Αντιλήψεις μαθητών της Α’ Λυκείου για την τριβή, τους νόμους της και το ρόλο της στη σχετική μεταφορική και περιστροφική κίνηση: Πρόταση διδακτικής παρέμβασης σε ένα συνεργατικό εποικοδομητικό περιβάλλον μάθησης

PDF (ελληνικά)
Published: Jan 1, 2012
Αναστασία Ευαγγελοπούλου
Παιδαγωγικό Σμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
Παύλος Μίχας
Παιδαγωγικό Σμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
Abstract

Σκοπός της έρευνάς μας ήταν ο σχεδιασμός μιας διδακτικής ακολουθίας που βασίζεται στο εποικοδομητικό μοντέλο διδασκαλίας συνδυασμένο με τη συνεργατική μάθηση, για τη διδασκαλία της τριβής ανάμεσα σε στερεά σώματα. Προκειμένου να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα της εποικοδομητικής παρέμβασης oι μαθητές υποβλήθηκαν σε συνεντεύξεις για την καταγραφή των εναλλακτικών ιδεών τους (προέλεγχος). Στη συνέχεια εφαρμόστηκε στο πειραματικό τμήμα η εποικοδομητική παρέμβαση ενώ στο τμήμα ελέγχου πραγματοποιήθηκε παραδοσιακή διδασκαλία. Τέλος, διεξήχθη μετέλεγχος με γραπτά ερωτηματολόγια. Από τη σύγκριση των επιδόσεων των μαθητών, πριν και μετά τη διδασκαλία, προέκυψε ότι μεγαλύτερη βελτίωση σημείωσαν οι μαθητές του πειραματικού τμήματος σε σχέση με τους μαθητές του τμήματος ελέγχου, στο: α) να χρησιμοποιούν σωστά την τριβή όταν εφαρμόζουν τους νόμους του Νεύτωνα, β) να κατανοούν την εξάρτηση της τριβής ολίσθησης από την κάθετη δύναμη που συμπιέζει τις επιφάνειες επαφής, ακόμα και όταν η δύναμη αυτή δεν είναι ίση με το βάρος του σώματος, γ) να εξηγούν γιατί στην περίπτωση του βαδίσματος και της σχετικής μεταφορικής κίνησης ενός σώματος πάνω σε άλλο σώμα έχουμε «προώθηση από την τριβή» και δ) να αντιλαμβάνονται ότι η τριβή μπορεί να επηρεάσει ποικιλοτρόπως την κίνηση ενός σώματος. 

Article Details
  • Section
  • Articles
Downloads
Download data is not yet available.
References
Besson, U., & Viennot, L. (2004). Using models at the mesoscopic scale in teaching physics: two experimental interventions in solid friction and fluid statics. International Journal of Science Education, 26(9), 1083- 1110.
Besson, U., Borghi, L., De Ambrosis, A., & Mascheretti, P. (2007). How to teach friction: Experiments and models. American Journal of Physics, 75(12), 1106-1113.
Besson, U. (2010). Calculating and understanding: Formal models and causal explanations in science, common reasoning and physics teaching. Science and Education, 19(3), 225-257.
Besson, U., Borghi, L., De Ambrosis, A., & Mascheretti, P. (2010). A three-dimensional approach and open source structure for the design and experimentation of teaching-learning sequences: The case of friction. International Journal of Science Education, 32(10), 1289-1313.
Bowden, F., & Tabor, D. (1950). The friction and lubrication of solids. New York: Oxford University Press (reprinted 2008).
Caldas, H., & Saltiel, E. (1995). Le frottement cinétique: analyse des raisonnements des étudiants. Didaskalia, 6, 55-71.
Caldas, H., & Saltiel, E. (2000). Les étudiants et le sens des forces de frottement solide : Le modèle de la brosse. Bulletin de l’ Union des Physiciens, 822, 471-485.
Chia, T. C. (1989). Misconceptions concerning laws of motion, frictional force and work done among students of different abilities at Upper Secondary Level. Washington D.C.: Eric Reports.
Crouch, C.H., & Mazur, E. (2001). Peer instruction: Ten years of experience and results. American Journal of Physics, 69(9), 970-977.
Hahner, G., & Spencer, N. (1998). Rubbing and scrubbing. Physics Today, 51(9), 22-27.
Lazarowitz, R., & Hertz-Lazarowitz, R. (1998). Cooperative learning in the science curriculum. In B. Fraser & K. Tobin (eds.), International Handbook of Science Education (pp. 449-469). GB: Kluwer Academic Publishers.
Mate, C.M. (2008). Tribology on the small scale. New York: Oxford University Press.
Panse, S., Ramadas, J., & Kumar, A. (1994). Alternative conceptions in Galilean relativity: frames of reference. International Journal of Science Education, 16(1), 63–82.
Ramadas, J., Barve, S., & Kumar, A. (1996a). Alternative conceptions in Galilean relativity: distance, time, energy and laws. International Journal of Science Education, 18(4), 463–477.
Ramadas, J., Barve, S., & Kumar, A. (1996b). Alternative conceptions in Galilean relativity: inertial and non-inertial observers. International Journal of Science Education, 18(5), 615–629.
Ravanis, K., Koliopoulos, D., & Hadzigeorgiou, Y. (2004). What factors does friction depend on? A socio-cognitive teaching intervention with young children. International Journal of Science Education, 26(8), 997-1007.
Ringlein, J., & Robbins, M.O. (2004). Understanding and illustrating the atomic origins of friction. American Journal of Physics, 72(7), 884-891.
Stead, K., & Osborne, R. (1981). What is friction? Some children’s ideas. The Australian Science Teachers Journal, 27(3), 51-57.
Viennot, L. (2003). Teaching Physics. Netherlands : Kluwer Academic Publishers.
Αποστολίδου, Μ., Ασβεστά, Ε., & Ραβάνης, Κ. (1998). Βιωματικές νοητικές παραστάσεις για την έννοια της τριβής. Μια εμπειρική έρευνα με μαθητές/τριες νηπιαγωγείου. Νέα Παιδεία, 88, 152-163.
Βάμβουκας, Μ. (1993). Εισαγωγή στην ψυχοπαιδαγωγική έρευνα και μεθοδολογία. Αθήνα: Εκδόσεις Γρηγόρη.
Βλάχος, Ι., Γραμματικάκης, Ι., Καραπαναγιώτης, Β., Κόκκοτας, Π., Περιστερόπουλος, Π. & Σιμοθέου, Γ. (2001). Φυσική γενικής παιδείας Α’ τάξης ενιαίου λυκείου. Αθήνα: Ο.Ε.Δ.Β.
Βλάχος, Ι. (2004). Εκπαίδευση στις φυσικές επιστήμες. Η πρόταση της Εποικοδόμησης. Αθήνα: Εκδόσεις Γρηγόρη.
Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2000). Μεθοδολογία εκπαιδευτικής έρευνας. Αθήνα: Εκδόσεις Μεταίχμιο.
Δημητριάδη, Κ., Φαλκιά, Κ., & ΢κορδούλης, Κ. (2009). Διδακτική προσέγγιση της ειδικής θεωρίας της ΢χετικότητας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Πρακτικά 6ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Διδακτικής των Φυσικών Επιστημών και Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση (σ. 309-317). Υλώρινα: Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας.
Ευαγγελοπούλου, Α., & Μίχας Π. (2009). Η διδασκαλία της σχετικότητας του Γαλιλαίου και της σχετικής περιστροφικής κίνησης σε φοιτητές Παιδαγωγικού Σμήματος. Πρακτικά 6ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Διδακτικής των Φυσικών Επιστημών και Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση (σ. 326-334). Υλώρινα: Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας.
