Πειθαρχία και σχολικό περιβάλλον: παιδαγωγικές - ιστορικές - κοινωνιολογικές προσεγγίσεις - Καραούλας Απόστολος; Μπουκουβάλα Παρασκευή (Επιστημονική Επετηρίδα Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 2022)
Η πειθαρχία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της εκπαίδευσης και αναγκαία προϋπόθεση διασφάλισης της τάξης στα σχολικά περιβάλλοντα. Ωστόσο, εγείρεται έντονη ανησυχία για την αύξηση της παραβατικότητας και την κατάλυση της πειθαρχίας που καθιστά αναγκαία την αναζήτηση των αιτιών και των απαρχών του φαινομένου. Το φαινόμενο προσεγγίζεται και από την πλευρά των εκπαιδευτικών και των συμπεριφορών τους μέσα από μία ιστορική αναδρομή που ξεκινά τον 17ο – 18ο αιώνα στα ευρωπαϊκά σχολικά περιβάλλοντα, εστιάζοντας σε σχολεία της Βαυαρίας. Διαπιστώνεται η κατά περίπτωση επιβολή της πειθαρχίας, η επικέντρωσή της σε θέματα που σχετίζονταν με τις θρησκευτικές τους υποχρεώσεις αλλά και θέματα εμφάνισης και ενδυμασίας αλλά και τήρησης των κανόνων. Η επιβολή επίσης τιμωρίας -σωματικής ή ψυχολογικής-συνδέονταν άρρηκτα με τη διαπαιδαγώγηση. Η κατάσταση αλλάζει στα τέλη περίπου του 19ου αιώνα, όπου σιγά σιγά εδραιώνονται νέες εναλλακτικές προσεγγίσεις ως αντιστάθμισμα στην παραδοσιακή μορφή τιμωρίας. Εξετάζονται οι αντιλήψεις των εκπαιδευτικών στο θέμα της επιβολής πειθαρχίας αλλά και πώς αυτές διαμορφώθηκαν. Αναλύονται οι διάφορες μορφές βίας που ασκούνται στον χώρο της εκπαίδευσης αλλά και οι έννοιες ‘θετική’ – ‘αρνητική’ πειθαρχία. Επιχειρείται η αναζήτηση των αιτιών της απείθαρχης συμπεριφοράς των παιδιών αλλά και οι τιμωρητικές πρακτικές των εκπαιδευτικών καθώς και οι ενδεδειγμένες προσεγγίσεις υπό το πρίσμα της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού.