Η χρήση της τέχνης για την πρόληψη του σχολικού εκφοβισμού: Μια διεπιστημονική προσέγγιση στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

pdf
Δημοσιευμένα: Φεβ 19, 2026
DOI: https://doi.org/10.12681/....42784
Λέξεις-κλειδιά:
Τέχνη διεπιστημονική συνεργασία εκπαίδευση σχολικός εκφοβισμός
Νικολέτα ΑλΣαράχε
a:1:{s:5:"el_GR";s:61:"Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ";}
https://orcid.org/0009-0001-0018-4239
Περίληψη

Το άρθρο αυτό μελετά πως η χρήση της τέχνης, από διεπιστημονική ομάδα εκπαιδευτικών, κοινωνικών λειτουργών και ψυχολόγων στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, μπορεί να συμβάλλει στην πρόληψη του σχολικού εκφοβισμού. Βασίζεται σε ποιοτική έρευνα με την αξιοποίηση δύο ομάδων εστίασης και τη συνολική συμμετοχή 16 μετεχόντων  από διαφορετικές περιοχές της χώρας, για τη συλλογή και παραγωγή δεδομένων. Οι μετέχοντες, εκπαιδευτικοί κοινωνικοί λειτουργοί και ψυχολόγοι μοιράζονται την εμπειρία, τις γνώσεις και τις απόψεις τους αναφορικά με την συμβολή της τέχνης ως μέσο παρέμβασης για την πρόληψη του σχολικού εκφοβισμού και ακολουθείται θεματική ανάλυση των παραγόμενων δεδομένων.  Διαπιστώθηκε ότι αρκετές μορφές τέχνης αξιοποιούνται με σκοπό την πρόληψη του σχολικού εκφοβισμού. Θεωρείται ότι η αξιοποίηση της τέχνης μπορεί να συμβάλλει στην πρόληψη και την εγκαιρη αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού, παρότι πολλές φορές απαιτούνται και αμεσότερες παρεμβάσεις. Φαίνεται πως η τέχνη χρησιμοποιείται σε ευρεία χρήση, και από τις τρεις ειδικότητες και ότι προσφέρει την ευκαιρία για συνεργασία μεταξύ αυτών, αλλά και με άλλες ειδικότητες. Παρόλα αυτά, η συνεργασία καθίσταται πολλές φορές δύσκολη, καθώς το πρόγραμμα σπουδών του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, περιορίζει αρκετά τους εκπαιδευτικούς και παρατηρούνται συχνά δυσκολίες συντονισμού, χώρου και χρόνου. Επισημάνθηκε η ανάγκη συνεργασίας εκπαιδευτικών  κοινωνικών λειτουργών και ψυχολόγων, καθώς και η αναγκαιότητα δημιουργίας συγκεκριμένου χώρου και περισσότερου χρόνου για την υλοποίηση ανάλογων παρεμβάσεων. Κατ’ αυτόν τον τρόπο ενισχύεται η διεπιστημονική συνεργασία και αυξάνεται και η ανάπτυξη δράσεων πρόληψης.  Μέσα από τις συνεντεύξεις αναδείχθηκε  η ανάγκη για βιωματικές μετεκπαιδεύσεις και προτεινόμενο υλικό, το οποίο θα είναι ενδιαφέρον, καθώς και άλλου είδους τροποποιήσεις ή/και προσθήκες στις ήδη υπάρχουσες πολιτικές που αφορούν το πρόγραμμα σπουδών στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Το άρθρο αντλεί από τη διπλωματική εργασία της γράφουσας στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού προγράμματος στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης: «Κοινωνική Εργασία στην Εκπαίδευση – Ένταξη Ετεροτήτων».

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Articles

Ενημέρωση για τα πνευματικά δικαιώματα

Οι συγγραφείς των άρθρων που δημοσιεύονται στο περιοδικό διατηρούν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας επί των άρθρων τους, δίνοντας στο περιοδικό το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης. Άρθρα που δημοσιεύονται στο περιοδικό διατίθενται με άδεια Creative Commons 4.0 και σύμφωνα με την άδεια μπορούν να χρησιμοποιούνται ελεύθερα, με αναφορά στο/στη συγγραφέα και στην πρώτη δημοσίευση για μη κερδοσκοπικούς σκοπούς και με δικαίωμα τροποποίησης μόνον με παρόμοια διανομή (αν αναμείξετε, τροποποιήσετε, ή δημιουργήσετε πάνω στο υλικό, πρέπει να διανείμετε τις δικές σας συνεισφορές υπό την ίδια άδεια όπως και το πρωτότυπο).

