Τα Μουσεία των Φυσικών Επιστημών και της Τεχνολογίας στην Ελλάδα: Προς τη συγκρότηση ενός δικτύου μη τυπικής εκπαίδευσης

PDF
Δημοσιευμένα: Jan 1, 2014
Λέξεις-κλειδιά:
Μουσειολογία μουσείο Φυσικών Επιστημών και Τεχνολογίας ιστορική αναδρομή Σύγχρονες τάσεις Δίκτυο μη τυπικής εκπαίδευσης
Κώστας Δημόπουλος
Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου
Ιωάννης Καφετζής
Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης
Περίληψη

Σκοπός της έρευνας είναι η αποτύπωση της πορείας ίδρυσης αλλά και της σύγχρονης δυναμικής των Μουσείων Φυσικών Επιστημών και Τεχνολογίας στον Ελληνικό χώρο, ώστε να αναδειχθούν τόσο ο ρόλος που αυτά έχουν διαδραματίσει ιστορικά, όσο και οι σύγχρονες προοπτικές τους να συγκροτήσουν ένα δυναμικό δίκτυο που να προωθεί την εκπαίδευση και τη δημόσια κατανόηση των Φυσικών Επιστημών. Τα πρώτα Μουσεία Φυσικών Επιστημών εμφανίζονται στην Ελλάδα λίγο μετά την ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους στις αρχές του δέκατου ένατου αιώνα, ενώ από τότε έως και το τέλος περίπου του Β’ Παγκοσμίου πολέμου κυριάρχησαν τα αντίστοιχα Πανεπιστημιακά Μουσεία. Τις τελευταίες δυο δεκαετίες, ωστόσο, παρατηρείται μια ραγδαία αύξηση του αριθμού των Μουσείων του είδους (με τα επτά στα δέκα σχετικά Μουσεία που σήμερα λειτουργούν να ιδρύονται μετά το 1990) με ταυτόχρονη βαθμιαία αποκέντρωσή τους αλλά και αύξηση της ποικιλίας των θεματικών τους εξειδικεύσεων. Παράλληλα παρατηρείται έντονη εμπλοκή ιδιωτικών φορέων στη ίδρυση και τη διαχείριση των σχετικών Μουσείων. Ωστόσο η μελέτη του τρόπου με τον οποίο η συντριπτική πλειοψηφία από αυτά τα Μουσεία παρουσιάζει την Επιστήμη και την Τεχνολογία παραπέμπει σε παραδοσιακές μουσειολογικές αντιλήψεις. Επιπλέον από τα σχετικά διαθέσιμα στοιχεία, υπολογίζεται ότι περίπου δυο εκατομμύρια επισκεπτών περνούν κάθε χρόνο τις πύλες των σχετικών Μουσείων. Με βάση την ανάλυση του συνόλου των Μουσείων Φ.Ε. και Τεχνολογίας διατυπώνονται τέλος συγκεκριμένοι όροι και προϋποθέσεις υπό τις οποίες αυτά θα μπορούσαν να συγκροτήσουν ένα συνεκτικό δίκτυο υποστήριξης του τυπικού εκπαιδευτικού συστήματος και ταυτόχρονα ανάληψης δράσεων για τη δημόσια προβολή της τεχνο-επιστήμης.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Articles
Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Avgouli, M. (1994). The first Greek museums and national identity. In F.E. Kaplan (ed.), Museums and the making of “ourselves”. The role of the objects in national identity (pp.246-265). Leicester: Leicester University Press.
Bennett, T. (2013). The birth of the museum: History, theory, politics. London: Routledge.
Callon, M. (2004). Europe wrestling with technology. Economy & Society, 33(1), 121-134.
Castells, M. (2011). The rise of the network society: The information age: Economy, society, and culture. New York: John Wiley & Sons.
Dierking, L. D., Falk, J. H., Rennie, L., Anderson, D., & Ellenbogen, K. (2003). Policy statement of the “informal science education” ad hoc committee. Journal of Research in Science Teaching, 40(2), 108-111.
DiMaggio, P. (2011). Cultural networks. In J. Scott & P.J. Carrington (eds.), The Sage Handbook of Social Network Analysis (pp.286-300). London: Sage.
Falk, J.H. & Dierking, L.D. (2000). Learning from Museums: Visitor Experiences and the Making of Meaning. Lanharn: Rowman & Littlefield.
Filippoupoliti, A., & Koliopoulos, D. (2014). Informal and non-formal education: History of science in museums. In M.R. Mathews (eds.), International Handbook of Research in History, Philosophy and Science Teaching (pp. 1565-1582). New York, London: Springer.
Lewenstein, B. V. (2001). Who produces science information for the public? In J.H. Falk (ed.), Free-choice science education: How we learn science outside of school (pp. 21-43). New York: Teachers College Press, Columbia University.
