Ψυχολογία της Λήψης Αποφάσεων: Συγκριτική ανάλυση της γνωστικής και συμπεριφοριστικής προσέγγισης στο πρόβλημα της «Ασιατικής Νόσου»

Περίληψη

Η ψυχολογία της λήψης αποφάσεων εξετάζει τους μηχανισμούς που καθοδηγούν τις ανθρώπινες επιλογές σε συνθήκες αβεβαιότητας. Το άρθρο αυτό παρέχει μια συγκριτική ανάλυση των γνωστικών και συμπεριφοριστικών προσεγγίσεων, με έμφαση στο κλασικό πρόβλημα της «Ασιατικής Νόσου» των Tversky και Kahneman (1981). Η γνωστική προσέγγιση, που βασίζεται στη Θεωρία της Προοπτικής και στα μοντέλα δυαδικής επεξεργασίας της σκέψης, αποδίδει τις παρατηρούμενες επιδράσεις του πλαισίου (κέρδη έναντι απωλειών) σε γνωστικές προκαταλήψεις και ευρετικούς νοητικούς μηχανισμούς, που οδηγούν σε συστηματικές παραβιάσεις της ορθολογικής λήψης αποφάσεων. Αντίθετα, η συμπεριφοριστική προσέγγιση, που στηρίζεται στην πειραματική ανάλυση της συμπεριφοράς, τονίζει τον ρόλο του ιστορικού μάθησης και των περιβαλλοντικών ερεθισμάτων που διαμορφώνουν τις επιλογές ως συντελεστικές αποκρίσεις. Το άρθρο καταλήγει ότι αυτά τα θεωρητικά πλαίσια είναι συμπληρωματικά: η γνωστική ψυχολογία προσφέρει περιγραφικές γνώσεις για τις νοητικές διαδικασίες και τις αποκλίσεις από την ορθολογικότητα, ενώ η συμπεριφοριστική προσέγγιση παρέχει αιτιακές εξηγήσεις που συνδέουν τη συμπεριφορά με μαθησιακές εμπειρίες και τις περιβαλλοντικές ενισχύσεις. Ο συνδυασμός αυτών των προσεγγίσεων είναι απαραίτητος για μια ολοκληρωμένη κατανόηση των σύνθετων διαδικασιών που διέπουν τη λήψη αποφάσεων.