Πολιτική απασχόλησης και δίκτυα πολιτικής για την αντιμετώπιση της «ακραίας φτώχειας» στην Ελλάδα. Μία μελέτη-περίπτωσης δημόσιας και κοινωνικής πολιτικής

pdf
Δημοσιευμένα: Feb 16, 2026
DOI: https://doi.org/10.12681/sp.44569
Κατερίνα Βλασάκη
Περιφερειακό Παρατηρητήριο Κοινωνικής Ένταξης της Περιφέρειας Κρήτης
https://orcid.org/0009-0001-7117-4062
Περίληψη

Το άρθρο εστιάζει στον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την κοινωνική αποτελεσματικότητα της πολιτικής απασχόλησης, στο πλαίσιο των δημόσιων παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της «ακραίας φτώχειας» στην Ελλάδα, την περίοδο 2012–2025. Μέσα από τη διεξαγωγή μελέτης – περίπτωσης η οποία στηρίζεται σε έρευνα πεδίου, και με αναφορά στο θεωρητικό υπόδειγμα του κύκλου πολιτικής, αναλύεται ο τρόπος με τον οποίο η δημόσια και κοινωνική πολιτική στην Ελλάδα συγκροτείται σε πολυεπίπεδο θεσμικό περιβάλλον και υπό την επίδραση διεθνών και ευρωπαϊκών πλαισίων πολιτικής. Η έρευνα επικεντρώνεται στη λειτουργία των δικτύων πολιτικής και στις διαδικασίες διακυβέρνησης σε τοπικό επίπεδο, δίνοντας έμφαση στη διαδραστική συμμετοχή των φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης, των θεσμικών δρώντων και των κοινωνικών υποκειμένων – κυρίως άνεργων γυναικών, ως αποδεκτών της πολιτικής. Η ανάλυση εξετάζει τις σχέσεις μεταξύ κράτους, κοινωνίας και διοίκησης, αναδεικνύοντας τις συνθήκες άσκησης κοινωνικής πολιτικής υπό καθεστώς κρίσης, καθώς και τις εντάσεις που ανακύπτουν από την προσπάθεια ενίσχυσης της κοινωνικής ένταξης μέσω στοχευμένων δημόσιων παρεμβάσεων.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Άρθρα
Creative Commons License

Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού 4.0.

Οι συγγραφείς των άρθρων που δημοσιεύονται στο περιοδικό διατηρούν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας επί των άρθρων τους, δίνοντας στο περιοδικό το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης. Άρθρα που δημοσιεύονται στο περιοδικό διατίθενται με άδεια Creative Commons 4.0 και σύμφωνα με την άδεια μπορούν να χρησιμοποιούνται ελεύθερα, με αναφορά στο/στη συγγραφέα και στην πρώτη δημοσίευση για μη κερδοσκοπικούς σκοπούς και με δικαίωμα τροποποίησης μόνον με παρόμοια διανομή (αν αναμείξετε, τροποποιήσετε, ή δημιουργήσετε πάνω στο υλικό, πρέπει να διανείμετε τις δικές σας συνεισφορές υπό την ίδια άδεια όπως και το πρωτότυπο).

Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Ξενόγλωσση βιβλιογραφία
- Papers in Journal
Andersson, L. (2022). “Coordination patterns and institutional settings: a comparative study of labour market programs for unemployed youth in Sweden and the United Kingdom”, Policy Studies, 43 (1), pp. 90-107.
Ayala, L., Arranz, J., M., García‐Serrano, C., Martínez‐Virto, L., (2020), “The effectiveness of minimum income benefits in poverty reduction in Spain”, International Journal of Social Welfare, July.
Castel, R. (2002). “Emergence and transformations of social property”, Constellations, 9 (3), pp. 318-334.
Cobb R., Ross J.-K., Ross, M.H. (1976). “Agenda building as a comparative political process” American Political Science Review, 70 (1), pp. 126-138.
Chang, A., Brewer G., A. (2023). “Street-Level bureaucracy in public administration: A systematic literature review”, Public Management Review, 25 (11), pp. 2191-2211,
Evans, M., Davies J. (2009). “Understanding policy transfer: A multi-level, multi-disciplinary perspective”, Public Administration, 30 (3), pp. 289-311.
Ferreiras, P., Gomes, S., Lopes, J. (2025), “Workplace practices and work-life balance in Europe: the role of gender and home and family care”, Corporate governance of Business in Society, 13 Jan.
Ferrera, M. (1996). “The southern model of welfare in social Europe”, Journal of European Social Policy, 6 (1), pp. 17-37.
Hur, H. (2019). “Government Expenditure on Labour Market Policies in OECD Countries: Responding to the Economic Crisis.” Policy Studies 40 (6), pp. 585–608.
