«Kι εμείς άνθρωποι είμαστε!». Διερευνώντας το βίωμα της στεγαστικής επισφάλειας και της φτώχειας στον αγροτικό χώρο

pdf (English)
Δημοσιευμένα: февр. 19, 2026
DOI: https://doi.org/10.12681/grsr.44622
Λέξεις-κλειδιά:
στεγαστική επισφάλεια, φτώχεια, κοινοτική ανθεκτικότητα, κοινωνική πολιτική, αγροτική Ελλάδα
Ioanna Gouseti
Πανεπιστήμιο Κρήτης
https://orcid.org/0009-0001-1348-6789
Theodosia Anthopoulou
Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών & Πολιτικών Επιστημών
https://orcid.org/0000-0002-5652-3885
Maria Partalidou
ΑΠΘ
https://orcid.org/0000-0001-6712-2094
Sofia Nikolaidou
Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών & Πολιτικών Επιστημών
https://orcid.org/0000-0002-1050-4662
Περίληψη

ΠΕΡΊΛΗΨΗ


Η διερεύνηση της στεγαστικής επισφάλειας στον αγροτικό χώρο απαιτεί μια πολυεπίπεδη, χωρικά ευαίσθητη προσέγγιση. Η κατανόηση των μηχανισμών αποστέρησης και των τρόπων με τους οποίους οι αγροτικές οικογένειες αναπτύσσουν ανθεκτικότητα είναι κρίσιμη για τη διαμόρφωση αποτελεσματικών και δίκαιων στεγαστικών πολιτικών. Μέσα από τη συγκριτική μελέτη τριών περιοχών στην Ελλάδα, το άρθρο διερευνά ορατές και αόρατες μορφές αγροτικής φτώχειας και στεγαστικής επισφάλειας. Οι αφηγήσεις όσων συμμετείχαν αναδεικνύουν τέσσερις διαστάσεις τις στεγαστικής επισφάλειας στον αγροτικό χώρο: i) ανεπαρκείς συνθήκες στέγασης ii) χωρικό διαχωρισμό/αποκλεισμό, iii) διαβίωση υπό την απειλή πλειστηριασμού ή αναγκαστική φιλοξενία και iv) υψηλά ενοίκια και περιορισμένο στεγαστικό απόθεμα. Επιπλέον, σκιαγραφούνται οι δομικές και θεσμικές και βιωματικές διαστάσεις του φαινομένου, και οι περιορισμοί της οικογενειακής και κοινοτικής αλληλεγγύης εν μέσω πολλαπλών κρίσεων. Οι προτεινόμενες συστάσεις εστιάζουν στην ανάγκη για μια διαφορετική προσέγγιση στη διακυβέρνηση της στέγασης, που θα λαμβάνει υπόψη τις τοπικές γεωγραφίες και κοινωνικοπολιτιστικές ιδιαιτερότητες.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Άρθρα
Creative Commons License

Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση 4.0.

Οι συγγραφείς των άρθρων που δημοσιεύονται στην Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών διατηρούν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας επί των άρθρων τους, δίνοντας στο περιοδικό το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης. Άρθρα που δημοσιεύονται στην Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών διατίθενται με άδεια  Creative Commons 4.0 και σύμφωνα με την άδεια μπορούν να χρησιμοποιούνται ελεύθερα, με αναφορά στο/στη συγγραφέα και στην πρώτη δημοσίευση για μη κερδοσκοπικούς σκοπούς.

Το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών διατηρεί το δικαίωμα να δημοσιεύει, να αναπαραγάγει, να παρουσιάζει στο κοινό, να διανέμει και χρησιμοποιεί άρθρα που δημοσιεύονται στην Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών σε οποιοδήποτε μέσο και μορφή είτε μεμονωμένα είτε ως μέρη συλλογικών έργων, για όλο τον χρόνο διάρκειας προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας και για όλες τις χώρες του κόσμου. Αυτό περιλαμβάνει ενδεικτικά και όχι αποκλειστικά το δικαίωμα δημοσίευσης των άρθρων σε τεύχη της Επιθεώρησης Κοινωνικών Ερευνών, αναπαραγωγής και διανομής μεμονωμένων αντιγράφων των άρθρων, αναπαραγωγής ολόκληρων των άρθρων σε άλλη έκδοση του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών, καθώς και αναπαραγωγής και διανομής των άρθρων ή περίληψης αυτών με χρήση πληροφορικού συστήματος αποθετηρίου.

Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Βιογραφικά Συγγραφέων
Ioanna Gouseti, Πανεπιστήμιο Κρήτης

Διδάσκουσα Κοινωνιολογίας του Κοινωνικού Αποκλεισμού, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης

Theodosia Anthopoulou, Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών & Πολιτικών Επιστημών

Καθηγήτρια Κοινωνικής και Αγροτικής Γεωγραφίας, Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών & Πολιτικών Επιστημών

Maria Partalidou, ΑΠΘ

Καθηγήτρια Αγροτικής Κοινωνιολογίας-Αγροτουρισμού, Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ

Sofia Nikolaidou, Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών & Πολιτικών Επιστημών

Δρ Χωροταξίας-Πολεοδομίας, Ερευνητική Συνεργάτιδα,  Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Αναφορές
Aldrich, D. P., & Meyer, M. A. (2014). Social capital and community resilience. American Behavioral Scientist, 59(2), pp. 254-269. https://doi.org/10.1177/0002764214550299
Alessandrini, M., Alblas, E., Batten, L., & Bothé, S. (2024). Smallholder farms in the sustainable food transition: A critical examination of the new Common Agricultural Policy. Review of European, Comparative & International Environmental Law, 33(1), 124–135. https://doi.org/10.1111/reel.12539
Allen, J., Barlow, J., Leal, J., Maloutas, T., & Padovani, L. (2004). Housing and welfare in Southern Europe. Blackwell Publishing.
Anthopoulou, T., Kaberis, N., & Petrou, M. (2017). Aspects and experiences of crisis in rural Greece. Narratives of rural resilience. Journal of Rural Studies, 52, 1-11. http://dx.doi.org/10.1016/j.jrurstud.2017.03.006
Anthopoulou, T., Partalidou, M., & Kourachanis, N. (2019). Ηidden homelessness and poverty trajectories in rural areas: stories of crisis counterurbanization in Greece. The Greek Review of Social Research, 152, pp. 229–256. https://doi.org/10.12681/grsr.21723
Anthopoulou, T., Partalidou, M., Nikolaidou S., & Stamatopoulou, G. (2025a). Poverty and housing precariousness in rural areas under the lens of social resilience. Revealing societal implications of lived experiences of rural poverty. Societal Impacts, (6) 100119, 1-4. https://doi.org/10.1016/j.socimp.2025.100119
Anthopoulou, T., Partalidou, M., Nikolaidou, S., & Stamatopoulou, G. (2025b). Poverty and housing precariousness in rural areas through the lens of social resilience. [Φτώχεια και στεγαστική επισφάλεια στον αγροτικό χώρο υπό το πρίσμα της κοινωνικής ανθεκτικότητας (in Greek)]. Policy Factsheet. Panteion University. https://pandemos.panteion.gr/items/060ca733-c17c-4216-8b6d-1fffc8991672
Arapoglou, V.P,. & Gounis, K. (2017). Contested landscapes of poverty and homelessness in Southern Europe: Reflections from Athens. Palgrave Mcmillan.
Arapoglou, V., Maloutas, T., Siatitsa, D., & Spyrellis, S. N. (2021). Identification and analysis of local deprivation & poverty pockets: Spatial deprivation pockets (mapping -tools) [Εντοπισμός και ανάλυση θυλάκων τοπικής αποστέρησης και φτώχειας: Χωρικοί θύλακες αποστέρησης (εργαλεία -χαρτογράφηση) (in Greek)]. Research report, ΕΚΑΕΚΕ Regional Observatory of Social Inclusion, Region of Crete. https://socialobservatory.crete.gov.gr/d-10-spatial-deprivation-pockets-in-crete-tools-mapping/
Barkay, T., Kurlander, Y., & Zimmerman, I. (2024). Live-in or locked-out: housing of migrant workers before and during COVID-19. Housing Studies, 40(6), 1334–1358. https://doi.org/10.1080/02673037.2024.2381779
Bauder, H. (2006). Labor movement: Ηow migration regulates labor markets. Oxford University Press.
Bernard, J., Steinführer, A., Klärner, A., & Keim-Klärner, S. (2022). Regional opportunity structures: A research agenda to link spatial and social inequalities in rural areas. Progress in Human Geography, 47(1), 103-123. https://doi.org/10.1177/03091325221139980
