Ανάλυση εγχειριδίων βιολογίας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση: Η περίπτωση της έννοιας της θρέψης φυτών και ζώων
Περίληψη
Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται η έννοια «Θρέψη», τα τελευταία 28 χρόνια, στα σχολικά εγχειρίδια Βιολογίας Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Η ανάλυση έγινε με τη χρήση προτύπου ταξινόμησης, ένα θεωρητικό πρότυπο που περιγράφεται από σύνολο χαρακτηριστικών τα οποία μπορούν να εμφανιστούν εν μέρει ή συνολικά στα σχολικά εγχειρίδια κι έχει προκύψει από ομαδοποίηση συμπερασμάτων που προέρχονται από την ανάλυση της φύσης και των χαρακτηριστικών του διδακτικού μετα-σχηματισμού των Φυσικών Επιστημών (Κολιόπουλος, 2006). Το δείγμα της έρευνας αποτελείται από 13 (δεκατρία) σχολικά εγχειρίδια Βιολογίας Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (με ημερομηνίες έκδοσης από το 1979 έως το 2007) και 7 (επτά) εργαστηριακούς οδηγούς, που συνοδεύουν συγκεκριμένα σχολικά εγχειρίδια (με ημερομηνίες έκδοσης από το 1998 έως το 2007). Από τα αποτελέσματα της μελέτης διαπιστώνεται πως η παραδοσιακή αντίληψη για το περιεχόμενο των σχολικών εγχειριδίων, ως προς την έννοια «Θρέψη», κυριαρχεί την τελευταία 28ετία αν και στο νέο βιβλίο (έκδοσης 2007) της Α’ Γυμνασίου γίνεται μία προσπάθειανα μετατοπιστεί η δομή, το περιεχόμενο και η πρακτική σε περισσότερο καινοτομικές προσεγγίσεις.
Λεπτομέρειες άρθρου
- Πώς να δημιουργήσετε Αναφορές
-
Στασινάκης Π. Κ., & Κολιόπουλος Δ. (2009). Ανάλυση εγχειριδίων βιολογίας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση: Η περίπτωση της έννοιας της θρέψης φυτών και ζώων. Θέματα Επιστημών και Τεχνολογίας στην Εκπαίδευση, 2(1-2), 103–125. ανακτήθηκε από https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/thete/article/view/44669
- Τεύχος
- Τόμ. 2 Αρ. 1-2 (2009)
- Ενότητα
- Articles
Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
American Association for the Advancement of Science (AAAS) (2000). Big biology books fail to convey big ideas, 27/06/2000, reports AAAS’s Project 2061. Λήψη 26 Οκτωβρίου 2008, από www.project2061.org/about/press/pr000627.htm.
American Association for Advance of Science (ΑΑΑS). (2002). AAAS Project 2061 Biology Textbooks Evaluation. Λήψη 26 Οκτωβρίου 2008, από http://www.project2061.org/ publications/textbook/mgsci/report/about.htm.
Baltas, A. (1990). Once again on the meaning of physical concepts. In Nikolakopoulos P. (Ed.), Greek studies in the Philosophy and History of Science, (pp. 293-313). New York: Kluwer Academic Publishers.
Caron, J. A. (1988). Biology in the life sciences. A historiographical contribution. History of Science, XXVI, 223–268.
Chen, S. Y., & Raffan, J. (1999). Biotechnology: student's knowledge and attitudes in the UK and Taiwan. Journal of Biological Education, 34, 17-23.
Cheng–Chih, W., Greg, C. L., & Huang - Kuang, L. (2004). Using concept maps to aid analysis of concept presentation in high school computer textbooks. Education and Information Technologies, 9(2), 185–197.
Chiappetta, E. L., Sethna, G. H., & Fillman, D. A. (1991). A quantitative analysis of high school chemistry textbooks for scientific literacy themes and exposing learning aids. Journal of Research in Science Teaching, 28(10), 939-951.
Clifford, P. (2002). The pressure-flow hypothesis of phloem transport: misconceptions in the Alevel textbooks. Journal of Biological Education, 36, 110-112.
Erduran, S. (1996). Analysis of physical science textbooks for conceptual frameworks on acids, bases and neutralization: Implications for students' conceptual understanding. Paper Presented at the Annual Meeting of the American Educational Research Association. New York, April 8-12.
Good, R. (1993). Editorial: Science textbook analysis. Journal of Research in Science Teaching, 30(7), 619
Haggarty, L., & Pepin, B. (2002). An investigation of mathematics textbooks and their use in English, French and German classrooms: who gets an opportunity to learn about?. British Educational Research Journal, 28, 567-590.
Hay, D. B., & Kinchin, I. M. (2006). Using concept maps to reveal conceptual typologies. Education & Training, 48(2-3), 127-142.
Huxley, T. H., & Martin, N. H. (1876). Course of practical instruction in elementary biology. London: Macmillan, Λήψη 26 Οκτωβρίου 2008, www.archive.org/details/courspracticbiol00huxlrich.
