Φύλο και ΤΠΕ στη σχολική εκπαίδευση: θεματολογία και προσεγγίσεις των ερευνών για τις διαφορές φύλου στις τρεις τελευταίες δεκαετίες

PDF (ελληνικά)
Published: Jan 1, 2009
Κλεοπάτρα Νικολοπούλου
ΤΕΑΠΗ, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
Abstract
Η εργασία αφορά στη θεματολογία και τις αλλαγές στις προσεγγίσεις των ερευνών αναφορικά με τις διαφορές φύλου στο πεδίο «φύλο και ΤΠΕ στη σχολική εκπαίδευση» κατά τις τρεις τελευταίες δεκαετίες. Οι διαφορές φύλου (με εστίαση στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση) εξετάζονται μέσα από συγκεκριμένη βασική ερευνητική θεματολογία: την πρό-σβαση και την εμπειρία χρήσης στους υπολογιστές, τις στάσεις-συμπεριφορές των εκπαιδευτικών, τις στάσεις-απόψεις και τις μαθησιακές πρακτικές των μαθητών/τριών. Οι αλλαγέςστις ερευνητικές προσεγγίσεις παρουσιάζονται υπό δύο άξονες, τη συζήτηση ισότητας φύλων και την κριτική συζήτηση, η οποία και παρέχει πιο ικανοποιητική ερμηνεία των διαφορών φύλου. Αναγνωρίζοντας, α) το φύλο ως κοινωνικο-πολιτισμική κατασκευή β) την κοινωνική κατασκευή των ΤΠΕ ως έμφυλης πρακτικής γ) ότι οι έννοιες «φύλο» και «ΤΠΕ» αλλάζουν, γίνεται φανερό ότι ο ρόλος του σχολείου στην άρση των διαφορών φύλου στην εκπαίδευση των μαθητών/τριών στις και με τις ΤΠΕ είναι σημαντικός και προτείνονται κατευθύνσεις για τους/τις εκπαιδευτικούς.
Article Details
  • Section
  • Articles
Downloads
Download data is not yet available.
References
AAUW - American Association of University Women (2000). Tech-savvy: educating girls in the new computer age. Washington, DC: AAUW Educational Foundation.
Abbiss, J. (2008). Rethinking the ‘problem’ of gender and IT schooling: discourses in literature. Gender and Education, 20(2), 153-165.
Barbieri, M., & Light, P. (1992). Interaction, gender and performance on a computer-based problem solving task. Learning and Instruction, 2(3), 199-213.
Becker, H., & Sterling, C. (1987). Equity in school computer use: national data and neglected considerations. Journal of Educational Computing Research, 3(3), 289-311.
Bjorkman, C., Christoff, I., Palm, F., & Vallin, A. (1997). Exploring the pipeline: towards an understanding of the male dominated computing culture and its influence on women. Ιn R. Lander & A. Adam (Εds.), Women in computing (pp. 50-59). Exeter: Intellect books.
Blum, L., & Frieze, C. (2005). The evolving culture of computing: similarity is the difference. Frontiers: A Journal of Women Studies, 26(1), 110-125.
Bruner, C., Bennett, D., & Honey, M. (1998). Girl games and technological desire. Ιn J. Cassell & H. Jenkins (Εds.). From Barbie to mortal combat: gender and computer games (pp. 72-88). Cambridge MA: MIT Press.
Chen, M. (1986). Gender and computers: the beneficial effects of experience on attitudes. Journal of Educational Computing Research, 2(2), 265-282.
Ching, C., Kafai, Y., & Marshall, S. (2000). Spaces for change: gender and technology access in collaborative software design. Journal of Science Education and Technology, 9(1), 67-78.
Clegg, S. (2001). Theorising the machine: gender, education and computing. Gender and Education, 13(3), 307-324.
Clegg, S., & Trayhurn, D. (2000). Gender and computing: not the same old problem. British Educational Research Journal, 26(1), 75-90.
Cockburn, C. (1985). Machinery of dominance: women, men and technical know-how. London: Pluto Press.
