Mos Historicus: Κριτική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Θεραπευτές Μονάρχες: Η καθιέρωση της πρακτικής του βασιλικού αγγίγματος και η σημασία του στην ανάπτυξη του δυναστικού κύρους των Άγγλων και Γάλλων μοναρχών κατά τον Ώριμο Μεσαίωνα (11ος– αρχές 14ου αιώνα).

Θεραπευτές μονάρχες
Δημοσιευμένα: Apr 23, 2023
DOI: https://doi.org/10.12681/mh.34276
Λέξεις-κλειδιά:
Άγγιγμα Θεραπεία Μοναρχία Ιερότητα Νομιμοποίηση Προπαγάνδα
Βασίλης Κίτος
Περίληψη

Η πίστη πως το άγγιγμα του μονάρχη μπορούσε να θεραπεύσει ορισμένες θανατηφόρες ασθένειες εμφανίστηκε στα βασίλεια της Αγγλίας και της Γαλλίας κατά τη διάρκεια του Ώριμου Μεσαίωνα. Ως την αυγή του Ύστερου Μεσαίωνα (αρχές 14ου αιώνα) τόσο το αγγλικό όσο και το γαλλικό στέμμα είχε προσδώσει στους βασιλεύοντες μονάρχες την κληρονομική ιδιότητα του θαυματουργού που ειδικευόταν στη θεραπεία της scrofula. Σε αμφότερα τα βασίλεια η χριστομιμητική τελετή του βασιλικού αγγίγματος θεσμοθετήθηκε από ιδιαίτερα ευσεβείς μονάρχες, ενώ δεν ήταν λίγοι οι βασιλείς που δεν έδωσαν έμφαση στην απεικόνισή τους ως θεραπευτές. Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να ρίξει φως, αφενός στις πολιτικές, πολιτιστικές και πνευματικές συνθήκες, οι οποίες συνεισέφεραν στην ανάδυση, την τέλεση και τη θεσμοθέτηση του θεραπευτικού αγγίγματος, αφετέρου στη θέση που καταλάμβανε η εικόνα του «βασιλικού θεραπευτή» στη συγκρότηση της ευρύτερης «ιερότητας» των δύο μοναρχιών. Συνεπώς, η ακριβής αποτίμηση της τελετής επιτάσσει την καταφυγή σε όλες τις, γνωστές, διασωθείσες πρωτογενείς πηγές αναφέρονται στην πρακτική του αγγίγματος.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Άρθρα
Creative Commons License

Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού 4.0.

Κυριότητα πνευματικών δικαιωμάτων:

Οι συγγραφείς διατηρούν τα πλήρη πνευματικά δικαιώματα επί των άρθρων τους που δημοσιεύονται στο Mos Historicus: Κριτική επιθεώρηση ευρωπαϊκής ιστορίας. Με την υποβολή και τη δημοσίευση των έργων τους στο περιοδικό, οι συγγραφείς παραχωρούν στο Mos Historicus το αποκλειστικό δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης, σύμφωνα με την άδεια Creative Commons Αναφορά Δημιουργού 4.0 Διεθνής Άδεια (CC BY 4.0).

Όροι και Προϋποθέσεις:

Σύμφωνα με την άδεια CC BY 4.0, τρίτοι δύνανται να αναπαράγουν, να διανέμουν, να δημοσιοποιούν και να προσαρμόζουν το έργο για οποιονδήποτε σκοπό, υπό την προϋπόθεση ότι:

α. θα γίνεται σαφή αναφορά στον/στους αρχικό/ούς συγγραφέα/είς, καθώς και στην πρώτη δημοσίευση του έργου στο Mos Historicus,

β. και οποιεσδήποτε τροποποιήσεις ή άλλες παρεμβάσεις επί του πρωτοτύπου δηλώνονται με σαφήνεια.

Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Πηγές | Primary Sources
Δάντης, Η Θεία Κωμωδία: Καθαρτήριο, Ανδρέας Ριζιώτης (μτφρ.), Gutenberg, Αθήνα 2002.
Barlow, Frank (επιμ. και μτφρ.), The Life of Edward the Confessor, Clarendon Press, Λονδίνο και Εδιμβούργο 1962.