Bruce, D., (2006). Homelessness in rural and small town Canada. In P. Cloke & P. Milbourne (Eds.), International perspectives on rural homelessness (pp. 63-78). Routledge.
Bryman, A. (2008). Social research methods. Oxford University Press.
Clair, A., Reeves, A., McKee, M., & Stuckler, D. (2018). Constructing a housing precariousness measure for Europe. Journal of European Social Policy, 29(1), 13-28. https://doi.org/10.1177/0958928718768334
Clapham, D., Mackie, P., Orford, S., Thomas, I., & Buckley, K. (2014). The housing pathways of young people in the UK. Environment and Planning A: Economy and Space, 46(8), 2016–2031.
Cloke, P., Milbourne, P., & Widdowfield, R. (2001) Homelessness and rurality: Exploring connections in local spaces of rural England. Sociologia Ruralis, 41(4), 438-453. 10.1111/1467-9523.00193
Cloke, P., Milbourne, P., & Widdowfield, R. (2002). Rural homelessness: Issues, experiences and policy responses. Policy Press.
DeLuca, S., & Rosen, E. (2022). Housing insecurity among the poor today. Annual Review of Sociology, 48(1), pp. 343–371. https://doi.org/10.1146/annurev-soc-090921-040646
Diamond, R., Guren, A.M., & Tan, R.P. (2020). The effect of foreclosures on homeowners, tenants, and landlords. Household Finance eJournal. https://doi.org/10.2139/ssrn.3632603
Eurostat (2023a). EU-SILC – Urban-rural Europe - income and living conditions. People at risk of poverty or social exclusion. https://ec.europa.eu/eurostat/statistics explained/index.php?title=Urban-rural_Europe_-_income_and_living_conditions (Accessed on February 20, 2025).
Eurostat (2023b). EU-SILC – Persons living in a dwelling not comfortably warm during winter by sex, household composition and degree of urbanization. https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/ilc_lvhe12/default/table?lang=en&category=livcon.ilc.ilc_ahm.ilc_lvhe (Accessed on February 20, 2025).
Eurostat (2023c). EU-SILC – Persons having experienced renting difficulties in the last 12 months by income quintile, household composition and degree of urbanization. Available at:https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/ilc_lvhd13/default/table?lang=en&category=livcon.ilc.ilc_ahm.ilc_lvhd (Accessed on February 20, 2025).
FEANTSA (2005). ETHOS typology on homelessness and housing exclusion. Brussels: FEANTSA.
Ferrera, M. (1996). The southern model of welfare in social Europe. Journal of European Social Policy, 6(1), 17-37.
Figueiredo, E., Partalidou, M. and Koutsou, S. (2020). ‘‘No Choice’’ or ‘‘A Choice’’?-An exploratory analysis of ‘back to the countryside’ motivations and adaptation strategies in times of crisis in Greece and Portugal. In Döner, Fatma Nil, Figueiredo, Elisabete, Rivera, María Jesús (Eds.), Social change, challenges and opportunities in Southern and Mediterranean Europe (pp. 119-139). Springer. doi 10.1007/978-3-030-50581-3_7.
First, R., Rife, J., & Toomey, B. (1994). Homelessness in rural areas: Causes, patterns, and trends. Social Work, 39(1), 97-108.
Georgiadou, E., & Kandylis, G. (2017). Immigrants’ housing conditions and housing exclusion [Οι συνθήκες κατοικίας των μεταναστών και ο αποκλεισμός από την κατοικία (in Greek)]. In N. Demertzis, D. Balourdos, E. Kikilias, N. Spyropoulou, & M. Chrysakis (Eds.), The social portrait of Greece 2016-2017 (pp. 85–101). EKKE.
Gkartzios, M., & Ziebarth, A. (2016). Housing. A lens to rural inequalities. In M. Shucksmith & D. Brown (Eds.), The Routledge International Handbook of rural studies (pp. 495-508). Routledge.
Gkartzios, M., (2013). ‘‘Leaving Athens’’: Narratives of counterurbanisation in times of crisis. Journal of Rural Studies, 32, pp. 158-167.
