Ανήλικοι και νεαροί ενήλικες ως δράστες σεξουαλικής κακοποίησης μέσω εικόνας: Μια συστηματική χαρτογράφηση της βιβλιογραφίας

pdf
Δημοσιευμένα: Φεβ 16, 2026
DOI: https://doi.org/10.12681/sp.44573
Λέξεις-κλειδιά:
Σεξουαλική κακοποίηση μέσω εικόνας (I.B.S.A.) μη συναινετική διανομή σεξουαλικού υλικού παράγοντες κινδύνου κίνητρα δραστών έμφυλη βία κλινική κοινωνική εργασία
Γεώργιος Φιλιππίδης
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
Αναστασία Μπράνη
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
Περίληψη

Η σεξουαλική κακοποίηση μέσω εικόνας (Image-Based Sexual Abuse –εφεξής I.B.S.A.) αποτελεί ένα σύγχρονο και ανησυχητικό φαινόμενο ψηφιακής βίας με σοβαρές προεκτάσεις στο νεανικό πληθυσμό. Η I.B.S.A. περιλαμβάνει τη μη συναινετική διανομή σεξουαλικών εικόνων, καθώς και συναφείς πρακτικές, όπως ο σεξουαλικός εκβιασμός (sextortion), το εξαναγκαστικό sexting, το cyberflashing, το upskirting και η παραγωγή περιεχομένου deepfake/nude. Το φαινόμενο συνδέεται με τις έμφυλες ανισότητες, καθώς και με ποικίλες ψυχοκοινωνικές παραμέτρους, αντανακλώντας την αλληλεπίδραση κοινωνικών, πολιτισμικών και τεχνολογικών παραγόντων. Η παρούσα ανασκόπηση εξετάζει και συνθέτει τη σύγχρονη βιβλιογραφία, εστιάζοντας στην επικράτηση της σεξουαλικής κακοποίησης μέσω εικόνας, στους παράγοντες κινδύνου και στους παρακινητικούς μηχανισμούς των ανήλικων και νεαρών ενηλίκων δραστών. Η αναζήτηση διενεργήθηκε στις βάσεις δεδομένων PubMed, Google Scholar και SCOPUS, καθώς και στο περιοδικό «Κοινωνική Εργασία – Επιθεώρηση Κοινωνικών Επιστημών», περιλαμβάνοντας μελέτες από την Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και την Αυστραλία. Συνολικά, 29 μελέτες πληρούσαν τα κριτήρια ένταξης. Τα κύρια ευρήματα καταδεικνύουν ότι: ) η I.B.S.A. εμφανίζει υψηλά ποσοστά εμπλοκής με έντονη έμφυλη διάσταση, όπου οι άνδρες εμφανίζονται συχνότερα ως δράστες, β) η διάπραξη συναρτάται με ψυχοκοινωνικούς παράγοντες, όπως η ανοχή στον σεξιστικό λόγο και η ενοχοποίηση του θύματος (victim-blaming), γ) αναδεικνύονται κρίσιμα ψυχολογικά χαρακτηριστικά των δραστών, όπως ελλείμματα ενσυναίσθησης, χαμηλή αυτοεκτίμηση, χαμηλός αυτοέλεγχος και διαστάσεις της «Σκοτεινής Τετράδας» (ναρκισσισμός, μακιαβελισμός, ψυχοπάθεια, σαδισμός), και δ) τα κίνητρα επικεντρώνονται στην κοινωνική επιδοκιμασία από την ομάδα των συνομηλίκων (κοινωνική μάθηση), την ψυχαγωγία και την επιβεβαίωση της «ηγεμονικής αρρενωπότητας». Η μελέτη καταλήγει στην ανάγκη στοχευμένων παρεμβάσεων από την Κλινική Κοινωνική Εργασία για την καλλιέργεια ψηφιακής αγωγής και πρόληψης, την θεραπευτική αντιμετώπιση των δραστών, καθώς και δράσεις αποδόμησης των έμφυλων στερεοτύπων στην κοινότητα.


 

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Άρθρα
Creative Commons License

Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού 4.0.