Dolowitz, D., Marsh, D. (2000). “Learning from Abroad: The Role of Policy Transfer in Contemporary Policy-Making”, Governance, 13, pp. 5-23.
Natili, M. (2020). “Worlds of last-resort safety nets? A proposed typology of minimum income schemes in Europe”, Journal of International and Comparative Social Policy, 36 (1), pp. 57–75.
Noel, A. (2019). “The Politics of Minimum Income Protection in OECD Countries”, Journal of Social Policy, 48 (2), pp. 227–247.
Matsaganis, M., Ferrera M., Capucha L., and Moreno L. (2003). “Mending nets in the South: Anti-poverty policies in Greece, Italy, Portugal and Spain”, Social Policy & Administration, 37 (6), pp. 639-655.
Papadakis N. & Tzagkarakis St. (2025), “Welfare State, Social Policy and Social Sustainability, within the context of the PermaCrisis, Political Science, 6, pp. 01-09.
Pierson, P. (1996). “The path to European integration. A historical institutionalist analysis”, Comparative Political Studies, 29 (2), pp. 123-163.
Sabatier, P., A. (1986). “Top-down and Bottom-up Approaches to Implementation Research: A Critical Analysis Journal of Public Policy, 6 (1), pp. 21-48.
Spanou, C. (2018). “External influence on structural reform: Did policy conditionality strengthen reform capacity in Greece?”, Public Policy and Administration, May.
Townsend, P. (1987). “Deprivation”, Journal of Social Policy, 16 (2), pp.125-146.
Spanou, C., (2018), “External influence on structural reform: Did policy conditionality strengthen reform capacity in Greece?”, Public Policy and Administration, May.
- Working papers
Matsaganis, M. (2018). The contorted politics of guaranteed minimum income in Greece, Working Papers LPS, DAStU.
- Books/Studies
Arapoglou, V. (2012). Diversity, Inequality and Urban Change, Special Issue Editorial.
Beck, U., Beck-Gernsheim, E. (2003). Individualization. Institutionalized Individualism and its Social and Political Consequences, London: Sage.
Birks M., Mills J. (2015). Grounded theory: A practical guide (2nd ed.), Sage.
De La Rica, S., Gorjon, L. (2017). Assessing the Impact of a Minimum Income Scheme in the Basque Country, Discussion Paper June, Institute of Labor Economics.
Elison, N. (2006). The Transformation of Welfare States? NY: Routledge.
Esping-Andersen, G. (1990). The Three Worlds of Welfare Capitalism, Cambridge: Polity Press.
European Social Policy Network (ESPN), (2016). Minimum Income Schemes in Europe. A study of national policies, European Commission, Director-General for Employment, Social Affairs and Inclusion.
Heidenreich, M., Rise, D., (eds), (2016). Integrating Social and Employment Policies in Europe: Active Inclusion and Challenges for Local Welfare Governance, Chektenham: Edward Elgar Publishing.
Kenis, P., Schneider V., in Martin, B., Renate, M. (eds), (1991). Policy Networks. Empirical Evidence and Theoretical Characteristics, Westview Press, Frankfurt.
Keynes, J.M. (1936). The General Theory of Employment, Interest and Money, London: Macmillan.
Klijn, H., Koppenjan, J., Spekkink, W., Warsen, R., 2025, (2nd ed), Governance Networks in the Public Sector, London & N.Y.: Routledge.
March, J. G., Olsen, J., P. (1989). Rediscovering Institutions – The Organizational Basis of Politics, N.Y.: The Free Press.
Papatheodorou, C., Cevik, S., Paitaridis, D., Yilmaz, G. (2018). Political Economy of Labour Income Distribution and Exclusion, London: IJOPEG.
Sen, A. (2000). Social Exclusion: Concept, Application and Scrutiny, Social Development Papers no 1, Manila: Asian Development Bank.
Sen, A. (1992). Inequality Re-examined, Oxford: Clarendon Press.
Titmuss, R. (1963). Essays on Welfare State, London: Unwin University Press.
Wilson W. J., (1987). The Truly Disadvantaged: The Inner City, the Underclass and Public Policy, Chicago: Chicago University Press.
- Papers in edited books
Bison, I., Esping-Andersen, G. (2000). “Unemployment, Welfare Regime and Income Packaging”, in Gallie, D., Paugam, S. (eds), Welfare Regimes and the Experience of Unemployment in Europe, Oxford: University Press.
De La Porte, C. (2021). “The Future of EU social and labour market policy: Between a European social union and an EU regulatory welfare state?”, in Damro, C., Heins, E., Scott, D. (eds), European Futures. Challenges and Crossroads for the European Union of 2050, N.Y.: Roultledge.
