Μεταξύ καινοτομίας και απαγόρευσης: το ευρωπαϊκό νομικό και δεοντολογικό πλαίσιο για την επεξεργασία του γονιδιώματος της ανθρώπινης βλαστικής σειράς και ο εγγυητικός ρόλος του ποινικού δικαίου
Περίληψη
Το άρθρο εξετάζει το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο που διέπει την επεξεργασία του γονιδιώματος της ανθρώπινης βλαστικής σειράς (HGGE) και αξιολογεί κριτικά τον ρόλο του ποινικού δικαίου ως ειδικού μέσου προστασίας. Προχωρώντας πέρα από τις γενικές ηθικές συζητήσεις σχετικά με την ασφάλεια, τη βελτίωση και την ακεραιότητα της έρευνας, υποστηρίζει ότι η ιδιαίτερη νομική πρόκληση που θέτει η HGGE έγκειται στον κληρονομικό και μη αναστρέψιμο χαρακτήρα της, καθώς και στις διαγενεακές επιπτώσεις της. Αυτά τα χαρακτηριστικά θέτουν υπό πίεση τα συμβατικά ρυθμιστικά μοντέλα που βασίζονται στην αυτονομία και την ευθύνη.
Αναλύεται πρώτα το σχετικό διεθνές και ευρωπαϊκό νομικό τοπίο, με ιδιαίτερη έμφαση στη Σύμβαση του Οβιέδο και την έμμεση αλλά σημαντική επίδραση της νομοθεσίας της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των μορφών «λειτουργικής απαγόρευσης». Στη συνέχεια, παρουσιάζεται μια συγκριτική εξέταση του εθνικού δικαίου της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Παρά τις διαφορετικές συνταγματικές παραδόσεις, τα συστήματα αυτά συγκλίνουν στην απαγόρευση της HGGE και στην επιβολή ποινικών κυρώσεων για την κλινική εφαρμογή της, ενώ επιτρέπουν την έρευνα που δεν στοχεύει σε αναπαραγωγή υπό αυστηρές προϋποθέσεις.
Κεντρική συμβολή του άρθρου είναι η αποσαφήνιση της κανονιστικής διάκρισης μεταξύ της έρευνας σε έμβρυα και της επεξεργασίας του γονιδιώματος των ανθρώπινων αναπαραγωγικών κυττάρων. Υποστηρίζεται ότι η ποινική ευθύνη δικαιολογείται μόνο όταν η επεξεργασία του γονιδιώματος εισέρχεται σε κλινικές δοκιμές ή σε αναπαραγωγική χρήση με στόχο την εμφύτευση, προκαλώντας έτσι κληρονομική τροποποίηση, όχι όμως στην προκλινική ή μη αναπαραγωγική έρευνα. Τελικά, το άρθρο αντιλαμβάνεται το ποινικό δίκαιο σε αυτόν τον τομέα ως προστασία μιας δι-ατομικής και δια- γενεακής προσέγγισης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, με την κληρονομικότητα να λειτουργεί ως το αποφασιστικό όριο για την ποινική παρέμβαση.
Λεπτομέρειες άρθρου
- Πώς να δημιουργήσετε Αναφορές
-
Buoncompagni, A. (2026). Μεταξύ καινοτομίας και απαγόρευσης: το ευρωπαϊκό νομικό και δεοντολογικό πλαίσιο για την επεξεργασία του γονιδιώματος της ανθρώπινης βλαστικής σειράς και ο εγγυητικός ρόλος του ποινικού δικαίου. Βιοηθικά, 12(1), 6–18. https://doi.org/10.12681/bioeth.45065
- Ενότητα
- Πρωτότυπες Εργασίες
Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού 4.0.
Οι Συγγραφείς που δημοσιεύουν εργασίες τους σε αυτό το περιοδικό συμφωνούν στους παρακάτω όρους:
- Οι Συγγραφείς διατηρούν τα Πνευματικά Δικαιώματα και χορηγούν στο περιοδικό το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης, ενώ ταυτόχρονα τα πνευματικά δικαιώματα της εργασίας προστατεύονται σύμφωνα με την Creative Commons Attribution CC BY 4.0, που επιτρέπει άμεση πρόσβαση στις εργασίες και κάθε χρήστη να διαβάζει, να κάνει λήψη, να αντιγράφει, να διανέμει, να εκτυπώνει, να αναζητά, ή να συνδέει με το πλήρες περιεχόμενο των άρθρων, να τα αναζητά για ευρετηρίαση, να τα χρησιμοποιεί ως δεδομένα σε λογισμικό, ή να τα χρησιμοποιεί για οποιοδήποτε άλλο νόμιμο σκοπό. Προϋπόθεση ε΄ιναι η αναφορά στον αρχικό δημιουργό/ούς και την αρχική δημοσίευση σε αυτό το περιοδικό.
- Οι Συγγραφείς μπορούν να συνάπτουν ξεχωριστές, και πρόσθετες συμβάσεις και συμφωνίες για την μη αποκλειστική διανομή της εργασίας όπως δημοσιεύτηκε στο περιοδικό αυτό (π.χ. κατάθεση σε ένα ακαδημαϊκό καταθετήριο ή δημοσίευση σε ένα βιβλίο), με την προϋπόθεση της αναγνώρισης και την αναφοράς της πρώτης δημοσίευσης σε αυτό το περιοδικό.
Το περιοδικό Βιοηθικά επιτρέπει και ενθαρρύνει τους συγγραφείς να καταθέτουν τα δημοσιευμένα άρθρα σε θεσμικά (π.χ. το αποθετήριο του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης) ή θεματικά αποθετήρια (π.χ. αποθετήριο SSOAR για τις Κοινωνικές Επιστήμες), μετά τη δημοσίευσή τους στο περιοδικό «Βιοηθικά» και με όρους Ανοικτής Πρόσβασης, όπως κατά περίπτωση προσδιορίζονται από τους χρηματοδότες της έρευνάς τους ή/και τα ιδρύματα με τα οποία συνεργάζονται.
Κατά την κατάθεση της εργασίας τους, οι συγγραφείς πρέπει να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τη δημοσίευση του άρθρου στο περιοδικό «Βιοηθικά» και τις πηγές χρηματοδότησης της έρευνάς τους.
Κατάλογοι των ιδρυματικών και θεματικών αποθετηρίων ανά χώρα υπάρχουν στη βάση http://opendoar.org/countrylist.php . Οι συγγραφείς έχουν τη δυνατότητα να καταθέσουν χωρίς κόστος την εργασία τους στο αποθετήριο www.zenodo.org, το οποίο υποστηρίζεται από το OpenAIRE (www.openaire.eu ), στο πλαίσιο των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενίσχυση της Ανοικτής ακαδημαϊκής έρευνας.