Colley, A., & Comber, C. (2003). Age and gender differences in computer use and attitudes among secondary school students: what has changed? Educational Research, 45(2), 155-165.
Comber, C., Colley, A., Hargreaves, D., & Dorn, L. (1997). The effects of age, gender and computer experience upon computer attitudes. Educational Research, 39(2), 123-133.
Cooper, J. (2006). The digital divide: the special case of gender. Journal of Computer Assisted Learning, 22(5), 320-334.
Crombie, G., & Armstrong, P. (1999). Effects of classroom gender composition on adolescents’ computer- related attitudes and future intentions. Journal of Educational Computing Research, 20(4), 317-327.
Cuban, L. (2001). Oversold and underused: Computers in the classroom. Cambridge: Harvard University Press.
Cukier, W., Short, D., & Devine, I. (2002). Gender and information technology: implications of definitions. Journal of Information Systems Education, 13(1), 7-16.
Culley, L. (1988). Girls, boys and computers. Educational Studies, 14(1), 3-8.
Doornekamp, B. (1993). Students’ valuation of the use of computers in education. Computers and Education, 21(1/2), 103-113.
Dryburgh, H. (2000). Under representation of girls and women in computer science: classification of the 1990s research. Journal of Educational Computing Research, 23(2), 181-202.
Dupagne, M., & Krendl, K. (1992). Teachers’ attitudes towards computers: A review of the literature, Journal of Research in Computer Education, 24(3), 420-429.
Durndell, A., & Haag, Z. (2002). Computer self efficacy, computer anxiety, attitudes towards the Internet and reported experience with the Internet, by gender, in an East European sample. Computers in Human Behavior, 18(5), 521-535.
Durndell, A., & Thomson, K. (1997). Gender and computing: a decade of change? Computers and Education, 28(1), 1-9.
Durndell, A., Glissov, P., & Siann, G. (1995). Gender and computing: persisting differences. Educational Research, 37(3), 219-227.
Elkjaer, B. (1992). Girls and information technology in Denmark: an account of a socially constructed problem. Gender and Education, 4(1/2), 25-41.
Gurer, D., & Camp, T. (2002). An ACM-W literature review on women in computing. ACM SIGCSE Bulletin, 34(2), 121-127.
Heemskerk, I., Brink, A., Volman, M., & Dam, G. (2005). Inclusiveness and ICT in education: a focus on gender, ethnicity and social class. Journal of Computer Assisted Learning, 21(1), 1-16.
Hellsten, I. (2006). The paradox of Information Technology in primary schools: e-learning is new but gender patterns are old! Scandinavian Journal of Educational Research, 50(1), 1-21.
Hoyles, C. (1988) (Εd.). Girls and Computers. London: Institute of Education.
Hoyles, C., Healy, L., & Pozzi, S. (1992). Interdependence and autonomy: aspects of groupwork with computers. Learning and Instruction, 2(3), 239-257.
Janssen, R., & Plomp, T. (1993). Some gender issues in educational computer use: results of an international comparative survey. Computer Education, 20(4), 353-365.
Janssen, R., & Plomp, T. (1997). Information Technology and gender equality: a contradiction in terminis. Computers in Education, 28(2), 65-78.
Jenson, J., & Brushwood, R. (2003). Women@Work: listening to gendered relations of power in teachers’ talk about new technologies. Gender and Education, 15(2), 169-181.
Jenson, J., de Castell, S., & Bryson, M. (2003). ‘Girl talk’: gender, equity, and identity discourses in a school-based computer culture. Women’s Studies International Forum, 26(6), 561-573.
Jimoyiannis, A., & Komis, V. (2007). Examining teachers’ beliefs about ICT in education: implications of a teacher preparation programme. Teacher Development, 11(2), 149-173.
Johnson, R., Johnson, D., & Stanne, M. (1985). Effects of cooperative, competitive, and individualistic goal structures on computer-assisted instruction. Journal of Educational Psychology, 77(6), 668-677.
Kadijevich, D. (2000). Gender differences in computer attitude among ninth-grade students. Journal of Educational Computing Research, 22(2), 145-154.