Radaelli, C.M. (2023). “Europeanization in Public Policy”, van Gerven, M., Rothmayr A.C., Schubert, K. (eds), Encyclopedia of Public Policy, Springer.
Papanastasiou, S., Papatheodorou, C. (2020). “Liberalizing social protection amid austerity in Greece”, in Blum, S., Kuhlmann, J., Schubert, K. (eds), Routledge Handbook of European Welfare Systems, Second Edition, London and NY: Routledge.
Papatheodorou, C. (2015). “Economic crisis, poverty and deprivation. The impact of neo-liberal remedies”, in Mavroudeas, S. (eds), Greek Capitalism in Crisis: Marxist Analyses, London: Routledge.
Powell, W., W., DiMaggio J. P. (1991). “The iron cage revisited: Institutional isomorphism and collective rationality in organization fields”, in Powell, W., W., DiMaggio, J. (eds), The New Institutionalism in Organizational Analysis, The University of Chicago Press.
Ελληνόγλωσση βιβλιογραφία
- Άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά
Λυριντζής, Χ., Νικολακόπουλος, Η., Σωτηρόπουλος, Δ.A. (επιμ.), (1996). Κοινωνία και Πολιτική. Όψεις της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας 1974-1994, Ελληνική Εταιρεία Πολιτικής Επιστήμης, Αθήνα: Θεμέλιο.
- Εργασίες σε συλλογικούς τόμους
Γράβαρης, Δ. (2003). «Η σχέση των παθητικών και ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης στο εσωτερικό της συνολικής κρατικής παρέμβασης στην αγορά εργασίας. Θεωρητικό πλαίσιο και εμπειρικά παραδείγματα», στο Βενιέρης, Δ., Παπαθεοδώρου, Χ. (επιμ.), Η Κοινωνική Πολιτική στην Ελλάδα. Προκλήσεις και Προοπτικές, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
Παπαθεοδώρου, Χ. (2018α), «Μετρώντας την οικονομική ανισότητα και φτώχεια», στο Σακελλαρόπουλος, Θ. κ.α. (επιμ.), Κοινωνική Πολιτική, Αθήνα: Διόνικος.
Παπαθεοδώρου, Χ. (2018β), «Φτώχεια και λιτότητα στην Ελλάδα της κρίσης: Η ενδυνάμωση του νεοφιλελευθερισμού και η συρρίκνωση του συστήματος κοινωνικής προστασίας», στο Δημουλάς, Κ. και Κουζής, Ι. (επιμ.), Κρίση και Κοινωνική Πολιτική. Αδιέξοδα και Λύσεις, Αθήνα: Τόπος.
- Βιβλία/Μελέτες
Βενιέρης, Δ. Παπαθεοδώρου, Χ. (επιμ.), (2003). Η κοινωνική πολιτική στην Ελλάδα. Προκλήσεις και Προοπτικές, Ελληνικά Γράμματα.
Βλασάκη, Κ. (2012). Ανάλυση Δημόσιας Πολιτικής: Η Αναδιοργάνωση των Δημοσίων Υπηρεσιών Απασχόλησης (ΔΥΑ) στην Ελλάδα, Διδακτορική Διατριβή, Τμήμα ΠΕΔΔ, ΕΚΠΑ.
Γετίμης, Π., Γράβαρης Δ. (επιμ.), (1993). Κοινωνικό Κράτος και Κοινωνική Πολιτική, Η Σύγχρονη Προβληματική, Αθήνα: Θεμέλιο.
Γράβαρης, Δ. (1997). Κρίση του Κοινωνικού Κράτους και Νεωτερικότητα, Ίδρυμα Σάκη Καράγιωργα, Αθήνα.
Δημουλάς, Κ., Κουζής, Ι. (επιμ.), (2018). Κρίση και Κοινωνική Πολιτική. Αδιέξοδα και Λύσεις, Αθήνα: Τόπος.
Ιωαννίδης, Γ., Νικολακάκης, Μ., Πετσαλάκης, Σ. (2021). Η Δημόσια Απασχόληση στην Ελλάδα, Κοινωνικό Πολύκεντρο, Αθήνα: ΑΔΕΔΥ.
Καραμεσίνη, Μ., (2021). Γυναίκες, Φύλο και Εργασία στην Ελλάδα, Αθήνα: Νήσος.
Κασιμάτη, Κ. (επιμ.), (1997). Το Ελληνικό Συνδικαλιστικό Κίνημα στο Τέλος του 20ου Αιώνα, Αθήνα: Gutenberg.
Καμινιώτη, Ο. (επιμ), (2013). Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα: Προσεγγίσεις και προτάσεις ενόψει της πιλοτικής εφαρμογής του μέτρου, Άρθρα-Μελέτες, ΕΙΕΑΔ.