Απαγορεύεται η αντιγραφή, αποθήκευση και διανομή της παρούσας εργασίας, εξ’ολοκλήρου ή τμήματος αυτής, για εμπορικό σκοπό. Επιτρέπεται η ανατύπωση, αποθήκευση και διανομή για   σκοπό µη   κερδοσκοπικό,   εκπαιδευτικής  ή ερευνητικής  φύσης,  υπό  την προϋπόθεση  να αναφέρεται  η  πηγή προέλευσης  και να  διατηρείται  το  παρόν  µήνυµα. Ερωτήματα  που αφορούν τη χρήση της εργασίας για κερδοσκοπικό σκοπό πρέπει να απευθύνονται προς τους συγγραφεα-είς. Οι απόψεις  και  τα  συμπεράσματα  που  περιέχονται  σε  αυτό  το  έγγραφο  εκφράζουν το-ους συγγραφέα-είς  και  δεν  πρέπει  να  ερμηνευθεί  ότι  αντιπροσωπεύουν τις επίσηµες θέσεις  του Ινστιτούτου  Μελετών  και  Eρευνών  Γενικής  και Ειδικής Εκπαίδευσης (Ι.Μ.Ε.Γ.Ε.Ε.).

 

Copyright notice

Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution NonCommercial License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.

 

Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Αλαμπρίτης, Μ. (2008, Νοέμβριος 22). Σύγχρονα μοντέλα πρόληψης και αντιμετώπισης της σχολικής
επιθετικότητας: Διεθνής και τοπική εμπειρία. Εισήγηση στο συνέδριο Σχολική επιθετικότητα:
Μια σοβαρή πρόκληση για το σχολείο στον 21ο αιώνα, Αρχάγγελος, Κύπρος. Δημοκρατική
Κίνηση Δασκάλων-Νηπιαγωγών και Καθηγητών (ΔΗ.ΚΙ: ΠΟΕΔ-ΟΛΤΕΚ-ΟΕΛΜΕΚ).
Αλευριάδου, Α., & Γκιαούρη, Σ. (2016). Η διεπιστημονικότητα στη συμπεριληπτική εκπαίδευση:
Συμβάλλοντας στην άρση του σχολικού-κοινωνικού αποκλεισμού των ατόμων με αναπηρία.
Στο Πρακτικά συνεδρίου Πολιτικής Ιστορίας: Από την Ρόζα Λούξεμπουργκ στο Τερατώδες
Είδωλο της Ευρώπης (Δεκέμβριος 2014). Φλώρινα: Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας.
Bryman, A. (2017). Μέθοδοι κοινωνικής έρευνας (Π. Σακελλαρίου, Μτφ.; Α. Αϊδίνης, Επιμ.). Αθήνα:
Gutenberg.
Cheung, H. (2013). Exploring the use of the pedagogical framework for creative practice in preschool
settings: A phenomenological approach. Thinking Skills and Creativity, 10, 133–142.
https://doi.org/10.1016/j.tsc.2013.07.004
D’Agostino, C. (2013). Collaboration as an essential school social work skill. Children & Schools, 35(4),
–250. https://doi.org/10.1093/cs/cdt019
Fisher, R. (2008). Teaching Thinking: Philosophical Enquiry in the Classroom. London: Continuum.
Gini, G., Pozzoli, T., Borghi, F., & Franzoni, L. (2008). The role of bystanders in students’ perception
of bullying and sense of safety. Journal of School Psychology, 46(6), 617–638.
https://doi.org/10.1016/j.jsp.2008.02.001
Gruber, J. E., & Fineran, S. (2008). Comparing the impact of bullying and sexual harassment
victimization on the mental and physical health of adolescents. Sex Roles, 59(1–2), 1–13.
https://doi.org/10.1007/s11199-008-9431-5
Κατσίκη- Γκιβάλου, Α. (2005). Το θαυμαστό ταξίδι: Μελέτες για την παιδική λογοτεχνία. Αθήνα: Πατάκης
Κοντογιάννη, Α. (2008). Μαύρη Αγελάδα. Άσπρη Αγελάδα. Δραματική Τέχνη στην Εκπαίδευση και
Διαπολιτισμικότητα. Αθήνα: Τόπος.
Κοντογιάννη, Α. (2012). Η δραματική τέχνη στην εκπαίδευση. Αθήνα: Πεδίο.
Lee, C. (2006). Preventing bullying in schools: A guide for teachers and other professionals. London:
Paul Chapman Publishing.
Μάρκου, Α. (2016). Εικαστική αγωγή και μελέτη περιβάλλοντος στο πλαίσιο των διαθεματικών
προγράμματων σπουδών στην προσχολική και πρωτοσχολική εκπαίδευση. (Διδακτορική
διατριβή).
Ανακτήθηκε
στη
-2-2023
https://thesis.ekt.gr/thesisBookReader/id/37685?lang=el#page/1/mode/2up
στο
Νόμος 4823/2021, άρθρο 16, παρ. 1, Επιτροπές Διεπιστημονικής Υποστήριξης των Σχολικών Μονάδων
Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, Τράπεζα Πληροφοριών Νομοθεσίας (ΦΕΚ 136/Α/3-8-2021)
Ντούλια, Α. (2012, Οκτώβριος 5–7). Δημιουργική μάθηση μέσα από την τέχνη: Μια πρόταση
διδασκαλίας στην ιστορία. Εισήγηση στο 6ο Πανελλήνιο Συνέδριο του Ελληνικού Ινστιτούτου
Εφαρμοσμένης Παιδαγωγικής και Εκπαίδευσης (ΕΛΛ.Ι.Ε.Π.ΕΚ.), Αθήνα, Ελλάδα.
Olweus, D. (1993). Bullying at school: What we know and what we can do. Cambridge, MA: Blackwell.
Olweus, D. (2007). Bullying Prevention Program, Olweus Bullying Questionnaire – Standard School
Report. U.S.A.: Hazelden–PDA.
Olweus, D. (2009). Εκφοβισμός και βία στο σχολείο: Τι γνωρίζουμε και τι μπορούμε να κάνουμε. Αθήνα:
Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.
Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (2010). Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης (2010-2013): Η συμβολή της
διερεύνησης επιμορφωτικών αναγκών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών: Συγκριτική
Ερμηνεία Αποτελεσμάτων
Padgett, S., & Notar, C. E. (2013). Bystanders are the key to stopping bullying. Universal Journal of
Educational Research, 1(2), 33–41. https://doi.org/10.13189/ujer.2013.010201
Πουλόπουλος, Χ. (2010). Η ομαδικά εστιασμένη συνέντευξη. Στο Θ. Καλλινικάκη (Επιμ.), Ποιοτικές
μέθοδοι στην έρευνα κοινωνικής εργασίας (σσ. 175–190). Αθήνα: Τόπος.
Rigby, K. (2008). Children and bullying: How parents and educators can reduce bullying at school.
London: Blackwell.
Sabella, R. A., Patchin, J. W., & Hinduja, S. (2013). Cyberbullying myths and realities. Computers in
Human Behavior, 29(6), 2703–2711. https://doi.org/10.1016/j.chb.2013.06.040
Smith, P. K., & Sharp, S. (1994). The problem of school bullying. Στο P. K. Smith & S. Sharp (Eds.),
School bullying: Insights and perspectives (σσ. 1–19). London: Routledge.
Smith, P. K., Cowie, H., Olafsson, R. F., & Liefooghe, A. P. D. (2002). Definitions of bullying: A
comparison of terms used and age and gender differences in a fourteen–country international
comparison. Child Development, 73(4), 1119–1133. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00461
Στρογγυλός, Β. (2007, Μάιος 4–6). Σε ένα σχολείο ίσο για παιδιά άνισα: Ένταξη και διεπιστημονική
συνεργασία. Εισήγηση στο 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο του Ελληνικού Ινστιτούτου Εφαρμοσμένης
Παιδαγωγικής και Εκπαίδευσης: Σχολείο ίσο για παιδιά άνισα, Αθήνα, Ελλάδα.
Τριλιανός, Α. (2009). Η κριτική σκέψη και η διδασκαλία της. Αθήνα: Ατραπός-Περιβολάκι.
Τσέργας, Ν. (2014). Θεραπευτικές προσεγγίσεις μέσω της τέχνης. Αθήνα: Τόπος.
Τσιλιμένη, Τ. (2015). Το λαϊκό παραμύθι ως γέφυρα διαπολιτισμικής επικοινωνίας: η περίπτωση των
παραλλαγών. Προτάσεις αξιοποίησης στην εκπαίδευση. Πρακτικά Διεθνούς Συνεδρίου.
Λογοτεχνία και διαπολιτισμικές διαδρομές. Κομοτηνή, Ελλάδα 2015. Ανάκτηση στις 3-2-2023
στο : http://utopia.duth.gr/~mdimasi/cng/index_htm_files/Tsilimeni.pdf
Τσιώλης, Γ. (2014). Μέθοδοι και τεχνικές ανάλυσης στην ποιοτική κοινωνική έρευνα. Αθήνα: Κριτική.
Τσιώλης, Γ. (2018). Θεματική ανάλυση ποιοτικών δεδομένων. Στο Γ. Ζαϊμάκης (Επιμ.), Ερευνητικές
διαδρομές στις κοινωνικές επιστήμες: Θεωρητικές–μεθοδολογικές συμβολές και μελέτες
περίπτωσης. Ρέθυμνο: Πανεπιστήμιο Κρήτης.
Twemlow, S. W., & Sacco, F. C. (2013). How & why does bystanding have such a startling impact on
the architecture of school bullying and violence? International Journal of Applied
Psychoanalytic Studies, 10(3), 289–306. https://doi.org/10.1002/aps.1382