Configurations de l’espace et déambulations narratives dans Ombre sultane d’Assia Djebar - Spiridopoulou, Maria (Σύγκριση/Comparaison/Comparison, 2025)
Χωρικές δομές και αφηγηματικές περιπλανήσεις στη Σουλτάνα σκιά της Ασιά Τζεμπάρ Σύμφωνα με τον Henri Mitterand, «ο τόπος αποτελεί τη βάση της αφήγησης» και αυτό αναδεικνύεται με σαφήνεια στο μυθιστόρημα Ombre sultane (Σουλτάνα σκιά) της Αλγερινής γαλλόφωνης συγγραφέως Assia Djebar, το οποίο δομείται γύρω από μια χωρική διχοτομία που παίρνει τη μορφή αντιθετικών ζευγών. Η διάρθρωση του χώρου στο μυθιστόρημα παρουσιάζει μια σειρά από τόπους με έμφυλες και κοινωνικές αντινομίες, που υλοποιούνται στο περιβάλλον διαβίωσης των γυναικείων χαρακτήρων. Το κλειστό διαμέρισμα, άμεσα συνδεδεμένο με τον εγκλεισμό της Χατζίλα, γίνεται χωρική λειτουργία (espace-actant) που υλοποιεί τη δράση τής εξόδου και της απελευθέρωσης του αφηγηματικού χαρακτήρα. Αντίθετα, οι υβριδικοί, ημίκλειστοι χώροι του μαυριτανικού σπιτιού στο δεύτερο μέρος αναδεικνύουν τη σημαίνουσα διάρθρωση μιας συλλογικής κατοικίας πολλών γυναικών, προσλαμβάνουν χαρακτήρα διαμαρτυρίας και καταγράφoυν τις συνθήκες μιας στατικής, παθητικής διαβίωσης. Στη μελέτη αυτή παρουσιάζουμε τους χώρους των εγκλωβισμένων γυναικών στο Αλγέρι και στην Τσερτσέλ (Καισάρεια) –πόλεις που δεν κατονομάζονται αλλά ταυτοποιούνται χάρη σε χαρακτηριστικά τοπόσημά τους– και αναδεικνύουμε πώς το τοπογραφικό συνυφαίνεται με το αφηγηματικό αποτελώντας ένα σύνολο χωρικών αντιθέσεων πάνω στις οποίες προβάλλονται «οι ιδεολογικές αξίες της κοινωνικής, πολιτιστικής ή θρησκευτικής ζωής [...] με τη μορφή σημασιολογικών αντιθέσεων» (Nöth, 2015, 190).