Προάγοντας το δικαίωμα της συμμετοχής σε πλαίσια προσχολικής αγωγής και εκπαίδευσης: Το παράδειγμα του Ευρωπαϊκού Προγράμματος PARTICIPA για τη δημοκρατική εκπαίδευση των μικρών παιδιών - Πεντέρη Ευθυμία Βαχάρης; Πετρογιάννης Κωνσταντίνος (Ερευνώντας τον κόσμο του παιδιού, 2025)
Η συμμετοχή των παιδιών, βασικό στοιχείο των κοινωνιών που βασίζονται στα ανθρώπινα δικαιώματα, έχει κερδίσει την δέουσα αναγνώριση στην κοινωνία και στην έρευνα. Ωστόσο, η προαγωγή της συμμετοχής, ιδιαίτερα για τα μικρά παιδιά, εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση. Η συμμετοχή εξαρτάται από τη δράση και τις ικανότητες των παιδιών, καθώς και από τα χαρακτηριστικά του οικογενειακού, κοινοτικού και εκπαιδευτικού πλαισίου. Καθώς τα προσχολικά περιβάλλοντα αγωγής και εκπαίδευσης συνιστούν προνομιακά πλαίσια για την υποστήριξη της ενεργού συμμετοχής και με σκοπό να υποστηριχθεί το εκπαιδευτικό και παιδαγωγικό προσωπικό των παιδικών σταθμών και των νηπιαγωγείων στην αναγνώριση και προαγωγή του δικαιώματος της συμμετοχής των μικρών παιδιών σε θέματα που τα αφορούν, αναπτύχθηκε το ευρωπαϊκό έργο PARTICIPA: Εργαλειοθήκη Επαγγελματικής Ανάπτυξης για την Υποστήριξη του Δικαιώματος της Συμμετοχής των Παιδιών σε Πλαίσια Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης (Professional Development Tools Supporting Participation Rights in Early Childhood Education). Αξιοποιώντας αποσπάσματα από τις συνεντεύξεις με νηπιαγωγούς, παιδαγωγούς και βοηθούς από τις 4 συμμετέχουσες στο έργο χώρες (Βέλγιο, Ελλάδα, Πολωνία, Πορτογαλία), αναλύονται βασικές παράμετροι που αφορούν την έννοια, τη σημασία και το παιδαγωγικό πλαίσιο της συμμετοχής στη βάση του μοντέλου συμμετοχής της Laura Lundy, το οποίο αποτέλεσε τη βασική προσέγγιση για την ανάπτυξη της Εργαλειοθήκης. Περιγράφονται αδρομερώς οι ερευνητικές και επιμορφωτικές δράσεις του έργου. Συζητείται η ανάπτυξη κουλτούρας συμμετοχής των μικρών παιδιών για όλα τα θέματα που τα αφορούν εκκινώντας από τα προσχολικά περιβάλλοντα αγωγής και εκπαίδευσης και διαχέοντας τις ιδέες και το παιδαγωγικό πλαίσιο της συμμετοχής στις οικογένειες και την ευρύτερη κοινότητα, στο πλαίσιο της κοινωνικοπαιδαγωγικής αποστολής του σχολείου.