Κουζής, Ι.. (2017). Απασχόληση, Αμοιβές και Θεσμικές Παρεμβάσεις στον Δημόσιο Τομέα. Κοινωνικό Πολύκεντρο, Αθήνα: ΑΔΕΔΥ.
Λαδή, Σ., Νταλάκου, Β. (2016). Ανάλυση Δημόσιας Πολιτικής, Αθήνα: Παπαζήσης.
Λαλιώτη, Β. (2017). Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, Αθήνα: Gutenberg.
Μπέργκερ, Π., Λούκμαν, Τ. (2003). Η Κοινωνική Κατασκευή της Πραγματικότητας, Αθήνα: Νήσος.
Οικονόμου Χ., Φερώνας Α., (επιμ.), (2007). Οι Εκτός των Τειχών. Φτώχεια και Κοινωνικός Αποκλεισμός στις Σύγχρονες Κοινωνίες, Αθήνα: Διόνικος.
Παπαδάκης, Ν., Δρακάκη, Μ., Σαριδάκη, Σ., (2021), Ο βαθμός Απελπισίας. Αγορά Εργασίας, Επισφαλής Εργασία και Κοινωνική Ευπάθεια στη Νέα Γενιά στην Ελλάδα, Αθήνα: Ι. Σιδέρης.
Πετμεζίδου, Μ., Παπαθεοδώρου, Χ. (επιμ.), (2004), Φτώχεια και Κοινωνικός Αποκλεισμός, Αθήνα: Εξάντας.
Πετμεζίδου-Τσουλουβή, Μ. (1992). Κοινωνικές Ανισότητες και Κοινωνική Πολιτική, Αθήνα: Εξάντας.
Ροζανβαλόν, Π. (2001). Το Νέο Κοινωνικό Ζήτημα. Επανεξετάζοντας το Κράτος Πρόνοιας, Αθήνα: Μεταίχμιο.
Σπανού, Κ. (2021). Ποιες Μεταρρυθμίσεις; Κυβερνώντας υπό εξωτερική πίεση, Αθήνα: Πατάκη.
Σπανού, Κ. (επιμ.), (2010). Δημόσιες Πολιτικές στην Ελλάδα. Όψεις και Αντιφάσεις, Αθήνα: Παπαζήσης.
Σπανού, Κ. (2005., Η Πραγματικότητα των Δικαιωμάτων. Κρατικές Πολιτικές και Πρόσβαση στις Υπηρεσίες, Αθήνα: Σαββάλας.
Σπανού, Κ. (2000). Διοίκηση, Πολίτες και Δημοκρατία, Αθήνα: Παπαζήσης.
Σπουρδαλάκης, Μ. (2010). Εξουσία και κοινωνία, Αθήνα: Καστανιώτη
Στασινοπούλου, Ό. (1990). Κράτος Πρόνοιας. Ιστορική Εξέλιξη-Σύγχρονες Θεωρητικές Προσεγγίσεις, Αθήνα: Gutenberg.
Τσιώλης, Γ. (2022). Κοινωνιολογία της εργασίας. Βιογραφικές Διαδρομές και ταυτότητες στην εργασιακή επισφάλεια, Θεματικά Εργαστήρια, Ινστιτούτο Εργασίας Γ.Σ.Ε.Ε.
Τσουκαλάς, Κ. (1987). Κράτος, Κοινωνία, Εργασία στη Μεταπολεμική Ελλάδα, Θεμέλιο, β’ έκδοση, Αθήνα.
Beck, U. (1996). Η Επινόηση του Πολιτικού. Για μια Θεωρία του Εκσυγχρονισμού, Κ. Καβουλάκος (μετ.), Νέα Σύνορα-Α.Α.Λιβάνη, Αθήνα.
Chevallier, J. (1993). Διοικητική Επιστήμη, Σάκκουλας, Καλλιόπη Σπανού (επιμ.), Β. Ανδρουλάκης, Β. Σουλανδρου (μετ.), Αθήνα.
Muller, P., Surel, Y. (2002). Η Ανάλυση των Πολιτικών του Κράτους, Ψύλλα, Μ. (επιμ.), Αθήνα: Τυπωθήτω.
- Άλλες πηγές
Νόμοι, εισηγητικές εκθέσεις και πρακτικά της Βουλής για το ΕΕΕ (Ν. 4368/2016, κ.α.) και τον ΕΜ (Ν. 4445/2016)
Εθνική Στρατηγική για την Κοινωνική Ένταξη και τη Μείωση της Φτώχειας (ΕΣΚΕ) και αντίστοιχη περιφερειακή (ΠΕΣΚΕ), 2014 & 2022.
Έρευνες του Περιφερειακού Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Ένταξης Περιφέρειας Κρήτης (ΠΠΚΕΠΚ), σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κρήτης, 2020-2025 (https://socialobservatory.crete.gov.gr).