Bryant, Nigel (επιμ. και μτφρ.), The History of William Marshal, Boydell Press, Γούντμπριτζ 2016.
Caspar, Erich Ludwig Eduard (επιμ.), «Das Register Gregors VII», στο Monumenta Germaniae Historica, epistolae selecte, τομ. 2, Weidmann, Βερολινο 1995, σ. 554-563.
«Chronicon Turonensis, auctore anonymo Sancti-Martini Turonensis», στο Bouquet, Martin et als. (επιμ.), Recueil des historiens des Gaules et de la France, τομ. 18, Imprimerie royale, Παρίσι 1869-1904, σ. 290-320.
Colker, Marvin (επιμ.), «The Karolinus of Egidius Parisiensis», Traditio, 34 (1973), σ. 199-325. https://doi.org/10.1017/S0362152900008990
Colker, Marvin (επιμ.), Galteri de Castellione Alexandreis, In aedibus Antenoreis, Πάδοβα 1978.
Delaborde, Francois (επιμ.), Oeuvres de Rigord et de Guillaume le Breton τομ. 1 και 2, Renouard, Παρίσι 1882.
Eadmer of Canterbury, Histroria Novorum in Anglia, Rule, Martin (επιμ.), Longman & Co., Λονδίνο 1884.
«Etabulis ceratis anni M.CCC.VII & Tabulae ceratae anni M.CCC.VIII», στο: Recueil des historiens des Gaules et de la France, τομ. 22, 544-564.
Fay, Percival B., Guillaume de Saint-Pathus, confesseur de la reine Marguerite: Les miracles de saint Louis, Champion, Παρίσι 1931.
Geoffrey of Beaulieu, «Life and Saintly Comportment of Louis, Former King of the Franks, of Pious Memory», μτφρ. Field, Larry F., στο Gaposchkin, Cecilia M. και Field, Larry F. (επιμ.), The Sanctity of Louis IX: Early Lives of Saint Louis by Geoffrey of Beaulieu and Willianm of Chartres, Cornell University Press, Ίθακα και Λονδίνο 2014, σ. 69-128. https://doi.org/10.7591/cornell/9780801451379.003.0003
Gilbertson, David, Hunt, Christopher και Redon, Odile «Il Progento Montarrenti», Archeologia Medievale, 14 (1987), σ. 369-408.
Guibert de Nogent, «De Pignoribus Sanctorum», στο Patrologia Latina τομ. 156 (1880), στηλ. 607-679.
Guillaume de Saint Pathus, Vie de saint Louis, Delaborde, Francois H. (επιμ.), Picard, Παρίσι 1899.
Helgaud de Fleury, Vita de Robert le pieux, Bautier Robert και Gillette Henri Labory (επιμ. και μτρφρ.), Centre national de la recherche scientifique, Παρίσι 1965.
Innocentius III, «Regesta», στο Patrologia Latina, στηλ. 9-1174.
Jackson, Richard A. (επιμ.), Ordines Coronationis Franciae τομ. 1 και 2, University of Pennsylvania Press, Φιλαδέλφεια 1995.https://doi.org/10.9783/9781512821604
Kay, Richard, The Council of Bourges, 1225: A Documentary History, Routledge, Λονδίνο και Νέα Υόρκη 2019.https://doi.org/10.4324/9781315240503
Luard, Henry R. (επιμ.) Matthaei Parisiensis, Monachi Sancti Albani Chronica Majora, 7 τομ., Rolls Series, Λονδίνο 1872-1883.
Marzials, Frank (επιμ. και μτφρ.), Memoirs of the Crusades by Villehardouin & de Joinville, J.M. Dent and Sons, Λονδίνο και Τορόντο 1955.
Nicholas de Brai, «Gesta Ludovici VIII, heroic carmine», στο: Bouquet, Martin et als. (επιμ.), Recueil des historiens des Gaules et de la France, vol 17, Imprimerie royale, Παρίσι 1869-1904, σ. 311-345.
Odo of Deuil, De Profectione Ludovici VII in Orientem: The Journey of Louis VII to the East, Gingerick, Virginia (επιμ. και μτφρ.), Berry, Νέα Υόρκη 1947.
