Η σημασία της φύσης για τη Φιλοσοφία της Τεχνολογίας

Περίληψη

Το παρόν κείμενο διερευνά τη σύνθετη και μεταβαλλόμενη σχέση ανάμεσα στη φύση, τον άνθρωπο και την τεχνολογία, εξετάζοντας τρεις καίριες ιστορικές φάσεις της ανθρώπινης σκέψης. Στην πρώτη ενότητα, εστιάζοντας στην αρχαιότητα και ιδιαίτερα στον Αριστοτέλη, αναδεικνύεται η διάκριση μεταξύ φύσης και τέχνης μέσα από την αριστοτελική οντολογία και τελεολογία, σύμφωνα με την οποία η φύση φέρει εντός της τον σκοπό της, σε αντίθεση με την τεχνολογία, που εξαρτάται από εξωτερικούς σκοπούς. Η δεύτερη ενότητα μετατοπίζεται στην πρώιμη νεωτερικότητα, όπου –μέσω στοχαστών όπως οι Francis Bacon και Thomas Hobbes– αναλύεται η ανάδυση του κυρίαρχου γνωστικού υποκειμένου, το οποίο, εργαλειοποιώντας τη φύση μέσω της μαθηματικοποίησης, την υποβάλλει σε πειραματική επεξεργασία και έλεγχο. Στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή, η φύση επανερμηνεύεται ως ροή δεδομένων και ο άνθρωπος εξισώνεται με μηχανές επεξεργασίας πληροφορίας, γεγονός που σηματοδοτεί έναν νέο οντολογικό αναπροσδιορισμό. Στη συνέχεια, το κείμενο εξετάζει εναλλακτικές οντολογικές προσεγγίσεις, όπως αυτή του Bernard Stiegler, ο οποίος αντιστρέφει την κυρίαρχη ανθρωποκεντρική αφήγηση και προτείνει μια θεώρηση του ανθρώπου ως εγγενώς τεχνικού όντος. Παράλληλα, παρουσιάζεται η κριτική του Agostino Cera στην εμπειρική στροφή της σύγχρονης φιλοσοφίας της τεχνολογίας και η έμφαση που ο ίδιος αποδίδει στην ανάγκη για μια ευαισθησία ως προς την οντολογία κατά την εξέταση του τεχνολογικού φαινομ΄ένου. Τελικός στόχος του κειμένου είναι να δείξει πως η φιλοσοφία της τεχνολογίας δεν μπορεί να προσεγγίσει ουσιαστικά τις σύγχρονες προκλήσεις, αν δεν θεμελιωθεί ταυτόχρονα ως φιλοσοφία της φύσης.