Gkasis, P. (2018). Greece and European monetary union: The road to the demise of the Greek economy. In O. Parker & D. Tsarouhas (Eds.), Crisis in the eurozone periphery. Building a sustainable political economy (pp. 93–110). Palgrave Macmillan.
Gotham, K. F. (2005). Tourism gentrification: The case of New Orleans’ Vieux Carre (French Quarter). Urban Studies, 42(7), pp. 1099-1121. https://doi.org/10.1080/00420980500120881
Gourzis, K., Saroukou, A., & Gialis, S. (2025). The intense touristification of the Greek regions within the broader EU context. https://www.researchgate.net/publication/389023877_The_intense_touristification_of_the_Greek_regions_within_the_broader_EU_context
Gouseti, I. (2025). Precariousness and marginality of people experiencing homelessness in Athens: pathways in and through the street. European Journal of Homelessness, 19(1), 1-26.
Greenop, K. (2017). Understanding housing precarity: More than access to a shelter, housing is essential for a decent life. Global Discourse, 7(4), 489–495. https://doi.org/10.1080/23269995.2017.1393788
Guillén, A. M., Jessoula, M., Matsaganis, M., Branco, R., & Pavolini, E. (2022). Southern European welfare systems in transition. In L. Burroni, E. Pavolini, & M. Regini (Eds.), Mediterranean capitalism revisited: One model, different trajectories (pp. 149–171). Cornell University Press. https://doi.org/10.7591/cornell/9781501761072.003.0007
Gyftopoulou, S., Balambanidis, D., Papatzani, E., & Siatitsa, D. (2022). Rents. Eteron– Institute for Research and Social Change. https://housing360.eteron.org/rents/
Halseth, G., & Ryser, L. (2010). A primer for understanding issues around rural poverty, University of Northern British Columbia.
Hermans, K., Dyb, E., Knutagård, M., Novak-Zezula, S., & Trummer, U. (2020). Migration and homelessness: Measuring the intersections. European Journal of Homelessness, 14(3), 13–34.
Kasimis C., & Papadopoulos, A.G. (2013). Rural transformations and family farming in contemporary Greece. In D. Ortiz-Miranda, A. Moragues-Faus & E. Arnalte-Alegre, (Eds.), Agriculture in Mediterranean Europe: between old and new paradigms (pp. 263–293). Emerald Group Publishing Limited, Bingley.
Koutsou S., Partalidou M. & Ragkos, A. (2014). Young farmers' social capital in Greece: Trust levels and collective actions. Journal of Rural Studies, 34, 204-211.
Kentikelenis, A., Karanikolos, M., Papanicplas, I., Basu, S., McKee, M., & Stuckler, D. (2011). Health effects of financial crisis: Omens of a Greek tragedy, The Lancet, 378(9801), 1457-1458.
Kourachanis, N. (2024). Housing crisis and neoliberal social policy in Greece. Society, 61(4), 437–441. https://doi.org/10.1007/s12115-024-01009-0
Madden, D. & Marcuse, P. (2016). In defense of housing: The politics of crisis. Verso Books.
Maloutas, T. (2008). Housing models and family strategies in Greece. In M.R.P d’Assunção Carlos (Ed.), The challenge of social policy reform in the XXI century: Towards integrated systems of social protection (pp. 1-19). Athens: I. Sideris Publishing.
Maloutas, T., Siatitsa, D., & Balambanidis, D. (2020). Access to housing and social inclusion in a post-crisis era: Contextualizing recent trends in the city of Athens. Social Inclusion, 8(3), 5-15.
Melidis, K. (2020). From the precarity of the economic crisis to the precarity of COVID-19 [Από την επισφάλεια της οικονομικής κρίσης στην επισφάλεια του COVID-19 (in Greek)]. Nikos Poulantzas Institute. https://poulantzas.gr/yliko/kyriakos-melidis-apo-tin-episfalia-tis-ikonomikis-krisis-stin-episfalia-tou-covid-19
Mikulić, J., Vitezić, V., Srhoj, S., & Kuliš, Z. (2024). Tourism boom, housing doom: excessive tourism and international emigration. Annals of Tourism Research, 109, 103853. https://doi.org/10.1016/j.annals.2024.103853
Papadopoulos, A. G., & Baltas, P. (2024). Rural depopulation in Greece: trends, processes, and interpretations. Geographies, 4(1), 1-20. https://doi.org/10.3390/geographies4010001