Orderic Vitalis, The Ecclesiastical History of Orderic Vital: Vol. 6, μτφρ. Marjorie Chibnall, Clarendon Press, Οξφόρδη 1978. https://doi.org/10.1093/oseo/instance.00250988
Jackson, Richard A. (επιμ.), Ordines Coronationis Franciae: Texts and Ordines for the Coronation of Frankish and French Kings and Queens in the Middle Ages, τομ. 2., University of Pennsylvania Press, Φιλαδέλφεια 1995. https://doi.org/10.9783/9781512821604
Ordonnances des rois de France de la troisième race, vol. 1, Imprimerie royale, Παρίσι 1723-1849.
«Pars ultima chronici anno M.CCC.XVΙΙ a Guilielmo Scoto, Sancti Dionysii monacho»,στο Recueil des historiens des Gaules et de la France, τομ. 21, σ. 201-213
Pellens, Karl (επιμ.), Die Texte des Normannischen Anonymus, Steiner, Βισμπάντεν 1966.
Petrus Blesensis, «Epistolae», στο Patrologia Latina, στηλ. 1-560.
Petrus Blesensis, «Dialogus inter Regem Henricum II et Abbatem Bonaevallensem», στο Patrologia Latina τομ. 207 (1904), στηλ. 975-988.
Philip III's Letter to French Prelates Announcing the Death of Louis IX (12 September 1270), μτφρ. Field, Larry F., στο Gaposchkin, Cecilia M. και Field, Larry F. (επιμ.), The Sanctity of Louis IX: Early Lives of Saint Louis by Geoffrey of Beaulieu and Willianm of Chartres, Cornell University Press, Ίθακα και Λονδίνο 2014, σ. 61-63.
Philip of Oxford, Miracula Sancte Frideswide, Dunning, Andrew (επιμ.), Bodleian Library, Οξφόρδη, M.S. Digby 177.
Suger, Vie de Louis VI, le Gros: Classiques de L'Histoire Au Moyen Age, Waquet, Henri (επιμ.), Les Belles Lettres, Παρίσι 1929.
Treharne, Reginald F. και Sanders, Ivor J. (επιμ.), Documents of the Baronial Movement of Reform and Rebellion, 1258-1267, Oxford University Press; Oxford Medieval Texts, Οξφόρδη 1973.
William of Chartres, «On the Life and Deeds of Louis, King of the Franks of Famous Memory, and on the Miracles That Declare His Sanctity», μτφρ. Field, Larry F., στο Gaposchkin, Cecilia M. και Field, Larry F. (επιμ.), The Sanctity of Louis IX: Early Lives of Saint Louis by Geoffrey of Beaulieu and Willianm of Chartres, Cornell University Press, Ίθακα και Λονδίνο 2014, σ. 129-159. https://doi.org/10.7591/cornell/9780801451379.003.0004
William of Malmesbury, Gesta Regum Anglorum, Stubbs, William (επιμ.), Rolls Series, Λονδίνο 1887.
Βιβλιογραφία | Secondary Literature
Aurell, Martin, «Henry II and Arthurian Legend», στο Harper-Bill, Christopher και Vincent, Nicholas (επιμ.), Henry II: New Interpretations, Boydell Press, Γούντμπριτζ 2007, σ. 362-394. https://doi.org/10.1515/9781846155536-017
Baldwin, John W., Masters, Princes and Merchants: The Social Views of Peter the Chanter and His Circle, τομ. 1, Princeton University Press, Πρίνστον 1970.
Baldwin, John W., The Government of Philip Augustus: Foundtations of French Royal Power in the Middle Ages, University of California Press, Μπέρκλεϋ 1986. https://doi.org/10.1525/9780520911116
Barlow, Frank, Edward the Confessor, University of California Press, Μπέρκλεϋ και Λος Άντζελες 1970.
Barlow, Frank, «The King's Evil», The English Historical Review, 95:374 (1980), σ. 3-27. https://doi.org/10.1093/ehr/XCV.CCCLXXIV.3
Beaune, Collette, The Birth of an Ideology. Myths and Symbols of Nation in Late- Medieval France, μτφρ. Huston, S. R., Cheyette, Fredric L. (επιμ.) University of California Press, Μπέρκλεϋ, Λος Άντζελες και Λονδίνο 1991.
Binski, Paul, The Painted Chamber at Westminster, The University of Chicago Press, Society of Antiquaries of London, Λονδίνο 1986.
Bisson, Thomas N., The Crisis of the Twelfth Century: Power, Lordship, and the Origins of European Government, Princeton University Press, Πρίνστον και Oξφόρδη 2009. https://doi.org/10.1515/9781400874316
Bloch, Marc, Feudal Society, 2 τομ., μτφρ. Manyon, Routledge και Kegan Paul Ltd., Λονδίνο 1962.
Bloch, Marc, The Royal Touch: Sacred Monarchy and Scrofula in England and France, μτφρ. Anderson, J. E., Routledge, Λονδίνο και Μόντρεάλ 1973. https://doi.org/10.1515/9780773592414
Blumentahl, Uta-Renate, The Investiture Controversy: Church and Monarchy from the Ninthy to the Twelfth Century, University of Pennsylvania Press, Φιλαδέλφεια 1998.
Brown, Elizabeth A. R., «Franks, Burgundians and Aquitanians and the royal coronation ceremony in France», Transactions of the American Philosophical Society, 82:7 (1992), σ. 1-189. https://doi.org/10.2307/1006483
Brown, Elizabeth A.R., «Philip the Fair and his Ministers: Guillaume de Nogaret and Enguerran de Marigny», στο Jordan, William C. και Phillips, J.R. (επιμ.): The Capetian Century, 1214-1314, Brepols, Τέρνχάουτ 2017, σ. 185-218. https://doi.org/10.1484/M.CELAMA-EB.5.112973
Brown, Michael, Disunited Kingdoms: Peoples and Politics in the British Isles 1280- 1460, Routledge, Λονδίνο και Νέα Υόρκη 2013.
Buc, Philippe, «Pouvoir royal et commentaries de la Bible (1150-1350)», Annales. Histoire, Sciences Sociales, 44:3 (1989), σ. 691-713. https://doi.org/10.3406/ahess.1989.283616
Buc, Philippe, «David's Adultery with Bathsheba and the Healing Power of the Capetian Kings», Viator, 24 (1993), σ. 101-120. https://doi.org/10.1484/J.VIATOR.2.301243
Carpenter, David.A., «What happened in 1258?», στου ίδιου (επιμ.), The Reign of Henry III, A. & C. Black, Λονδίνο 1996, σ. 183-199
Carpenter, David.A., «The Meetings of Kings Henry III and Louis IX», στο Prestwich, Michael C., Britnell, Richard και Frame, Robin (επιμ.), Thirteenth Century England X, proceedings of the Durham Conference 2003, Γούντμπριτζ 2005, σ. 1-30. https://doi.org/10.1515/9781846154348-003
Carpenter, David.A., «King Henry III and Saint Edward the Confessor: the origins of the cult», English Historical Review, 122 (2007), σ. 865-91. https://doi.org/10.1093/ehr/cem214
Carpenter, David.A., Henry III: The Rise to Power and Personal Rule, Yale University Press, Νιού Χέβεν και Λονδίνο 2020. https://doi.org/10.12987/yale/9780300238358.001.0001
Cohen, Jeremy, The Friars and the Jews: The evolution of Medieval Anti-Judaism, Cornell University Press, Ίθακα 1982.
Cohen, Meredith, The Sainte-Chapelle and the construction of sacral monarchy: royal architecture in thirteenth century Paris, Cambridge University Press, Κέιμπριτζ 2006.
Collin, Morris, The Papal Monarchy: The Western Church from 1050 to 1250, Oxford University Press, Οξφόρδη 1989.
Crouch, David, The Image of Aristocracy in Britain 1000-1300, Routledge, Λονδίνο και Νέα Υόρκη 1992.
Crouch, David, The Normans: The History of a Dynasty, Continuum, Λονδίνο και Νέα Υόρκη 2007.
Crouch, David, The Birth of Nobility: Constructing Aristocracy in England and France 900-1300, Routledge, Λονδίνο και Νέα Υόρκη 2014. https://doi.org/10.4324/9781315838908
Dejoux, Marie, Les enquêtes de saint Louis. Gouverner et sauver son âme, Presses Universitaires de France, Παρίσι 2014. https://doi.org/10.3917/puf.dejou.2014.02
Duby, Georges, Les Trois Ordres ou l'imaginaire du Feodalisme, Gallimard, Παρίσι 1978. https://doi.org/10.14375/NP.9782070286041
Duby, Georges, The Legend of Bouvines: War, Religion and Culture in the Middle Ages, Tihanyi, Catherine (μτρφρ.), Polity Press, Κέιμπριτζ 1990.
