The lexicon of Greek rap: a corpus-stylistic study

Περίληψη

Παναγιώτης Δελής

Το λεξικό της ελληνικής ραπ: Μια υφολογική μελέτη σώματος κειμένων

Η ραπ, ως οργανικό τμήμα της κουλτούρας του χιπ-χοπ, αποτελεί ένα είδος προφορικής τέχνης, στο οποίο ο ρυθμικός λόγος συναντά τη μουσική δομή και την κοινωνική απεύθυνση. Το άρθρο εφαρμόζει μεθόδους υφολογίας σωμάτων κειμένων εξετάζοντας το λεξιλόγιο της ελληνικής ραπ ανά δεκαετίες, (1990, 2000, 2010) και αντιπαραβάλλει τα αποτελέσματα με δύο ελληνικά σώματα αναφοράς, το γενικό Σώμα Ελληνικών Κειμένων και ένα Σώμα Ελληνικών Στίχων, καθώς και με ένα σώμα αγγλόφωνης ραπ διαστρωματωμένο ανά δεκαετία. Αναλυτικά, οι στίχοι της ραπ αντιμετωπίζονται εδώ ως ποιητικός λόγος, με την ανάλυση να συνδέει μετρήσιμα μοτίβα με ερμηνεία. Δίνεται έμφαση στις συχνότερα εμφανιζόμενες λέξεις-κλειδιά και κατόπιν ερμηνεύονται με έμφαση στη διαπροσωπική στάση και στα επιφωνήματα. Τα ευρήματα δείχνουν ένα συνεπές μοτίβο απεύθυνσης, που χαρακτηρίζεται από ρητή αναφορά στο πρώτο και δεύτερο πρόσωπο, από κλητικές προσφωνήσεις και προτρεπτικά σχήματα, πάνω στο οποίο επισωρεύονται μεταβαλλόμενοι υφολογικοί πόροι. Τα ευρήματα αναδεικνύουν στη δεκαετία του 1990 την τεχνική και τη σκηνική αυθεντία, στη δεκαετία του 2000 στάσεις που διαμεσολαβούνται από μόρια και μεταποιητικό λόγο, ενώ στη δεκαετία του 2010 την πληθώρα από ad-libs, και το λεξιλόγιο εμπορικών σημάτων και λημμάτων που σχετίζονται με το σχηματισμό της περσόνας του καλλιτέχνη. Η σύγκριση με την αγγλόφωνη ραπ εντοπίζει συγκλίσεις στην απεύθυνση και στην τεχνική καθώς και αποκλίσεις σε φυλετικά και έμφυλα λεξιλογικά εργαλεία. Αναδεικνύεται δε, ο ρόλος της ραπ ως μέσου αυτοέκφρασης και κοινωνικής κριτικής, αλλά και ως προϊόντος εντεινόμενης παγκοσμιοποίησης και εμπορευματοποίησης. Η μελέτη δείχνει πώς η υφολογία σωμάτων κειμένων στηρίζει τις Ψηφιακές Λογοτεχνικές Σπουδές, καθώς κλιμακώνεται από μικρά λεξιλογικά σύνολα σε πολιτισμική ερμηνεία και διαχωρίζει τα ιδιάζοντα χαρακτηριστικά της ραπ από χαρακτηριστικά που είναι κοινά με το ελληνικό τραγούδι. Υπάρχει εμφανές κενό στην έρευνα για την ελληνόφωνη ραπ με μεθόδους σωμάτων κειμένων. Η μελέτη καλύπτει αυτό το κενό προσφέροντας διαστρωμάτωση ανά δεκαετία και διπλό σημείο αναφοράς, ώστε να διακριθούν τα χαρακτηριστικά που είναι ειδικά της ραπ από όσα μοιράζεται με το ελληνικό τραγούδι.

Panagiotis Delis

The Lexicon of Greek Rap: A Corpus-Stylistic Study

Rap, as an integral component of hip-hop culture, is an oral performance genre in which rhythmic speech aligns with musical patterning and social address. This article applies corpus-stylistic methods to the lexicon of Greek rap across three decades, namely the 1990s, 2000s and 2010s, and sets the results against two Greek baselines, the general Corpus of Greek Texts and a Greek Song-Lyrics Corpus, as well as a decade-stratified English-language rap corpus. What is computed is keyness, concordances and collocations, then the interpretation of the signals with attention to interpersonal stance and performance vocables is what follows. Findings show a consistent pattern of address marked by overt I/you reference, vocatives and directives, onto which changing stylistic resources are layered. The 1990s highlight craft and stage authority, the 2000s foreground particle-mediated stance and metapoetic talk, and the 2010s accelerate ad-libs, and brand or persona lexicon. Comparison with English rap locates convergences in address and craft and divergences in racialised and gendered inventories. Findings underscore rap’s role as a vehicle of self-expression and social critique, as well as a product of intensifying globalization and commodification. The study demonstrates how corpus stylistics supports Digital Literary Studies by scaling from recurrent lexical sets to cultural interpretation and by separating rap-specific signals from features shared with Greek song. There is a clear gap in corpus-based research on Greek rap. Existing work on Greek hip-hop is scattered and largely qualitative, with no decade-stratified corpora and no dual-baseline comparisons that would separate rap-specific features from those shared with Greek song. As a result, claims about address patterns, slang, brand lexicon and performance cues often remain impressionistic. A corpus-stylistic programme directly addresses this by quantifying keyness, concordance behaviour and collocation structure and by linking these distributions to stylistic interpretation (Biber, 2011; Culpeper, 2009; McIntyre & Walker, 2019). The diachronic lens is necessary because external drivers of lexical change intensified across the 2000s and 2010s, including the localisation of global hip-hop styles and the platformisation of music production and circulation that reconfigured artist–audience address and branding practices (Krims, 2000; Pennycook, 2007; Terkourafi, 2010; Baym, 2018; Nieborg & Poell, 2018; Morris & Powers, 2015; Prey, 2020). Within hip-hop discourse specifically, operational work on authenticity and styling shows that core resources are linguistically measurable, which further motivates corpus methods for rap (Werner, 2019). Feasibility is ensured by the availability of robust Greek baselines, notably the Corpus of Greek Texts and a compiled Greek song-lyrics corpus, which allow rap-specific signals to be distinguished from properties of general Greek or of song lyrics more broadly (Goutsos, 2010). Prior Greek steps remain preliminary and do not provide a decade-by-decade map of lexical and interactional resources (Delis, 2024). In analytical terms rap lyrics are treated as poetic discourse, following francophone work that has explicitly theorised rap as a contemporary poetic form and explored its intertextual, prosodic and rhetorical specificities (Carinos & Hammou, 2017; Bonin & Krastev-McKinnon, 2019; Labourie, 2017; Pecqueux, 2007; Rolland, 2021).