Οι συγγραφείς των άρθρων που δημοσιεύονται στο περιοδικό διατηρούν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας επί των άρθρων τους, δίνοντας στο περιοδικό το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης. Άρθρα που δημοσιεύονται στο περιοδικό διατίθενται με άδεια Creative Commons 4.0 και σύμφωνα με την άδεια μπορούν να χρησιμοποιούνται ελεύθερα, με αναφορά στο/στη συγγραφέα και στην πρώτη δημοσίευση για μη κερδοσκοπικούς σκοπούς και με δικαίωμα τροποποίησης μόνον με παρόμοια διανομή (αν αναμείξετε, τροποποιήσετε, ή δημιουργήσετε πάνω στο υλικό, πρέπει να διανείμετε τις δικές σας συνεισφορές υπό την ίδια άδεια όπως και το πρωτότυπο).

Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Alonso-Ruido, P., Rodríguez-Castro, Y., Lameiras-Fernández, M., & Martínez-Román, R. (2018). Sexting through the Spanish adolescent discourse. Saúde E Sociedade, 27(2), 398–409. https://doi.org/10.1590/s0104-12902018171835
Arksey, H., & O’Malley, L. (2005). Scoping studies: Towards a methodological framework. International Journal of Social Research Methodology, 8(1), 19–32. https://doi.org/10.1080/136455703200011961
Barrense-Dias, Y., Akre, C., Auderset, D., Leeners, B., Morselli, D., & Surí, J.-C. (2020). Non-consensual sexting: Characteristics and motives of youths who share received intimate content without consent. Sexual Health, 17(3), 270–278. https://doi.org/10.1071/SH19201
Boonmann, C., Grudzinskas, A., & Aebi, M. (2014). Juveniles, the Internet and Sexual Offending. In F. Saleh, A. Grudzinskas & A. Judge (Eds.), Adolescent Sexual Behavior in the Digital Age: Considerations for Clinicians, Legal Professionals and Educators (pp. 161–179). Oxford University Press.
Brewer, R. T., Sayer, M., & Lango, C. (2020). Identifying risk factors associated with adolescent cyber-deviance in Australia: Implications for policy and practice. University of Adelaide.
Call, C. (2021). Perceptions of image-based sexual abuse among the American public. Criminology, Criminal Justice, Law & Society, 22(3),30-43. https://doi.org/10.54555/ccjls.3769.30145
Chasapis, D., Touloupis, T., Sofos, A., Tsibidaki, A., & Lipourli, E. (2025). Non-consensual sexting among adolescents: Role of parents, peers, and sexual self-concept. In T. Touloupis, A. Sofos, & A. Vasiou (Eds.), Students' online risk behaviors: Psychoeducational predictors, outcomes, and prevention (pp. 87–104). IGI Global Scientific Publishing.
Clancy, E. M., Klettke, B., Hallford, D. J., Crossman, A. M., Maas, M. K., & Toumbourou, J. W. (2020). Sharing is not always caring: Understanding motivations and behavioural associations with sext dissemination. Computers in Human Behavior, 112, 106460. https://doi.org/10.1016/j.chb.2020.106460
Crofts, T., Lee, M., McGovern, A., & Milivojevic, S. (2015). Sexting and young people. Palgrave Macmillan.
Dodaj, A., & Sesar, K. (2024). Sexting coercion within romantic context: A test of Akers’ social learning theory. Journal of Sexual Aggression, 30(2), 197–210. https://doi.org/10.1080/13552600.2023.2182377
Durán-Guerrero, E., & Sánchez-Jiménez, V. (2025). Perpetration of non-consensual sharing of sexual content among adolescents: Socio-moral and emotional competencies, gender-based attitudes, and sexual behavior correlates. Current Psychology, 44, 3690–3703. https://doi.org/10.1007/s12144-024-07241-5
Dymock, A., & van der Westhuizen, C. (2019). A dish served cold: Targeting revenge in revenge pornography. Legal Studies, 39(3), 361–377. https://doi.org/10.1017/lst.2018.27
Fido, D., & Harper, C. A. (2020). Non-consensual image-based sexual offending: Bridging legal and psychological perspectives. Springer Nature. https://doi.org/10.1007/978-3-030-59284-4
Franks, M. A. (2016). Drafting an effective “revenge porn” law: A guide for legislators. Cyber Civil Rights Initiative.
Gamez-Guadiz, M., Mateos-Pérez, E., Wachs, S., Wright, M., Martínez, J., & Incera, D. (2022). Assessing image-based sexual abuse: Measurement, prevalence, and temporal stability of sextortion and nonconsensual sexting ("revenge porn") among adolescents. Journal of Adolescence, 94(5), 789–799. https://doi.org/10.1002/jad.12064
Garrard, J. (2017). Health Sciences Literature Review Made Easy: The Matrix Method (5th ed.). Jones & Bartlett Learning.
Hall, M., Hearn, J., & Lewis, R. (2023). Image-Based Sexual Abuse: Online Gender-Sexual Violations. Encyclopedia, 3, 327–339. https://doi.org/10.3390/encyclopedia3010020
Hanson, S. (2022). “Weaponised sexuality” to the normalisation of sexual violence: Rape culture and the non-consensual distribution of intimate imagery (NCDII) [Master’s dissertation, University of Winnipeg].
Harper, C. A., Smith, L., Leach, J., Daruwala, N. A., & Fido, D. (2023). Development and validation of the beliefs about revenge pornography questionnaire. Sexual Abuse, 35(6), 748–783. https://doi.org/10.1177/10790632221082663
Henry, N., Flynn, A., & Powell, A. (2020). Technology-facilitated domestic and sexual violence: A review. Violence Against Women, 26(15-16), 1828–1854. https://doi.org/10.1177/1077801219875821
Henry, N., & Powell, A. (2016). Sexual violence in the digital age: The scope and limits of criminal law. Social & Legal Studies, 25(4), 397–418. https://doi.org/10.1177/0964663915624273
Hunehäll Berndtsson, K., & Odenbring, Y. (2020). ‘They don’t even think about what the girl might think about it’: students’ views on sexting, gender inequalities and power relations in school. Journal of Gender Studies, 30(1), 91–101. https://doi.org/10.1080/09589236.2020.1825217
Kernsmith, P. D., Victor, B. G., & Smith-Darden, J. P. (2018). Online, offline, and over the line: Coercive sexting among adolescent dating partners. Youth & Society, 50(7), 891–904. https://doi.org/10.1177/0044118X18764040
Klein, J. L., & Cooper, D. T. (2019). Deviant cyber-sexual activities in young adults: Exploring prevalence and predictions using in-person sexual activities and social learning theory. Archives of Sexual Behavior, 48(2), 619–630. https://doi.org/10.1007/s10508-018-1251-2
Kopecký, K., & Voráč, D. (2025). The phenomenon of deep nudes—a new threat to children and adults. AI & Society. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s00146-025-02425-4
Levac, D., Colquhoun, H., & O’Brien, K. K. (2010). Scoping studies: Advancing the methodology. Implementation Science, 5(1), 1–9. https://doi.org/10.1186/1748-5908-5-69
Lewis, R., & Anitha, S. (2023). Upskirting: A systematic literature review. Trauma, Violence, & Abuse, 24(3), 2003–2018. https://doi.org/10.1177/15248380221082091
Magaldi, J. A., Sales, J. S., & Paul, J. (2020). Revenge porn: The name doesn’t do nonconsensual pornography justice and the remedies don’t offer the victims enough justice. Oregon Law Review, 98(1), 57–110.
