| More

The conceptual framework of the bioethical issues: an indicative commentary

Views: 165 Downloads: 253
Μαρία Χωριανοπούλου (Maria Chorianopoulou)
Μαρία Χωριανοπούλου (Maria Chorianopoulou)


The aim of this study is to briefly examine and critically evaluate certain philosophical approaches of the utmost importance on the concepts of human dignity and autonomy. Since these notions are systematically invoked in the context of the current bioethical debates, it is imperative that their exact content be clarified. Thus, aspects of the human dignity are traced back to the stoic, Christian, Kantian, and post-Kantian tradition, while on the other hand two major conceptions of autonomy are analysed (autonomy conceived as self-determination and as self-restriction) along with their respective bioethical implications. Human dignity and autonomy being related to extremely divergent meanings, it follows that conceptual clarity is an indispensable prerequisite for conducting fruitful bioethical discussions


dignity; autonomy; human nature; human value; interests; consensus; theory of capabilities


Βασιλόγιαννης ΦΚ. Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια ως εξ υποκειμένου δίκαιο: ένα φιλοσοφικό σχόλιο στην ιστορία μιας νομικής έννοιας. Τιμητικός Τόμος Σπύρου Τρωιάνου, Τόμος Ι, Αθήνα-Κομοτηνή, Εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα, 2013.

Βασιλόγιαννης ΦΚ. Αυτοκτονία και ευθανασία: η πρόκληση της καντιανής περιπτωσιολογίας. Διαθέσιμο: http://users.uoa.gr/~pvassil/Kant&Euthanasia.pdf

Γκαουάντε Α. Εμείς οι θνητοί. Τα όρια της ιατρικής και τι έχει πράγματι σημασία όταν το τέλος πλησιάζει. Καλοβυρνάς (μτφρ) Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2016.

Γλυκοφρύδη-Λεοντσίνη Α (επιμ) Vita Con-templativa. Βίος Θεωρητικός. Αφιερωματικός Τόμος Εις Τον Καθηγητήν Δημήτριον Ν.

Κούτραν, Αθήνα, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 2006.

Επίκτητος. Διατριβαί. Χριστοδούλου ΙΣ, Ιωαννίδου ΔΝ. Θεσσαλονίκη, Ζήτρος, 2002.

Κικέρων. De officiis. De legibus.

Πάγκαλος Μ. Το πρόσωπο των «μη προσώπων. Για το απαραβίαστο των ανθρώπινων όντων. Νέα Εστία 2010, 1836: 198-219.

Παπαδάκη Λ. Ζητήματα Ηθικής Φιλοσοφίας και Βιοηθικής. Καντιανές Προσεγγίσεις. Αθήνα, Νήσος, 2017.

Ρωλς Τ. Ο πολιτικός φιλελευθερισμός. Μαρκέτος Σ (μτφρ) Αθήνα, Μεταίχμιο, 2004.

Σενέκας. Επιστολή 58.

Τσινόρεμα Σ. Η Βιοηθική και η σύγχρονη κριτική της πράξης. Δευκαλίων 2006, 24/2: 213-250.

Χάμπερμας Γ, Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ΄. Η διαλεκτική της εκκοσμίκευσης. Τσιριγκάκης Η (μτφρ) Αθήνα, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2010.

Χατζής Α. Τα όρια της Ελευθερίας: Ηθικές Εξωτερικότητες, το παράδοξο του Sen και η Προσωπική Αυτονομία. Διαθέσιμο: http://uoa.academia.edu/ahatzis

Dworkin R. Η Επικράτεια της Ζωής: Αμβλώσεις, ευθανασία και ατομική ελευθερία. Βασιλόγιαννης Φ (απόδοση-εισαγωγή) Αθήνα, Εκδόσεις Αρσενίδη, 2013.

Habermas J. Το μέλλον της ανθρώπινης φύσης. Πίστη και γνώση. Τοπάλη Μ (μτφρ) Αθήνα, Scripta, 2004.

Kant I. Θεμελίωση της Μεταφυσικής των Ηθών. Ανδρουλιδάκης Κ (μετάφραση, σχόλιο, επίμετρο) Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2017.

Kant I. Μεταφυσική των Ηθών. Ανδρουλιδάκης Κ (μετάφραση-σημειώσεις-επιλεγόμενα) Αθήνα, Σμίλη, 2003.

Mill JS. Περί Ελευθερίας. Μπαλής Ν (μτφρ) Αθήνα, Επίκουρος, 1983.

O’ Neill O. Αυτονομία και εμπιστοσύνη στη βιοηθική. Δρίτσας Θ (μτφρ) Αθήνα, Εκδόσεις Αρσενίδη, 2011.

Andorno R. Human Dignity and Human Rights as a Common Ground for Global Bio-ethics. Journal of Medicine and Philosophy 2009, 34: 223-240.

Anscombe GEM. Human life, Action and Ethics. Exeter, Imprint Academic, 2011.

Debes R (ed) Dignity. A History. Oxford, Ox-ford University Press, 2017.

Düwell M. Bioethics: Methods, theories, do-mains. London, New York, Routledge, 2013.

Dworkin R. Sovereign Virtue: The theory and practise of equality. Massachusetts, London, Harvard University Press, 2002.

Habermas J. The concept of human dignity and the realistic utopia of human rights. Metaphilosophy 2010, 41.4: 464-480.

Harris J. Organ procurement: dead interests, living needs. Journal of Medical Ethics 2003, 29: 130-134.

Harris J. Clones, Genes, and Immortality. Eth-ics and the Genetic Revolution. New York, Oxford University Press, 1998.

Harris J, Holm S (eds) The Future of Human Reproduction: Ethics, Choice, and Regulation. Oxford, Oxford University Press, 1998.

Holland S (ed) Arguing About Bioethics. London, New York, Routledge, 2012.

Joerden J, Hilgendorf E, Petrillo N, Thiele F (eds) Menschewürde und moderne Medicin-technik. Baden-Baden, Nomos Verlag, 2011.

Lanigan BT (ed) Human Dignity and Bio-ethics. New York, Nova Science Publishers, 2008.

Sourlas P. Human Dignity and the Constitu-tion. Jurisprudence 2016, 7.1: 30-46.

Tsinorema S. The Principle of Autonomy and the Ethics of Advance Directives. Synthesis Philosophica 2015, 59: 73-88.

UNESCO (ed) Human Rights. Comments and Interpretations. A Symposium edited by UNESCO with an Introduction by Jacques Maritain. Paris, UNESCO, 1948: ΙΙ. Διαθέσιμο:http://unesdoc.unesco.org/images/0015/001550/155042eb.pdf

Watson M, Lucas C, Hoy A, Wells J (eds) Oxford Handbook of Palliative Care. Oxford, Oxford University Press, 2009


  • There are currently no refbacks.

Copyright (c) 2019 Bioethica