Duffy, Mark, Royal Tombs of Medieval England, The History Press, Stroud 2003. Dunbabin, Jean, France in the Making: 843-1180, Oxford University Press, Οξφόρδη 2005.
Fawtier, Robert, The Capetian Kings of France: Monarchy and Nation 987-1328, μτφρ. Butler, Lionel και Adam, R. J., St Martin's Press, Νέα Υόρκη 1960. https://doi.org/10.1007/978-1-349-00584-0
Finley-Crosswhite, Annette, «Henry IV and the Diseased Body Politic», στο Gosman, Martin, Macdonald, A. A., και Vanderjagt, Arie Jordan (επιμ.), Princes and Princely Culture 1450-1650 vol. 1, Brill, Λάιντεν 2003, σ.131-146. https://doi.org/10.1163/9789004253520_007
Gaposchkin, Cecilia M., «Boniface VIII, Philip the Fair, and the sanctity of Louis IX», Journal of Medieval History, 29 (2003), σ. 1-26. https://doi.org/10.1016/S0304-4181(02)00054-4
Gaposchkin, Cecilia M., The Making of Saint Louis: Kingship, Sanctity and Crusade in the Later Middle Ages, Cornell University Press, Ίθακα και Λονδίνο 2008.
Gaposchkin, Cecilia M., «Louis IX and Liturgical Memory», στο Brenner, Elma, Cohen, Meredith και Franklin-Brown, Mary (επιμ.), Memory and Commemoration in Medieval Culture, Routledge, Όλντερσοτ 2013, σ. 261-276.
Gaposchkin, Cecilia M., «The Captivity of Louis IX», Quaestiones Medii Aevi Novae, 18 (2013), σ. 85- 114.
Gillingham, John, «The Cultivation of History, Legend and Courtesy at the Court of Henry II», στο Kennedy, Ruth και Meecham-Jones, Simon (επιμ.), Writers of the Reign of Henry II: Twelve Essays, Palgrave Macmillan, Νέα Υόρκη 2006, σ. 22-52. https://doi.org/10.1007/978-1-137-08855-0_2
Gillingham, John, «Doing Homage to the King of France», στο Harper-Bill, Christopher και Vincent, Nicholas (επιμ.), Henry II: New Interpretations, Boydell Press, Γούντμπριτζ 2007, σ. 63-84. https://doi.org/10.1515/9781846155536-007
Grant, Lindy και Bates, David, Abbot Suger of St-Denis: Church and State in Early Twelfth-Century France, Routledge, Λονδίνο και Νέα Υόρκη 1998.
Green, Judith, Henry I: King of England and Duke of Normandy, Cambridge University Press, Κέιμπριτζ 2009.
Hallam, Elizabeth και West, Charles, Capetian France: 987-1328, Routledge, Λονδίνο και Νέα Υόρκη 32020.
Head, Thomas και Landes, Richard, «Introduction» στο Head, Thomas και Landes, Richard (επιμ.), The Peace of God: Social Violence and Religious Response in France around the Year 1000, Cornell University Press, Νέα Υόρκη 1992, σ. 1-20. https://doi.org/10.7591/9781501725562-004
Hollister, Warren C. και Clark Frost, Amanda, Henry I, Yale University Press, Νιου Χέιβεν και Λονδίνο 2003.
Hollister, Warren C. και Baldwin, John W., «The Rise of Administrative Kingship: Henry I and Philip Augustus», The American Historical Review, 83:4 (1978), σ. 867-905. https://doi.org/10.2307/1867650
Holt, James, C., The Northerners: A Study in the Reign of King John, Oxford University Press, Οξφόρδη 1961.
Huscroft, Richard, The Norman Conquest: A New Introduction, Routledge, Λονδίνο και Νέα Υόρκη 2009.