Marcotte, A. S., Gesselman, A. N., Fisher, H. E., & Garcia, J. R. (2020). Women’s and men’s reactions to receiving unsolicited genital images from men. The Journal of Sex Research, 58(3), 512–521. https://doi.org/10.1080/00224499.2020.1779171
McGlynn, C., & Johnson, K. (2020). Criminalising cyberflashing: Options for law reform. The Journal of Criminal Law, 85(3), 171–188. https://doi.org/10.1177/0022018320972306
McGlynn, C., Rackley, E., & Houghton, R. (2017). Beyond “Revenge Porn”: The continuum of image-based sexual abuse. Feminist Legal Studies, 25(1), 25–46. https://doi.org/10.1007/s10691-017-9343-2
Mooney, R., & Batko, W. (2025). Right-wing authoritarianism, empathy, and judgements of non-consensual distribution of intimate image (NCDII) victims. The Journal of Concurrent Disorders, 12–32. https://cdspress.ca/wp-content/uploads/2025/09/Robyn-Mooney-Proof_FINAL.pdf
Naezer, M., & van Oosterhout, L. (2020). Only sluts love sexting: youth, sexual norms and non-consensual sharing of digital sexual images. Journal of Gender Studies, 30(1), 79–90. https://doi.org/10.1080/09589236.2020.1799767
O’Malley, R. L., & Holt, K. M. (2022). Cyber sextortion: An exploratory analysis of different perpetrators engaging in a similar crime. Journal of Interpersonal Violence, 37(1–2), 258–283. https://doi.org/10.1177/0886260520909186
Patchin, J. W., & Hinduja, S. (2020). Sextortion among adolescents: Results from a national survey of U.S. youth. Sexual Abuse, 32(1), 30–54. https://doi.org/10.1177/1079063218800469
Patrick, K., Heywood, W., Pitts, M. K., & Mitchell, A. (2015). Demographic and behavioural correlates of six sexting behaviours among Australian secondary school students. Sexual Health, 12(6), 480–487. https://doi.org/10.1071/SH15004
Peterson, J., Pearce, P. F., Ferguson, L. A., & Langford, C. A. (2017). Understanding scoping reviews: Definition, purpose, and process. Journal of the American Association of Nurse Practitioners, 29(1), 12–16. https://doi.org/10.1002/23276924.1238
Pina, A., Bell, A., Griffin, K., & Vasquez, E. (2021). Image based sexual abuse proclivity and victim blaming: The role of dark personality traits and moral disengagement. Oñati Socio-Legal Series, 11(5), 1179–1197. https://doi.org/10.35295/osls.iisl/0000-0000-0000-1213
Powell, A., Henry, N., Flynn, A., & Scott, A. J. (2019). Image based sexual abuse: The extent, nature, and predictors of perpetration in a community sample of Australian residents. Computers in Human Behavior, 92, 393–402. https://doi.org/10.1016/j.chb.2018.11.009
Ray, A., & Henry, N. (2024). Sextortion: A scoping review. Trauma, Violence, & Abuse, 26(1), 138–155. https://doi.org/10.1177/15248380241277271
Ricciardelli, R., & Adorjan, M. (2019). ‘If a girl’s photo gets sent around, that’s a way bigger deal than if a guy’s photo gets sent around’: Gender, sexting, and the teenage years. Journal of Gender Studies, 28(5), 563–577. https://doi.org/10.1080/09589236.2018.1560245
Rigotti, C., & McGlynn, C. (2022). Towards an EU criminal law on violence against women: The ambitions and limitations of the Commission’s proposal to criminalise image-based sexual abuse. New Journal of European Criminal Law, 13(4), 452–477. https://doi.org/10.1177/20322844221140713
Ringrose, J., & Regehr, K. (2023). Recognizing and addressing how gender shapes young people's experiences of image‐based sexual harassment and abuse in educational settings. Journal of Social Issues, 79(4), 1251–1281. https://doi.org/10.1111/josi.12575
Rofer, J. (2016). Nonconsensual pornography: An old crime updates its software. Fordham Intellectual Property, Media and Entertainment Law Journal, 27(4), 936–999. https://ir.lawnet.fordham.edu/iplj/vol27/iss4/5
Rousay, V. (2023). Sexual deepfakes and image-based sexual abuse: Victim-survivor experiences and embodied harms [Master’s thesis, Harvard University].