Θεοδωρόπουλος, Ε., Κανδεράκης, Ν., Καριώτογλου, Π., Κολιόπουλος, Δ., Μπαγάκης, Γ., & Υασουλόπουλος, Γ. (1997). Τριβή. Διδακτική Διερεύνηση. Μία Έρευνα μέσα από τη Διαδικασία Αυτομόρφωσης Ομάδας Εκπαιδευτικών. Αθήνα: Εκδόσεις Γ. Πνευματικού.
Knight, R. (2004). Πέντε εύκολα μαθήματα. Στρατηγικές για την επιτυχή διδασκαλία της φυσικής. Αθήνα: Εκδόσεις Δίαυλος.
Κόκκοτας, Π. (2006). Η ανάδυση των κοινωνικοπολιτισμικών προσεγγίσεων, οι βασικές παραδοχές τους και η σημασία τους για την εκπαίδευση στις Υυσικές Επιστήμες. Πρακτικά 3ου Πανελληνίου Συνεδρίου της Ένωσης για τη Διδακτική των Φυσικών Επιστημών (ΕΔΙΦΕ) (σ. 23-29).Βόλος.
Κόκκοτας, Π. (2008). Διδακτική των φυσικών επιστημών (μέρος 2ο). Σύγχρονες προσεγγίσεις στη διδασκαλία των φυσικών επιστημών. Αθήνα: Εκδόσεις Γρηγόρη.
Κουκουτσάκης, Α., Μητρόπουλος, Δ., ΢αμαράκου, Μ., Γρηγοριάδου, Μ., & Βοσνιάδου, ΢τ. (2004). Διδασκαλία της τριβής με τη χρήση του εκπαιδευτικού λογισμικού «Διανύσματα στη Υυσική και τα Μαθηματικά». Πρακτικά του 4ου Πανελλήνιου Συνεδρίου της Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Τ.Π.Ε. στην Εκπαίδευση (ΕΤΠΕ (σ. 35-44). Αθήνα.
Κώτσης, Κ., Βέμης, Κ., & Κολοβός Φ. (2004). Η επίδραση των νέων σχολικών εγχειριδίων του μαθήματος των Υυσικών Επιστημών στην εννοιολογική αλλαγή των εναλλακτικών ιδεών των παιδιών και στη διάρκεια γνώσης από τη διδασκαλίας τους στο Δημοτικό ΢χολείο, στην έννοια της τριβής. Πρακτικά του 4ου Πανελλήνιου Συνεδρίου για τη Διδακτική των Φυσικών Επιστημών και τις Νέες Τεχνολογίες στην Εκπαίδευση (Σόμος Β΄, σ.123-129). Αθήνα.
Πατρινόπουλος, Μ., Οβαδίας, ΢., Δημόπουλος, Β., & Καλκάνης, Γ. (2002) Μία εκπαιδευτική πρόταση για τη διδασκαλία/εργαστηριακή πρακτική της τριβής μεταξύ στερεών σωμάτων με προσομοίωση του μικρόκοσμου και διασύνδεσης της εργαστηριακής διάταξης με τον Η/Τ μέσω προσομοιώσεων. Πρακτικά του 3ου Πανελλήνιου Συνεδρίου για τη Διδακτική των Φυσικών Επιστημών και τις Νέες Τεχνολογίες στην Εκπαίδευση (σ. 748-755). Ρέθυμνο.
Ραβάνης, Κ., & Κολιόπουλος, Δ. (2004). Μια συνθετική προσέγγιση της έννοιας της τριβής ολίσθησης για την προσχολική ηλικία: Βιωματικές νοητικές παραστάσεις, διδακτικές αλληλεπιδράσεις και πρόδρομα μοντέλα. ΢το Δ. Κολιόπουλος, Θέματα διδακτικής φυσικών επιστημών. Η συγκρότηση της σχολικής γνώσης (σ. 155-174). Αθήνα: Εκδόσεις Μεταίχμιο.
Φωτεινόπουλος, Β. (1983). Η Φυσική σε κόμικς. Εκδόσεις Βλάσση.
Φαλκιά, Κ. (2010).Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες. Θεωρητικά ζητήματα, προβληματισμοί, προτάσεις (Τόμος Α΄). Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη.