«Η δυσφορία μέσα στον ωφελιμισμό»: μία φροϋδική επανεκτίμηση του μιλιανού ευτυχιοκρατισμού

PDF
Δημοσιευμένα: Ιαν 11, 2026
Λέξεις-κλειδιά:
Ωφελιμισμός; Mill; Ευτυχιοκρατική ηθική; Freud; Δυσφορία
Κωνσταντίνος Ραφαήλ Ξεφλούδας
Περίληψη

Η φροϋδική πολιτισμική θεωρία και η ηθική φιλοσοφία συγκροτούν δύο διακριτά ανθρωπιστικά πεδία που αμφότερα καθιστούν προσιτή τη μελέτη των πρωτογενών διεργασιών του «συλλογικού». Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι να εκκινήσει έναν συστηματικό διάλογο ανάμεσά τους —στον ορίζοντα της κριτικής αποτίμησης και της μεταψυχολογικής επαναπρόσληψης των θεμελιωδών αρχών που έχουν επικαθορίσει την ηθικοπρακτική μελέτη. Μία από αυτές τις αρχές είναι και η «ευτυχία» ως δομικό στοιχείο, πρωτίστως, του Ωφελιμισμού και ως ψυχική τάση του ατόμου που κεφαλαιοποιείται κανονιστικά για να ανταποκριθεί στις ηθικές απαιτήσεις μίας γενικευμένης ευτυχιοκρατικής αγωγής. Ποια είναι, ωστόσο, τα κενά αυτής της ηθικής προσέγγισης σε σχέση με τα όρια που θέτουν σε αυτή οι ανθρώπινοι ενορμητικοί μηχανισμοί και η πολιτισμική τους επιτέλεση; Έχοντας ως βοηθήματα τη μελέτη του S. Freud Η δυσφορία μέσα στον πολιτισμό και τον μιλιανό σχηματισμό της ωφελιμιστικής θεωρίας, θα γίνει μία προσπάθεια να αξιολογηθούν οι εγγενείς εφαρμοστικές αδυναμίες αυτού του ευτυχιοκρατικού ιδεώδους.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Άρθρα
Οι Συγγραφείς που δημοσιεύουν εργασίες τους σε αυτό το περιοδικό συμφωνούν στους παρακάτω όρους:

  1. Οι Συγγραφείς διατηρούν τα Πνευματικά Δικαιώματα και χορηγούν στο περιοδικό το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης ενώ ταυτόχρονα τα πνευματικά δικαιώματα της εργασίας προστατεύονται σύμφωνα με την Creative Commons Attribution License που επιτρέπει σε τρίτους - αποδέκτες της άδειας να χρησιμοποιούν την εργασία όπως θέλουν με την προϋπόθεση της διατήρησης των διατυπώσεων που προβλέπονται στην άδεια σχετικά με την αναφορά στον αρχικό δημιουργό και την αρχική δημοσίευση σε αυτό το περιοδικό.

  1. Οι Συγγραφείς μπορούν να συνάπτουν ξεχωριστές, και πρόσθετες συμβάσεις και συμφωνίες για την μη αποκλειστική διανομή της εργασίας όπως δημοσιεύτηκε στο περιοδικό αυτό (π.χ. κατάθεση σε ένα ακαδημαϊκό καταθετήριο ή δημοσίευση σε ένα βιβλίο), με την προϋπόθεση της αναγνώρισης και την αναφοράς της πρώτης δημοσίευσης σε αυτό το περιοδικό.

  1. Το περιοδικό επιτρέπει και ενθαρρύνει τους Συγγραφείς να καταθέτουν τις εργασίες τους μέσω διαδικτύου (π.χ. σε ένα ακαδημαϊκό καταθετήριο ή στους προσωπικές τους ιστοσελίδες) πριν και μετά από τις διαδικασίες της δημοσίευσης, καθώς αυτό μπορεί να οδηγήσει σε παραγωγική ανταλλαγή ιδεών και σκέψεων καθώς επίσης και σε γρηγορότερη και μεγαλύτερη χρήση και ευρετηρίαση της δημοσιευμένης εργασίας (See The Effect of Open Access).
Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Assoun, Paul-Laurent. Ο Φρόυντ και οι Κοινωνικές Επιστήμες. Μετάφραση Κ. Σαμαρτζής και Ν. Παπαχριστόπουλος. Πάτρα: Opportuna, 2010.
Barbosa, Juliana Mitre, Elisa Rennó Dos Mares Guia, Anderson de Souza Sant’Anna, and Matheus Cotta de Carvalho. “Psychoanalysis and Culture: A Contemporary Consideration.” International Forum of Psychoanalysis 21, no. 1 (2012): 22–25.
Bentham, Jeremy. An Introduction to the Principles of Morals and Legislation [1789]. Oxford: Oxford University Press, 1996.
Dumont, Louis. Δοκίμια για τον Ατομικισμό. Μετάφραση Μπάμπης Λυκούδης. Αθήνα: Ευρύαλος, 1988.
Freud, Sigmund. Η δυσφορία μέσα στον πολιτισμό. Μετάφραση Βασίλης Πατσογιάννης. Αθήνα: Πλέθρον, 2017.
Freud, Sigmund. Η πολιτισμική «σεξουαλική» ηθική και η σύγχρονη νευρικότητα. Μετάφραση Γιάννης Παπαχριστόπουλος. Πάτρα: Opportuna, 2016.
Freud, Sigmund. Πέρα από την αρχή της ευχαρίστησης. Μετάφραση Βασίλης Πατσογιάννης. Αθήνα: Πλέθρον, 2020.
Kaye L., Howard. Freud as a Social and Cultutal Theorist: On Human Nature and the Civilizing Process. New York: Routledge, 2019.
Mackie, John Leslie. Ηθική: Η επινόηση του ορθού και του εσφαλμένου. Μετάφραση Δημήτρης Μιχαήλ. Αθήνα: Εκκρεμές, 2010.
Mill, John Stuart. Ωφελιμισμός. Μετάφραση Φιλήμων Παιονίδης. Αθήνα: Πόλις, 2023.
Nietzsche, Friedrich. Λυκόφως των ειδώλων. Μετάφραση Ήρκος Ρ. Αποστολίδης. Αθήνα: Gutenberg, 2017.
Νίτσε, Φρίντριχ. Γενεαλογία της Ηθικής. Μετάφραση Ζήσης Σαρίκας. Αθήνα: Πανοπτικόν, 2012.
Rosen, Frederick. Classical Utilitarianism from Hume to Mill. London: Routledge, Taylor & Francis Group, 2003.
Tauber, Alfred I. “Freud’s Social Theory: Modernist and Postmodernist Revisions.” History of the Human Sciences 00, no. 0 (2012): 41-70. https://doi.org/10.1177/0952695112460045.
West R., Henry. An Introduction to Mill’s Utilitarian Ethics. Cambridge: Cambridge University Press, 2004.