Kimmel, M. (2000). The gendered society. Oxford: Oxford University Press.
Kirkman, C. (1993). Computer experience and attitudes of 12-year-old students: implications for the UK national curriculum. Journal of Computer Assisted Learning, 9(1), 51-63.
Kirkup, G. (1992). The social construction of computers. Ιn G. Kirkup & L. Keller (Εds.), Inventing women: Science, gender and technology (pp. 267-281). Oxford: Polity Press.
Klawe, M. (2001). Refreshing the nerds. Communications of the ACM, 44(7), 67-68.
Koutromanos, G. (2005). Factors that affect head teachers’, district officers’ and school counselors’ support for the uptake and use of Information Communication Technology by Greek primary teachers. Unpublished PhD. University of London: King’s College London.
Kutnick, P. (1997). Computer-based problem-solving: the effects of group composition and social skills on a cognitive, joint action task. Educational Research, 39(2), 135-147.
Lage, E. (1991). Boys, girls and microcomputing. European Journal of Psychology of Education, 6(1), 29-44.
Lee, K. (1997). Impediments to good computer practice: some gender issues. Computers in Education, 28(4), 251-259.
Lipinsky, J., Nida, R., Shade, D., & Watson, J. (1986). The effects of microcomputers on young children: an examination of free-play choices, sex differences and social interactions. Journal of Educational Computing Research, 2(2), 147-168.
Littleton, K. (1996). Girls and information technology. Ιn P. Murphy, & C. Gipps (Εds.), Equity in the classroom: towards effective pedagogy for girls and boys (pp. 81-96). London: Falmer Press.
Lyberaki, A. (2005). Gender and development: multiple feminisms and revisionism in theory and policy, Paper presented at the Conference “Changing gender! Research, Theory and Policy for gendered realities of the 21st century”. Athens: Panteion University.
Makrakis, V. (1993). Gender and computing in schools in Japan: the “We can, I can’t paradox”. Computers in Education, 20(2), 191-198.
Makrakis, V., & Sawada, T. (1996). Gender, computers and other school subjects among Japanese and Swedish students. Computers and Education, 26(4), 225-231.
Meelissen, M., & Drent, M. (2008). Gender differences in computer attitudes: does the school matter? Computers in Human Behavior, 24(3), 969-985.
Mitra, A., Lenzmeier, S., Steffensmeier, T., Avon, R., Qu, N., & Hazen, M. (2000). Gender and computer use in an academic institution: report from a longitudinal study. Journal of Educational Computing Research, 23(1), 67-84.
Papastergiou, M., & Solomonidou, C. (2005). Gender issues in internet access and favourite internet activities among Greek high school pupils inside and outside school. Computers and Education, 44(4), 377-393.
Prensky, M. (2008). Turning on the lights. Educational Leadership, 65(6), 40-45.
Preston, G. (1995). The effects of age on gender stereotyping of computing. Ιn I. Selwood & M. Tebbut (Εds.), Paper presented at the 6th World Conference on Computers in Education (WCCE) (pp. 253-261). UK: Birmingham.
Robertson, S., Calder, J., Fung, P., Jones, A., & O’Shea, T. (1995). Computer attitudes in an English secondary school. Computers in Education, 24(2), 73-81.
Rommes, E., Overbeek, G., Scholte, R., Engels, R., & De Kemp, R. (2007). ‘I’m not interested in computers’: gender-based occupational choices of adolescents. Information, Communication and Society, 10(3), 299-319.
Rosengren, K. (1985). An observational study of preschool children’s computing activity. Paper presented at perspectives on the young child and the computer. Austin: TX.
Salen, K. (2007). Gaming literacies: a game design study in action. Journal of Educational Multimedia and Hypermedia, 16(3), 301-322.
Sanders, J. (2006). Gender and Technology in Education: a research review. In C. Skelton., B. Francis., & L. Smulyan (Eds.) Handbook of Gender in Education. London: Sage Publications.
Sanders, J., & Stone, A. (1986). The neuter computer: computers for girls and boys. NY: Neal- Schuman.
Scanlon, E., & O’Shea, T. (1987). (Εds.) Educational Computing. NY: Open University.
Schofield, J. (1995). Computers and classroom culture. Cambridge: Cambridge University Press.
Selby, L. (1995). Where have all the young women in computing gone? Computers in New Zealand Schools, 7(3), 25-27.
Shashaani, L. (1994). Socioeconomic status, parents’ sex-role stereotypes and the gender gap in computing. Journal of Research on Computing in Education, 26(3), 433-452.
Siann, G. (1997). We can, we don’t want to: factors influencing women’s participation in computing. Ιn R. Lander & A. Adam (Εds.), Women in computing (pp. 113-121). Exeter: Intellect books.
Smith, F., Hardman, F., & Higgins, S. (2007). Gender inequality in the primary classroom: will interactive whiteboards help? Gender and Education, 19(4), 455-469.
Somekh, B. (2007). Pedagogy and learning with ICT - Researching the art of innovation. London: Routledge.
Sutton, R. (1991). Equity and computers in the schools: A decade of research. Review of Educational Research, 61(4), 475-503.
Tsagala, E., & Kordaki, M. (2007). Critical factors influencing secondary school pupils’ decisions to study computing in tertiary education: Gender differences. Education and Information Technologies, 12(4), 281-295.
Tsagala, E., & Kordaki, M. (2008). Computer science and engineering students addressing critical issues regarding gender differences in computing: a case study. Themes in Science and Technology Education, 1(2), 179-194.
Turkle, S. (1984). The second self: computers and the human spirit. NY: Simon and Schuster.
Veriki, I., & Chronaki, A. (2008). Gender issues in technology use: Perceived social support, computer self-efficacy and value beliefs, and computer use beyond school. Computers & Education, 51(3), 1392-1404.
Vermette, S., Orr, R., & Hall, M. (1986). Attitudes of elementary school students and teachers toward computers in education. Educational Technology, 26 (1), 41-47.
Volman, M. (1997). Gender-related effects of information and computer literacy education. Journal of Curriculum Studies, 29(3), 315-328.
Volman, M., & van Eck, E. (2001). Gender equity and Information Technology in education: the second decade. Review of Educational Research, 71(4), 613-634.
Volman, M., van Eck, E., Heemskerk, I., & Kuiper, E. (2005). New technologies, new differences: gender and ethnic differences in pupils’ use of ICT in primary and secondary education. Computers and Education, 45(1), 35-55.
Wajcman, J. (1991). Feminism confronts technology. Oxford: Polity Press.
Wajcman, J. (2007). From women and technology to gender technoscience. Information, Communication and Society, 10(3), 287-298.
Watson, D. (1993). (Εd.) The Impact Report: an evaluation of the impact of information technology on children’s achievement in primary and secondary schools. London: King’s College.
Webb, M., & Cox, M. (2004). A review of pedagogy related to information and communications technology. Technology, Pedagogy and Education, 13(3), 235-286.
Arnot, M. (2004). Διαδικασίες αναπαραγωγής του φύλου: Εκπαιδευτική θεωρία και φεμινιστικές πολιτικές (μετάφραση Χ. Αθανασιάδου & Κ. Δαλακούρα). Αθήνα: Μεταίχμιο.
Βιτσιλάκη, Χ. (2005). Σύγχρονες αντιθέσεις και ανισότητες: Ο ρόλος των νέων τεχνολογιών, διάλεξη. Ρόδος: Πανεπιστήμιο Αιγαίου.
Δεληγιάννη-Κουϊμτζή, Β. (2008). (Επ.) Εκπαιδευτικοί και φύλο. Έργο: Ευαισθητοποίηση εκπαιδευτικών και παρεμβατικά προγράμματα για την προώθηση της ισότητας των φύλων, ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ. Αθήνα: ΚΕΘΙ.
Κόμης, Β. (2004). Εισαγωγή στις εκπαιδευτικές εφαρμογές των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών. Αθήνα: Εκδόσεις Νέων Τεχνολογιών.