Jackson, Richard A. «Peers of France and Princes of the Blood», French Historical Studies, 7:1 (1971), σ. 27-46. https://doi.org/10.2307/286105
Jaeger, Stephen, Origins of Courtliness: Civilising Trends and Formation of Courtly Ideals, 939-1210, University of Pennsylvania Press, Φιλαδέλφεια 1985. https://doi.org/10.9783/9780812200898
Joliffe, John E. A., Angevin Kingship, Adam and Charles Black, Λονδίνο 1963.
Jones, Michael «The last Capetians and early Valois kings, 1314-1364», στου ίδιου (επιμ.), The New Cambridge Medieval History: Volume VI: c.1300- c.1415, Cambridge University Press, Κέιμπριτζ, 2008, σ. 388-421. https://doi.org/10.1017/CHOL9780521362900.019
Jordan, William C., Louis IX and the Challenge of the Crusade: A Study in Rulership, Princeton Legacy Library, Πρίνστον 1979.
Jordan, William C., «Princely Identity and the Jews in Medieval France», στο Jeremy Cohen (επιμ.), From Witness to Witchcraft: Jews and Judaism in Medieval Christian Thought, Harrassowitz Verlag, Βισμπάντεν 1996, σ. 257-273.
Kaeuper, Richard, Chivalry and Violence in Medieval Europe, Oxford University Press, Οξφόρδη 1999.
Kantorowicz, Ernst, Laudes Regiae: A Study in Liturgical Acclamations and Mediaeval Ruler Worship, University of California Press, Μπέρκλεϋ 1946.
Kantorowicz, Ernst, The King's Two Bodies: A Study in Mediaeval Political Theology, University of California Press, Μπέρκλεϋ 71997.
Keen, Maurice, Chivalry, Yale University Press, Νιου Χέιβεν 1984.
Klaniczay, Gabor, «From Sacral Kingship to Self-Representation: Hungarian and European Royal Saints in the 11th-13th Centuries», στο Vestergaard, Elisabeth (επιμ.) Continuity and Change: political institutions and literary monuments in the Middle Ages: a symposium, Odense University Press, Οντένσε 1986, σ. 61-83.
Klaniczay, Gabor, Holy Rulers and Blessed Princesses: Dynastic Cults in Medieval Central Europe, μτφρ. Palmai, Eva, Cambridge University Press, Κέιμπριτζ 2002.
Koziol, Geoffrey, «England, France, and the Problem of Sacrality», στο Bisson, Thomas N. (επιμ.), Cultures of Power: Lordship, Status, and Process in Twelfth-Century Europe, University of Pennsylvania Press, Φιλαδέλφεια 1995, σ. 124-148. https://doi.org/10.9783/9780812200768.124
Kuuliala, Jenni, Saints, Infirmity, and Community in the Late Middle Ages, Amsterdam University Press, Άμστερνταμ 2020. https://doi.org/10.1017/9789048533343
Langmuir, Gavin I., «'Judei Nostri'And the Beginning of Capetian Legislation», Traditio, 16 (1960), σ. 203-239. https://doi.org/10.1017/S0362152900006061
Le Goff, Jacques, «Le mal royal au moyenâge: du roi malade au roi guerisseur», Mediaevistik, 1 (1988), σ. 101-109.
Le Goff, Jacques, Saint Louis, μτφρ. Gollard, G. E., University of Notre Dame Press, Ιντιάνα 2009. Lewis, Andrew W., «Suger's Views on Kingship», στο Gerson, Lieber Paula, Abbot Suger and Saint-Denis: A Symposium, The Metropolitan Museum of Art, Νέα Υόρκη 1985, σ. 49-54.
Leyser, Karl, «The Angev in Kings and the Holy Man», στο Mayr-Harting, Henry (επιμ.), St. Hugh of Lincoln, Oxford University Press, Οξφόρδη 1987, σ. 49- 73.
Loomis, Roger S., «Edward I, Arthurian Enthusiast», Speculum, 28:1 (1953), σ. 114- 127. https://doi.org/10.2307/2847184
Maddicott, John R., Simon de Montfort, Cambridge University Press, Κέιμπριτζ 1994. McDougall,Sarah, Royal Bastards: The Birth of Illegitimacy, 800-1230, Oxford University Press, Οξφόρδη 2017.
Mundil, Robin, England's Jewish Solution: Experiment and Expulsion, 1262-1290, Cambridge University Press, Κέιμπριτζ 2006.