Kearsey, J., & Turner, S. (1999). How useful are the figures in school biology textbooks?. Journal of Biological Education, 33(2), 87-94.
Kinchin, I. M. (2000). Using concept maps to reveal understanding: A two-tier analysis. School Science Review, 81(296), 41-46.
Kinchin, I. M. (2001). If concept mapping is so helpful to learning biology, why aren’t we all doing it?. International Journal of Science Education, 23(12), 1257-1269.
Koliopoulos, D., & Ravanis, K. (1999). La classification du contenu conceptuel des curriculums concernant l’énergie: Vers une modélisation des point de vue sur l’enseignement de l’énergie. Actes des premières rencontres scientifiques de l’ARDIST, ARDIST, Paris, 156-160.
Koliopoulos, D., & Constantinou, C. (2005). The pendulum as presented in school science textbooks of Greece and Cyprus. Science & Education, 14, 59–73.
Martinez-Gracia, M. V., Gil - Quilez, M. J., & Osada, J. (2006). Analysis of molecular genetics content in Spanish secondary school textbooks. Journal of Biological Education, 40(2), 53-60.
Mintzes, J. J., Wandersee, J. H., & Novak, J. D. (2001). Assessing understanding in Biology. Journal of Biological Education, 35(3), 118-124.
Novak, J. D., & Cañas, A. J. (2006). The theory underlying concept maps and how to construct them, technical report IHMC CmapTools, Florida Institute for Human and Machine Cognition, Λήψη 26 Οκτωβρίου 2008, από http://cmap.ihmc.us/Publications/ResearchPapers/TheoryUnderlyingConceptMaps.pdf .
Pauly, P. J. (1991). The development of high school biology. New York City, 1900–1925, Isis, 82, 662–688.
Ralof, J. (2001). Why some schools may not want to go by the book. Science News, 159(11), Λήψη 26 Οκτωβρίου 2008, από www.project2061.org/publications/articles/articles/scinews.htm.
Renner, J.W., Abraham, M.R., Grzybowski, E.B., & Marek, E.A. (1990). Understanding and misunderstandings of eighth graders of four physics concepts found in textbooks, Journal of Research in Science Teaching, 27, 35–54.
Schmid, R.F., & Telaro, G. (1990). Concept mapping as an instructional strategy for high school biology. Journal of Educational Research, 84, 78-85.
Sen, A. I. (2002). Concept maps as a research and evaluation tool to assess conceptual change in quantum physics. Science Education International, 13(4), 14-24.
Shayer, M., & Adey, P. (1981). Towards a science of science teaching. Cognitive development and curriculum demand. London: Heinemann Educational Books.
Spencer, H. (1898). The Principles of Biology. London: Williams & Norgate, Λήψη 26 Οκτωβρίου 2008, από http://www.archive.org/details/ThePrinciplesOfBiology.
Stake, R. E., & Easley, J. A. (1978). Case Studies in Science Education. Urbana: Center for Instructional Research and Curriculum Evaluation, University of Illinois.
Weiss, I. R., Nelson, B. H., Boyd, S. E., & Hudson, S. B. (1989). Science and Mathematics Education Briefing Book. New York: Horizon Research, Inc, Chapel Hill, NC.
Woodward, A., & Elliot, D. L. (1990). Textbook use and teacher professionalism, In D. L. Elliot & A., Woodward (Eds.), Textbooks and schooling in the United States (pp. 178-219). Chicago: University of Chicago Press.
Ζόγκζα, Β., & Οικονομοπούλου, Π. (1999). Oι νοητικές παραστάσεις των παιδιών ηλικίας 10 έως 14 ετών για τη θρέψη των φυτών και τη φωτοσύνθεση. Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 29, 75-96.
Ζόγκζα, Β. (2007). Η Βιολογική γνώση στην παιδική ηλικία. Ιδέες των παιδιών και διδακτικές προσεγγίσεις. Αθήνα: Μεταίχμιο.
Καψάλης, Α., & Χαραλάμπους, Δ. (1995). Σχολικά Εγχειρίδια, Θεσμική Εξέλιξη και Σύγχρονη Προβληματική. Αθήνα: Έκφραση.
Κόκκοτας, Π. (2004). Διδακτική των Φυσικών Επιστημών. Σύγχρονες Προσεγγίσεις στη Διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών. Η εποικοδομητική προσέγγιση της διδασκαλίας και της μάθησης. Αθήνα: Παναγιώτης Β. Κόκκοτας (4η Έκδοση).
Κολιόπουλος, Δ. (2001). Σχεδιασμός διδακτικού υλικού για την έννοια της ενέργειας, Στο: Κολιόπουλος, Δ., Κουλαϊδής, Β., Τσατσαρώνη, Α., Χατζηνικήτα, Β., Χρηστίδου, Β. & Ogborn, J. (Επιμ.), Διδακτική των Φυσικών Επιστημών (Tόμος B’, σ. 367-409). Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
Κολιόπουλος, Δ. (2003). Το απλό εκκρεμές στα σχολικά εγχειρίδια φυσικών επιστημών. Φυσικός Κόσμος, 12 (171), 56-64.