Said, I., & McNealey, R. L. (2023). Nonconsensual distribution of intimate images: Exploring the role of legal attitudes in victimization and perpetration. Journal of Interpersonal Violence, 38(7–8), 5430–5451. https://doi.org/10.1177/08862605221122834
Scott, A. J., & Gavin, J. (2018). Revenge pornography: The influence of perpetrator-victim sex, observer sex and observer sexting experience on perceptions of seriousness and responsibility. Journal of Criminal Psychology, 8(2), 162–172. https://doi.org/10.1108/JCP-05-2017-0024
Sparks, B., Stephens, S., & Trendell, S. (2023). Image-based sexual abuse: Victim-perpetrator overlap and risk-related correlates of coerced sexting, non-consensual dissemination of intimate images, and cyberflashing. Computers in Human Behavior, 148, 107879. https://doi.org/10.1016/j.chb.2023.107879
Szyf, N. D., Gilen, A., & Giacometti, M. (2023). Deep nudes among young people in Belgium. Institute for the Equality of Women and Men. https://igvm-iefh.belgium.be/sites/default/files/deepnudes_among_young_people_in_belgium.pdf
Tangney, J. P., Baumeister, R. F., & Boone, A. L. (2004). High self-control predicts good adjustment, less pathology, better grades, and interpersonal success. Journal of Personality, 72(2), 271–324. https://doi.org/10.1111/j.0022-3506.2004.00263.x
Thorn. (2025). Deepfake nudes & young people: Navigating a new frontier in technology-facilitated nonconsensual sexual abuse and exploitation. ThornResearch.https://info.thorn.org/hubfs/Research/Thorn_DeepfakeNudes&YoungPeople_Mar2025.pdf
Trendell, S. G. (2019). “Send nudes?”: Risk factors for the perpetration of inappropriate intimate image-based behaviours and impacts on victim mental health [Master’s thesis, Saint Mary’s University].
Tricco, A. C., Lillie, E., Zarin, W., O’Brien, K. K., Colquhoun, H., Levac, D., ... & Straus, S. E. (2018). PRISMA extension for scoping reviews (PRISMA-ScR): Checklist and explanation. Annals of Internal Medicine, 169(7), 467–473. https://doi.org/10.7326/M18-0850
Van Oosten, J. M. F., & Vandenbosch, L. (2020). Predicting the willingness to engage in non-consensual forwarding of sexts: The role of pornography and instrumental notions of sex. Archives of Sexual Behavior, 49(4), 1121–1132. https://doi.org/10.1007/s10508-019-01580-2
Van Ouytsel, J., Walrave, M., De Marez, L., Vanhaelewyn, B., & Ponnet, K. (2021). Sexting, pressured sexting and image-based sexual abuse among a weighted-sample of heterosexual and LGB youth. Computers in Human Behavior, 117, 106630. https://doi.org/10.1016/j.chb.2020.106630
Walker, K., Sleath, E., Hatcher, R. M., Hine, B., & Crookes, R. L. (2019). Nonconsensual sharing of private sexually explicit media among university students. Journal of Interpersonal Violence, 36(17–18). https://doi.org/10.1177/0886260519853414
Winkelman, S. B., Smith, K. V., Brinkley, J., & Knox, D. (2014). Sexting on the college campus. The Electronic Journal of Human Sexuality, 17 (3),1-14. https://www.researchgate.net/publication/260868306_Sexting_on_the_College_Campus
Yar, M., & Drew, J. (2020). Image based abuse, non consensual pornography, revenge porn: A study of criminalization and crime prevention in Australia and England & Wales. International Journal of Cyber Criminology, 13(2), 578–594. https://doi.org/10.5281/zenodo.3709306
Κανδυλάκη, Α. (2015). Αντικαταπιεστικές προσεγγίσεις και ανθρώπινα δικαιώματα στην κοινωνική εργασία στο σχολείο. Στο Θ. Καλλινικάκη, Ζ. Κασσέρη & Μ. Αποστολοπούλου (Επιμ.), Κοινωνική εργασία στην εκπαίδευση: Στα θρανία των ετεροτήτων ( σ.317–346). Τόπος.
Μαλλούχου, Α. (2023). Η συνδιαλλαγή ανήλικου δράστη-θύματος στην ποινική δικαιοσύνη ανηλίκων. Αντιγόνη: Το ερώτημα, 2(4), 50–88.
Μπράνη, Α. (2024). Σεξουαλική κακοποίηση μέσω εικόνας ως μορφή έμφυλης βίας στο διαδίκτυο. Ανάδυση στοιχείων σεξισμού και ενοχοποίησης θύματος στον αφηγηματικό λόγο των ανήλικων δραστών. Κοινωνική Εργασία, 34(2), 77–94. https://doi.org/10.12681/socialwork-rss.37424
Νόμος 5090/2024, άρθρο 28, Παρεμβάσεις στον Ποινικό Κώδικα και τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας για την επιτάχυνση και την ποιοτική αναβάθμιση της ποινικής δίκης (ΦΕΚ 30/τ. Α’/23 02 2024).