Φαινομενολογία της επαναστατικής μάζας στον Κ. Παπαϊωάννου και οι βυζαντινές επαναστάσεις - Μελίδης Θεοφάνης (Ηθική. Περιοδικό φιλοσοφίας, 2023)
Ο Κώστας Παπαϊωάννου, στο τρίτο μέρος του έργου του Μάζα και Ιστορία που έχει τον τίτλο Φαινομενολογία της επαναστατικής μάζας, προσεγγίζει τον ρόλο των μαζών κατά τις επαναστατικές περιόδους, επιχειρώντας μία φιλοσοφική, ιστορική και πολιτική ματιά, στην ιδιαίτερη σημασία που διαδραματίζει τόσο η ύπαρξη, όσο και η βούληση της μάζας στο ιστορικό γίγνεσθαι των ανθρωπίνων κοινωνιών. Στην παρούσα ανακοίνωση, θα ασχοληθούμε με τον σχολιασμό της ανάλυσης του Κώστα Παπαϊωάννου, σε σχέση με τον τρόπο σκέψης και δράσης της επαναστατικής μάζας, καθώς και τη σχέση της με την Ιστορία, επιχειρώντας τη σύγκριση των χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων που τους αποδίδει με τις ανθρώπινες μάζες κάποιων εκ των σημαντικότερων επαναστάσεων της βυζαντινής περιόδου, όπως η στάση του Νίκα, το κίνημα των Βογόμιλων, και το κίνημα των Ζηλωτών. Κατά την ανακοίνωση, εκτός από το δευτερογενές υλικό μελετητών της βυζαντινής περιόδου, θα χρησιμοποιηθούν, επίσης, πρωτογενείς πηγές από τους χρονογράφους και ιστορικούς της εποχής, ώστε να καταδειχθεί ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνονταν τη μάζα ανθρώπων που συμμετείχαν σε αυτά τα κινήματα, σε σχέση πάντοτε με τη θεώρηση του Κ. Παπαϊωάννου.