Κορδάκη, Μ., & Τσαγαλά, Ε. (2007). Ο ρόλος της οικογένειας και του σχολείου στις επιλογές μαθητών διαφορετικού φύλου σχετικά με τις επιστήμες των Η/Υ. Στο Ε. Ντρενογιάννη, Φ. Σέρογλου, & Ε. Τρέσσου (Επ.), Φύλο και Εκπαίδευση: Μαθηματικά, Φυσικές Επιστήμες , Νέες Τεχνολογίες (σ. 253-273). Αθήνα: Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο.
Μαραγκουδάκη, Ε. (Επ.) (2008). Αγόρια και κορίτσια στο σχολείο. Έργο: Ευαισθητοποίηση εκπαιδευτικών και παρεμβατικά προγράμματα για την προώθηση της ισότητας των φύλων (Τόμοι Ι & ΙΙ), ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ. Αθήνα: ΚΕΘΙ.
Μικρόπουλος, Τ. (2006). Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Ντρενογιάννη, Ε. (2007). Φύλο και Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην εκπαίδευση: εννοιολογικές και ερμηνευτικές προσεγγίσεις, παρεμβάσεις, λύσεις και στρατηγικές. Στο Ε. Ντρενογιάννη, Φ. Σέρογλου, & Ε. Τρέσσου (Επ.), Φύλο και Εκπαίδευση: Μαθηματικά, Φυσικές Επιστήμες , Νέες Τεχνολογίες (σ. 347-368). Αθήνα: Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο.
Ρούσσος, Π., & Πολίτης, Π. (2004). Χαρακτηριστικά της προσωπικότητας και στάσεις εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης απέναντι στις ΤΠΕ. Στο Μ. Γρηγοριάδου, Α. Ράπτης, Σ. Βοσνιάδου, & Χ. Κυνηγός (Επ.), Πρακτικά 4ου Πανελλήνιου Συνεδρίου με διεθνή συμμετοχή «Οι ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» (σ. 177-186, τόμος Α). Αθήνα: Εκδόσεις Νέων Τεχνολογιών.
Σολομωνίδου, Χ., Παπαστεργίου, Μ., & Τασιός, Α. (2007). Όψεις της σχέσης αγοριών και κοριτσιών με την τεχνολογία: αναπαραστάσεις και χρήσεις της τεχνολογίας στην καθημερινή ζωή. Στο Ε. Ντρενογιάννη, Φ. Σέρογλου, & Ε. Τρέσσου (Επ.), Φύλο και Εκπαίδευση: Μαθηματικά, Φυσικές Επιστήμες , Νέες Τεχνολογίες (σ. 275-291). Αθήνα: Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο.
Τζιμογιάννης, Α., & Κόμης, Β. (2006). Οι ΤΠΕ στην εκπαίδευση: διερευνώντας τις απόψεις εκπαιδευτικών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Στο Δ. Ψύλλος, & Β. Δαγδιλέλης (Επ.), Πρακτικά 5ου Πανελλήνιου Συνεδρίου με διεθνή συμμετοχή «Οι ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» (σ. 829-836). Θεσσαλονίκη: ΑΠΘ.
Τσιτουρίδου, Μ., & Βρύζας, Κ. (2007). Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας και Φύλο: η περίπτωση των εκπαιδευτικών της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Στο Ε. Ντρενογιάννη, Φ. Σέρογλου, & Ε. Τρέσσου (Επ.), Φύλο και Εκπαίδευση: Μαθηματικά, Φυσικές Επιστήμες , Νέες Τεχνολογίες (σ. 233-251). Αθήνα: Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο.
Χαρδαλιά, Ν., & Ιωαννίδου, Α. (2008). Έμφυλες κοινωνικές αναπαραστάσεις στα σχολικά εγχειρίδια: Μελέτη βιβλιογραφικής επισκόπησης. ΚΕΘΙ. Ανακτήθηκε 23 Μαρτίου, 2009, από http://www.paratiritirio-kethi.gr/imagebank/File/B2.pdf.