Papadopoulos, T., & Roumbakis, A. (2013). Familistic welfare capitalism in crisis: Social reproduction and anti-social policy in Greece. Journal of International and Comparative Social Policy, 29(3), 204-224.
Patton, M. (2001). Qualitative research and evaluation and methods (3rd ed.). Sage.
Paugam, S. (1996). Poverty and social disqualification: A comparative analysis of cumulative social disadvantage in Europe. Journal of European Social Policy, 6(4), 287-303.
Paugam, S. (2016). Social bonds and coping strategies of unemployed people in Europe. Italian Sociological Review, 6(1), 27-55.
Pevalin, D. J., Reeves, A., Baker, E., & Bentley, R. (2017). The impact of persistent poor housing conditions on mental health: A longitudinal population-based study. Preventive medicine, 105, 304–310. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2017.09.020
Pleace, N., & Hermans, K. (2020). Counting all homelessness in Europe: The case for ending the separate enumeration of ‘hidden homelessness’. European Journal of Homelessness 14(3), 35-62.
Radin, I. (2024). Assessing the problem of affordable housing in Greece. Discover Cities, 33(1). https://doi.org/10.1007/s44327-024-00037-z
Ramirez, S.M., & Villarejo, D. (2012). Poverty, housing, and the rural slum: policies and the production of inequities, past and present. American Journal of Public Health, 102(9), 1664–1675. https://doi.org/10.2105/AJPH.2011.300864
Rye, J.F., & Scott, S. (2018). International labour migration to/in rural Europe: A review of the evidence. Sociologia Ruralis, 58(4), 928-952. https://doi.org/10.1111/soru.12208
Silverman, D. (2001). Interpreting qualitative data: Methods for analysing talk, text and interaction. Sage.
Spyridakis, M. (2018). ‘‘We are all socialists’’: Greek crisis and precarization. In M. Spyridakis, (Ed.), Market versus society (pp. 113-131). Palgrave Macmillan.
Stojčić, N., Vizek, M., & Glaurdić, J. (2024). Short-term rental expansion and residential displacement in tourism communities: evidence from Croatia. Regional Studies, 58(11), 2115–2128. https://doi.org/10.1080/00343404.2024.2346664
Shucksmith, M., Glass, J., Atterton, J., & Chapman, P. (2023). Rural poverty today: experiences of social exclusion in rural Britain. Policy Press.
Székely, V. & Novotný, J. (2022). Public transport-disadvantaged rural areas in relation to daily accessibility of regional centre: Case study from Slovakia. Journal of Rural Studies, 92(2–3), 1-16. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2022.03.015
Tickamyer, A. R. (2006). Rural poverty. In P. Cloke, T. Marsden, & P. H. Mooney (Eds.), Handbook of rural studies (pp. 411–426). Sage Publications.
Toma, I., Redman, M., Czekaj, M., Tyran, E., Grivins, M., & Sumane, S. (2021). Small-scale farming and food security – Policy perspectives from Central and Eastern Europe. Global Food Security, 29, pp. 100504. https://doi.org/10.1016/j.gfs.2021.100504
Trigkas, M. Partalidou, M. & Lazaridou, D. (2020). Trust and other historical proxies of social capital: do they matter in promoting social entrepreneurship in Greek rural areas?, Journal of Social Entrepreneurship, 12(3), pp. 338-357, doi: 10.1080/19420676.2020.1718741
Tsertekidis, G., & Polyzoidis, P. (2024). Boosting development through population growth in the Greek periphery: The case of Rodopi, Greece. HAPSc Policy Briefs Series, 5(1), 33–37. https://doi.org/10.12681/hapscpbs.3895
Willet, J. (2021). Affective assemblages and local economies. Rowman and Littlefield.
Woodward, R. (1996). ‘‘Deprivation’’ and ‘‘the rural’’: An investigation into contradictory discourses. Journal of Rural Studies, 12(1), 55-67.
Τα περισσότερο διαβασμένα άρθρα του ίδιου συγγραφέα(s)