Ο αγένειος πατριάρχης Άγ. Γερμανός - Meinardus, Otto F. A. (Μακεδονικά, 1973)
«Ό αγένειος πατριάρχης Άγ. Γερμανός» αποτελεί έρευνα της άπεικονίσεως του εικονολάτρου πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως του 8ου αί. (715-730). Ευνουχισμένος από τόν αύτοκράτορα Κωνσταντίνο Δ' απει κονιζόταν κατά τούς μέσους βυζαντινούς χρόνους αγένειος. Ή απεικόνισή του, τόσο στον εξωτερικό τοίχο τού 'Αγ. Γερμανού (12ος ή 13ος ai.), όσο καί σέ τοιχογραφίες τού 19ου καί 20οΰ αί., θέτουν τό ερώτημα γιά τήν αιτία τής παραστάσεώς του ώς άγενείου, ιδιαιτέρως αν ληφθή ύπ’ όψη, ότι ή ορθόδοξος θεολογία και ή βυζαντινή τέχνη απέδιδαν στήν γενειάδα τήν ένδειξη του ανδρισμού καί τό σύμβολο τής ίερωσύνης. Βρίσκεται άραγε ή άπάντηση στήν επιθυμία τής μεταφοράς τής ιδέας τού μαρτυρίου του; Μάλλον δύσκο λο, καθ' όσον ό εύνουχισμός του δέν ήταν αποτέλεσμα των είκονολατρικών του πεποιθήσεων, πράξεων καί πολιτικής. Αποδεχόμενος ώς αρχή τήν λατρεία τού πατριάρχου τού 8ου αί. στό μακεδονικό χωριό "Αγ. Γερμανός, ό Μουτσόπουλος έχει ήδη άποδείξει ότι προέκυψε μία σύγχυση προσώπων μέ τήν άντικατάσταση τού βουλγάρου πατριάρχου τού 10ου αί. άπό τόν πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως τού 8ου αί. Αύτή ή μεταφορά λατρείας προέκυψε στα τέλη τού 11ου αί., ή άργότερα, όταν ή Δ. Βουλγαρία έγινε πάλι βυζαντινή επαρχία. Εις τό τέλος τού άρθρου γίνεται λόγος γιά τήν αύθεντικότητα των λειψάνων τού Άγ. Γερμανού τής εκκλησίας τού χωριού Άγ. Γερμανός, καί άναφέρονται τά κατά τόπους λατρευόμενα λείψανα τού εικονολάτρου πατριάρχου.