Παιδαγωγική και Δημοκρατία: Μια συγκριτική μελέτη των ιδεών Dewey, Freire και Δελμούζου - Καλογήρου Ευαγγελία; Μιχαλοπούλου Αικατερίνη (Preschool and Primary Education, 2025)
Στο πεδίο της επιστήμης της παιδαγωγική η αναδρομική διερεύνηση των θεωριών και των ιδεών μορφών πρωτοπόρων στην καλλιέργεια της δημοκρατικής κουλτούρας στην εκπαίδευση, συνιστά ευκαιρία αναστοχασμού επί της παιδαγωγικής προόδου στο αντίστοιχο πεδίο σήμερα που η δημοκρατία ως πολιτειακό σύστημα εμφανίζεται «σε κρίση» ή «σε ύφεση». Στην παρούσα εργασία διερευνώνται συγκριτικά οι απόψεις των Dewey, Freire και Δελμούζου ως προς τη συμβολή τους στη διαμόρφωση της προοπτικής για ένα δημοκρατικό σχολείο. Σε μια εποχή που η δημοκρατία αποτελεί ζητούμενο κρίνεται σκόπιμο να διαφανεί το επιστημολογικό υπόβαθρο εξέλιξης της παιδαγωγικής επιστήμης με ιδέες ορόσημα στο πεδίο ενδιαφέροντός μας, που διευρύνουν και οριοθετούν τη δημοκρατική κουλτούρα στην εκπαίδευση. Αξιοποιώντας την ανάλυση περιεχομένου, το έργο των παραπάνω παιδαγωγών προσεγγίζεται υπό το πρίσμα των ακόλουθων τριών αξόνων: τη διαμόρφωση των σχέσεων δασκάλου-μαθητή, την οργάνωση του παιδαγωγικού μαθησιακού πλαισίου και την προσέγγιση της γνώσης ως περιεχομένου, ώστε να οριοθετηθεί ένα εννοιολογικό πλαίσιο συζήτησης. Το βασικό ερευνητικό ερώτημα που τίθεται είναι «πώς οραματίστηκαν οι προσωπικότητες αυτές το δημοκρατικό σχολείο, δρώντας σε διαφορετικά πλαίσια, και πόσο απέχει από το σχολείο στη σημερινή κοινωνία των προκλήσεων». Μολονότι οι εν λόγω στοχαστές προέρχονται από διαφορετικά πολιτικά και πολιτισμικά πλαίσια, η παιδαγωγική τους σκέψη διαμόρφωσε κατευθύνσεις που αποτελούν διαχρονικούς στόχους για κάθε κοινωνία που θέλει να χαρακτηρίζεται ως δημοκρατική.