονικά περιοδικά στο χρονικό διάστημα 2000-2023. Τα αποτελέσματα της βιβλιογραφικής έρευνας στο τελικό δείγμα (n) των 35 μεθοδολογικά ετερόκλιτων μελετών κατέδειξαν ότι η πλειονότητα της επισκοπηθείσας ερευνητικής δραστηριότητας είχε λάβει χώρα στη Βόρεια Αμερική την περίοδο 2011-2015, σημειώνοντας θετικά εξαγόμενα. Μελετήθηκαν συμμετέχοντες ηλικίας κυρίως 5-12 ετών, σε παρεμβάσεις με διάρκεια συνήθως έως 12 εβδομάδες και με την πλειοψηφική υποστήριξη από το προσωπικό των εκάστοτε σχολείων. Η περιβαλλοντική πολιτειότητα των διδασκομένων ενισχύθηκε διαμέσου συμμετοχικών πρακτικών, όπου προήχθησαν ο αναστοχασμός αναφορικά με περίπλοκα οικολογικά θέματα, η κριτική σκέψη, η ανεξάρτητη και ενήμερη λήψη αποφάσεων, και η δικτύωση των μαθητευομένων με τις κοινότητές τους. Τα ευρήματα της έρευνας αντικατοπτρίζουν την αναγκαιότητα εστίασης των ερευνητών και των εκπαιδευτικών σε καινοτόμες παιδαγωγικές προσεγγίσεις που προωθούν την οικολογική πολιτειότητα των αποδεκτών τους, δρομολογώντας μια δίκαιη και δημοκρατική κοινωνική μεταστροφή με επίκεντρο την αειφορική διαχείριση του περιβάλλοντος.