An Examination of Muslim Albanian Politics during the Greek Revolution (1821-1825) - H. Ilıcak, Şükrü (PIXELS@humanities, 2022)
Υπάρχουν σχεδόν 50.000 αρχειακά έγγραφα που σχετίζονται με την Ελληνική Επανάσταση στα Οθωμανικά Κρατικά Αρχεία στην Κωνσταντινούπολη, ωστόσο οι επιστημονικές έρευνες με βάση αυτές τις πηγές παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες. Σε όλα αυτά τα έγγραφα, οι προσπάθειες της Υψηλής Πύλης για την κινητοποίηση των μουσουλμάνων Αλβανών επαρχιακών προκρίτων-πολέμαρχων εναντίον των ελλήνων ανταρτών ξεχωρίζουν ως κεντρικό θέμα. Έχοντας εξαντλήσει τις πηγές στρατιωτικού δυναμικού στον αγώνα του με τους επαρχιακούς προκρίτους (αγιάνηδες) κατά τη δεκαετία πριν από την Ελληνική Επανάσταση, το οθωμανικό κράτος ήταν κυριολεκτικά στο έλεος των αλβανών πολέμαρχων και μισθοφόρων για την καταστολή της ελληνικής επανάστασης, μέχρι την εμφάνιση των αιγυπτιακών δυνάμεων το 1825. Ωστόσο, οι Αλβανοί ακολούθησαν τα δικά τους ένστικτα επιβίωσης και τις επιδιώξεις τους, και η αποστροφή τους στο να προβάλουν ένα ενωμένο μουσουλμανικό μέτωπο εναντίον των Ελλήνων αποδείχτηκε μια ακόμα αποτυχία τού ήδη χρεοκοπημένου συστήματος αυτοκρατορικής αφοσίωσης της Υψηλής Πύλης. Υπάρχουν αναρίθμητα έγγραφα στα οποία οι οθωμανοί διοικητές αξιολογούν την αλβανική αντίδραση ως το κύριο εμπόδιο στην καταστολή της ελληνικής εξέγερσης. Η απροθυμία των ιστορικών να αποδώσουν στους Αλβανούς των αρχών του 19ου αιώνα τις ιδιότητες ενός λαού ικανού να επιδιώξει τα δικά του συμφέροντα –σε αντιδιαστολή με το να αποτελούν απλή συσσωμάτωση μισθοφορικών φυλών– εμπόδισε σε μεγάλο βαθμό τη σαφή κατανόηση του βασικού ρόλου τους στην Ελληνική Επανάσταση. Η έρευνα εξετάζει τους τρόπους με τους οποίους διαμόρφωσαν την πορεία της Ελληνικής Επανάστασης οι δρώντες στις συνθήκες που δημιουργήθηκαν μετά την πτώση του Αλί Τεπελενλή, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο μουσουλμανικό αλβανικό στοιχείο. Κάνοντας εκτεταμένη χρήση του οθωμανικού αρχειακού υλικού, η έρευνα ακολουθεί τη σταδιοδρομία των έκπληκτων αλβανών πολέμαρχων που προσπαθούσαν να βρουν τη θέση τους ανάμεσα στους έλληνες επαναστάτες που αγωνίζονταν για ανεξαρτησία και τους πράκτορες της Υψηλής Πύλης που προσπαθούσαν να αποκαταστήσουν την αυτοκρατορική εξουσία.