Lourenco, M. (2003). A contribution to the history of University Museums and collections in Europe. Museologia, 3, 17-26.
Murphy, B. (2004). La definition du Musee. De la reference pour specialistes au role social. Nouvelles de l’ ICOM, 57, 2-3.
Sakellariadi, A. (2008). Archaeology and Museums in the nation building process in Greece. In P.Aronsson and A. Nyblom (eds.), Comparing: National Museums, Territories, Nation-Building and Change (pp. 129 - 142). Linköping, Sweden: Linköping University Electronic Press.
Semir, V. D., Revuelta, G., Dimopoulos, K., Peters, H. P., Allansdottir, A., Allum, N., & Wilson, M. (2011). Toolkit for the Impact Assessment of Science Communication Initiatives and Policies. Barcelona: University of Pompeu Fabra.
Αντζουλάτου-Ρετσίλα, Ε. (2005). Μουσειολογικά Επτανήσου: Η συμβολή των μουσείων στην προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς. Στο Ι. Θ. Μάζης (επιμ.), Πολιτιστικά και Μουσειολογικά Σύμμεικτα (σ. 265-283). Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση.
Ανυφαντή, Γ. (2009). Το επιστημονικό και τεχνολογικό μουσείο ως «κείμενο»: Εκπαιδευτική και επικοινωνιακή ανάλυση. Αδημοσίευτη Διδακτορική Διατριβή. Κόρινθος: Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου.
Δερμιτζάκης, Μ., & Τριανταφύλλου, Μ. (2001). Το πανεπιστημιακό μουσείο. Χαρακτήρας και λειτουργία. Στο Μ. Σκαλτσά (επιμ.), Η Μουσειολογία στον 21ο Αιώνα, Θεωρία και Πράξη: Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου (σ. 78-85). Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Εντευκτήριο.
Δημόπουλος, Κ. (2006). Η παράλληλη εξέλιξη των επιστημονικών μουσείων και της εκπαίδευσης στις Φυσικές Επιστήμες: Προβολές μιας μεταβαλλόμενης σχέσης ειδημόνων και κοινού. Στο Ε. Σταυρίδου (επιμ.), Πρακτικά του 3ου Πανελλήνιου Συνεδρίου της Ένωσης για τη Διδακτική των Φυσικών Επιστημών «Διδακτική των Φυσικών Επιστημών: Μέθοδοι και Τεχνολογίες Μάθησης» (σ. 773-779). Βόλος: Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.
Δημόπουλος, Κ. (2008). Άτυπες μορφές εκπαίδευσης στις Φυσικές Επιστήμες. Στο Β. Κουλαϊδής κ.ά. (επιμ.), Διδακτική των Φυσικών Επιστημών (σ. 9-47). Πάτρα: ΕΑΠ.
Δημόπουλος, Κ., & Ματσόπουλος, Ν. (2008). Η ερασιτεχνική αστρονομία στην Ελλάδα ως θεσμός άτυπης εκπαίδευσης: Ιστορική και σύγχρονη καταγραφή. Στο Δ. Κολιόπουλος (επιμ.), Πρακτικά του 4ου Πανελληνίου Συνεδρίου Ιστορίας, Φιλοσοφίας και Διδασκαλίας των Φυσικών Επιστημών «Η πολιτισμική συνιστώσα των Φυσικών Επιστημών στην Εκπαίδευση» (σ. 477-490). Πάτρα: Πανεπιστήμιο Πατρών.
Καφετζής, Ι. (2010). Καταγραφή των μουσείων Φυσικών Επιστημών και Τεχνολογίας στον Ελλαδικό χώρο: Καταγραφή των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, υλικού και παρεμβάσεων των μουσείων. Αδημοσίευτη Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία. Πάτρα: ΕΑΠ
Κολιόπουλος, Δ. (2005). Η διδακτική προσέγγιση του μουσείου των Φυσικών Επιστημών. Αθήνα: Εκδόσεις Μεταίχμιο.
Λουκάτος, Δ. (1978). Εισαγωγή στην Ελληνική λαογραφία. Αθήνα: Εκδόσεις Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τράπεζας.
Μιχαηλίδου, Μ. (2002). Μουσείο: Πορεία και προοπτικές προς τον 21ο αιώνα. Στο Γ. Κόκκινος & Ε. Αλεξάκη, (επιμ.), Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις στη Μουσειακή Αγωγή (σ. 93-100). Αθήνα: Εκδόσεις Μεταίχμιο.
Νάκου, Ε. (2001). Μουσεία: Εμείς, τα πράγματα και ο πολιτισμός. Αθήνα: Εκδόσεις Νήσος.