Naus, James, Constructing Kingship: The Capetian monarchs of France and the early Crusades, Manchester University Press, Μάντσεστερ 2016. https://doi.org/10.7765/9781526100443
O'Brian, Bruce, God's Peace and King's Peace: The Laws of Edward the Confessor, University of Pennsylvania Press, Φιλαδέλφεια 1999. https://doi.org/10.9783/9781512805222
Pacaut, Marcel, Louis VII et son Royaume, S.E.V.P.E.N., Παρίσι 1967.
Prestwich, Michael C., «The Piety of Edward I», στο Ormrod, Mark W. (επιμ.) England in the Thirteenth Century, Paul Watkins Publishing, Στάμφορντ, 1985, σ. 120-128.
Prestwich, Michael C., Edward I, Yale University Press, Νιού Χέβεν και Λονδίνο 31997.
Reeves, Marjorie, The Influence of Prophecy in the Later Middle Ages: A Study in Joachimism, Clarendon Press, Οξφόρδη 1969.
Reynolds, Susan, Kingdoms and Communities in Western Europe, 900-1300, Clarendon Press, Οξφόρδη 1984.
Richardson, H. G., «The Coronation in Medieval England: The Evolution of the Office and the Oath», Traditio, 16 (1960), σ. 111-202. https://doi.org/10.1017/S036215290000605X
Ridgeway, William H., «King Henry III and the "Aliens", 1236-1272», στο Coss, Perter R. και Lloyd, Simon D. (επιμ.), Thirteenth Century England II Proceedings of the Newcastle upon Tyne Conference 1987, Boydell Press, Γούντμπριτζ 1998, σ. 81-92.
Robinson, Armitage, Somerset Historical Essays, Oxford University Press, Λονδίνο 1921.
Sassier, Yves, Louis VII, Fayard, Παρίσι 1991.
Saul, Nigel, Chivalry in Medieval England, Harvard University Press, Κέιμπριτζ, Μασαχουσέτη, 2011. https://doi.org/10.4159/harvard.9780674063693
Sir Francis Oppenheimer, The Legend of Ste. Ampule, Faber and Faber, Λονδίνο 1953.
Strayer, Joseph R., On the Medieval Origins of the Modern State, Princeton University Press, Νιου Τζέρσεϋ 1970.
Strayer, Joseph R., The Reign of Philip the Fair, Princeton University Press, Πρίνστον 1980.
Théry-Astruc, Julien, «A Heresy of State: Philip the Fair, the Trial of the "Perfidious Templars", and the Pontificalization of the French Monarchy», Journal of Medieval Religious Cultures, 39:2 (2013), σ. 117-148. https://doi.org/10.5325/jmedirelicult.39.2.0117
Turner, Ralph V., «England in 1215: An Authoritarian Angevin Dynasty Facing Multiple Threats», στο Loengard, Janet S. (επιμ.), Magna Carta and the England of King John, Γούντμπριτζ 2010, σ. 10-26. https://doi.org/10.1515/9781846158124-004
Valente, Claire, «Simon de Montfort, Earl of Leicester, and the utility of sanctity in thirteenth-century England», Journal of Medieval History, 21:1 (1995), σ. 27- 49. https://doi.org/10.1016/0304-4181(94)00757-S
Vincent, Nicholas, The Holy Blood: King Henry III and the Westminster Blood Relic, Cambridge University Press, Κέιμπριτζ 2006.
Webster, Paul, King John and Religion, Boydell Press, Γούντμπριτζ, 2015. https://doi.org/10.1017/9781782045120
Weiler, Bjorn K. U., «Henry III and the Sicilian Business: a reinterpretation», Historical Research, 74:184 (2001), σ. 127-150. https://doi.org/10.1111/1468-2281.00121
Werner, Karl Ferdinand, Structures politiques du monde franc (VIe-XIIe siècles), Variorum Reprints, Λονδίνο 1979.
White, Stephen D., «The Politics of Anger», στο Rosenwein, Barbara H. (επιμ.), Anger's Past: The Social Uses of an Emotion in the Middle Ages, Cornell University Press, Ίθακα 1998, σ. 127-152.
Wood, Charles T., The French Apanages and the Caperian Monarchy, 1224-1328, Harvard University Press, Κέιμπριτζ, Μασαχουσέτη 1966.