Κολιόπουλος, Δ. (2006). Θέματα Διδακτικής Φυσικών Επιστημών. Η συγκρότηση της σχολικής γνώσης. Αθήνα: Μεταίχμιο
Κουλαϊδής, Β. (2001). Εμπειρικο–επαγωγική εικόνα της επιστημονικής γνώσης: Η παράδοση της κοινής αντίληψης. Στο Bliss, J., Cooper, G., Κολιόπουλος, Δ., Κουλαϊδής, Β., Ραβάνης, Κ., Solomon, J., Τσατσαρώνη, Α., Χατζηνικήτα, Β. & Χρηστίδου, Β. (Επιμ.), Διδακτική των Φυσικών Επιστημών (Τόμος Α’, σ. 279-294). Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
Κουλαϊδής Β., Δημόπουλος Κ., Σκλαβενίτη Σ. & Χρηστίδου Β. (2002). Τα Κείμενα της Τεχνοεπιστήμης στο Δημόσιο Χώρο. Αθήνα: Μεταίχμιο.
Μπονίδης Κ. (2003). Τα σύγχρονα προγράμματα διδασκαλίας και σχολικά βιβλία στην Ελλάδα: διαδικασία παραγωγής, μορφή και περιεχόμενο, πραγματικό πρόγραμμα, προοπτικές. Σύγχρονη Εκπαίδευση, 131, 25-40.
Μπονίδης, Κ. (2004). Το περιεχόμενο του σχολικού βιβλίου ως αντικείμενο έρευνας. διαχρονική εξέταση της σχετικής έρευνας και μεθοδολογικές προσεγγίσεις. Αθήνα: Μεταίχμιο
Ντέντος, Σ. (2006). Διδακτική ανάλυση προγραμμάτων σπουδών Βιολογίας στη Μεγάλη Βρετανία από το 1960 έως σήμερα. Μεταπτυχιακή Εργασία, Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
Πρόγραμμα Σπουδών Βιολογίας Ενιαίου Λυκείου (1998). Μέλη της ομάδας εργασίας: Περάκη Β., Κατσώρχης Θ., Καστορίνης Α., Πιαλόγλου Π., Μπότσαρης Ι., Φουσέκη Ε., 19/02/1998.
Στασινάκης, Π. (2007). Ανάλυση Εγχειριδίων Βιολογίας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: Η περίπτωση της έννοιας της Θρέψης Φυτών και Ζώων. Μεταπτυχιακή Εργασία, Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
Στασινάκης, Π., & Πρωτοπαπαδάκη, Ε. (2007). Η χρήση των εννοιολογικών χαρτών στη βιολογία: Παρουσίαση του λογισμικού Cmap Tools. Πρακτικά 4ου Πανελληνίου Συνεδρίου των Εκπαιδευτικών για τις ΤΠΕ (Τόμος Β’, σ. 248-257). Σύρος.
Σταυρόπουλος, Β., & Κολιόπουλος, Δ. (2005). Συγκριτική ανάλυση των σχολικών εγχειριδίων Φυσικής γενικής παιδείας στο Ενιαίο Λύκειο και στο ΤΕΕ: Η περίπτωση της έννοιας της ενέργειας, Στο Δ. Κολιόπουλου & Α. Βαβουράκη (Επιμ.), Διδακτική Φυσικών Επιστημών: Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, Κείμενα για τη β/βάθμια και γ/βάθμια εκπαίδευση. 169-175, Αθήνα, ΕΔΙΦΕ.
Τσατσαρώνη, Α., & Κουλαϊδής, Β. (2001). Τα χαρακτηριστικά των σχολικών εγχειριδίων και του παιδαγωγικού κειμένου. Στο Κολιόπουλος, Δ., Κουλαϊδής, Β., Τσατσαρώνη, Α., Χατζηνικήτα, Β., Χρηστίδου, Β. & Ogborn, J. (Επιμ.), Διδακτική των Φυσικών Επιστημών (Τόμος B’, σ. 267-291). Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
Χατζηνικήτα, Β. (2001). Θρέψη, Φωτοσύνθεση, Αναπνοή Φυτών, Στο Κολιόπουλος, Δ., Κουλαϊδής, Β., Τσατσαρώνη, Α., Χατζηνικήτα, Β., Χρηστίδου, Β. & Ogborn, J. (Επιμ.), Διδακτική των Φυσικών Επιστημών (Τόμος B’, σ. 105-133). Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
ΦΕΚ 304 (2003). Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ) και ΑναλυτικάΠρογράμματα Σπουδών (Α.Π.Σ.) Δημοτικού – Γυμνασίου, 13/03/2003.
