ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΥΙΣΜΟ ΤΗΣ PERFORMANCE

Εξώφυλλο Παράβασις Τόμ. 20 / Cover Parabasis Vol. 20
PDF15
Δημοσιευμένα: Νοε 24, 2025
DOI: https://doi.org/10.12681//.43297
Γιώργος Πεφάνης
Περίληψη

Η κανονιστική λειτουργία της επιτέλεσης (performance), όπως την έχει ήδη περιγράψει ο Χέρμπερτ Μαρκούζε (Herbert Marcuze) στην «αρχή της επιτέλεσης» (performance principle), συνοδεύει πάντοτε κάθε ριζοσπαστική λειτουργία των επιτελέσεων, και η δύναμή της σήμερα είναι εμφανώς κυρίαρχη. Αυτό δεν σημαίνει, φυσικά, ότι οι παραβατικές και ριζοσπαστικές δυνάμεις των επιτελέσεων έχουν εξαλειφθεί. Ωστόσο, παραμένει το γεγονός ότι ο δυϊσμός της κανονιστικής και της ριζοσπαστικής επιτέλεσης αφορά στις σχέσεις κάθε επιτέλεσης με τα αντίστοιχα ιστορικά, πολιτικά και οικονομικά της πλαίσια και ως εκ τούτου έχει σχετική εγκυρότητα. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να υπάρχουν επιτελέσεις χωρίς καινοτόμες ή ριζοσπαστικές δυνάμεις, χωρίς καμία παραβατική λειτουργία, ή, εξίσου συχνά, επιτελέσεις με φαινομενικά καινοτόμα ή παραβατικά στοιχεία, οι οποίες, ωστόσο, λειτουργούν θεμελιωδώς με κανονιστικό τρόπο και σε πλήρη ευθυγράμμιση με τον ηγεμονικό λόγο και τους πολιτισμικούς κανόνες: μια επιτελεστική επανάληψη που θεμελιωδώς εκτελεί την επανάληψη του εαυτού της, μια επιτέλεση της επανάληψης της επιτέλεσης, μια επιτέλεση για χάρη της επιτέλεσης και της νόρμας από την οποία πηγάζει.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Μελέτες / Studies
Βιογραφικό Συγγραφέα
Γιώργος Πεφάνης

Ο Γιώργος Πεφάνης είναι Καθηγητής Φιλοσοφίας και Θεωρίας του Θεάτρου και του Δράματος στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), όπου υπηρετεί ως Πρόεδρος του Τμήματος από το 2022. Δίδαξε (2008–2025) Ιστορία Θεάτρου και Κινηματογράφου στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, (Συντονιστής Θεματικής Ενότητας από το 2017), καθώς και Θέατρο στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου (2012–2013). Διετέλεσε εκδότης (2003–2013) και από το 2022 διατελεί διευθυντής του επιστημονικού περιοδικού του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών ΕΚΠΑ Παράβασις. Είναι επίσης Διευθυντής, Επιμελητής και Επιστημονικός Σύμβουλος τριών σημαντικών σειρών θεατρολογικών εκδόσεων: «Θεατρικοί Τόποι» (Εκδόσεις Παπαζήσης, με περισσότερους από 65 τόμους έως σήμερα), «Δράμα και Δρώμενα» (Εκδόσεις Πολύτροπον) και «Θεατρική Βιβλιοθήκη» (Εκδόσεις Δίαυλος). Έχει εκδώσει 28 βιβλία για το θέατρο, τη φιλοσοφία, τη λογοτεχνία και τον κινηματογράφο, πάνω από διακόσιες επιστημονικές μελέτες και περισσότερες από τριακόσιες θεατρικές κριτικές. Άρθρα και μελέτες του έχουν δημοσιευθεί σε ελληνικά και διεθνή επιστημονικά περιοδικά, όπως τα Annuaire Théâtral (Καναδάς), New Theatre Quarterly (Μ. Βρετανία), Cahiers balkaniques, Revue des Études Néohelléniques (Γαλλία), Italohellenica, Culture Teatrali, Itinera (Ιταλία), Journal of Modern Greek Studies (Η.Π.Α.), και Estudios Neogriegos (Ισπανία), μεταξύ άλλων. Παράλληλα, αρθρογραφεί στο Βήμα και γράφει θεατρικές κριτικές για το CNN Greece. Έχει εργαστεί ως ερευνητής στο Κέντρο Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών (1999–2002), και ως δραματολόγος, καλλιτεχνικός συνεργάτης και επίσημος σύμβουλος του Εθνικού Θεάτρου (1998–2000), καθώς και του Διεθνούς Φεστιβάλ Θεάτρου Δρόμου (2009–2013). Έχει συνεργαστεί με κορυφαίους θεατρικούς οργανισμούς στην Ελλάδα και το εξωτερικό, όπως το Θέατρο Τέχνης της Μόσχας. Συμμετείχε στην ερευνητική ομάδα «JE 2487: Le Grec et l’Autre: perception des différences et des ressemblances», του Πανεπιστημίου Paul Valéry – Montpellier III, στο Τμήμα Νεοελληνικών Σπουδών. Το 2006 τιμήθηκε με το Βραβείο Καλύτερης Θεατρικής Έρευνας της Ένωσης Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών για το βιβλίο του Το Βασίλειο της Ευγένιας: Διακειμενικές και Ανθρωπολογικές Αναγνώσεις της Ευγένιας του Θεόδωρου Μοντσελέζε (Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 2005). Είναι μέλος της Société des Études Néohelléniques (SEN) και της Ελληνικής Εταιρείας Αισθητικής.