Η μάθηση ενηλίκων στο πλαίσιο ενός τοπικού περιβαλλοντικού κινήματος

PDF (English)
Δημοσιευμένα: Ιαν 16, 2026
DOI: https://doi.org/10.12681/haea.42832
Λέξεις-κλειδιά:
Μάθηση ενηλίκων Περιβαλλοντική δράση Μετασχηματίζουσα μάθηση Οικοπαιδαγωγική
Ελένη Γιαννακοπούλου
Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο
Περίληψη

Η έρευνα που εκτίθεται στον παρόν άρθρο διερεύνησε τις διαδικασίες της άτυπης εκπαίδευσης ενηλίκων μέσα σε ένα τοπικό περιβαλλοντικό κίνημα στην Ελλάδα. Εστιάζοντας σε μια κοινοτική συλλογικότητα αφιερωμένη στην προστασία ενός τοπικού ρέματος σε προάστιο της βόρειας Αθήνας, η έρευνα βασίζεται στα θεωρητικά πλαίσια της μετασχηματίζουσας μάθησης, των κοινοτήτων πρακτικής και της κριτικής οικο-παιδαγωγικής. Χρησιμοποιώντας μια ποιοτική μεθοδολογία μελέτης περίπτωσης, η ανάλυση αντλεί από αφηγήσεις έξι ακτιβιστών που συγκεντρώθηκαν μέσω ημι-δομημένων συνεντεύξεων. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η συμμετοχή σε περιβαλλοντικά κινήματα καλλιεργεί μια πολυδιάστατη μάθηση, η οποία εκδηλώνεται μέσα από ανταλλαγές γνώσεων μεταξύ των συμμετεχόντων και βιωματικής επίλυσης προβλημάτων· μετασχηματισμού της ατομικής ταυτότητας και ενδυνάμωσης της πολιτειακής συμμετοχής· ανάπτυξης ενσώματης και συναισθηματικής οικολογικής συνείδησης· και εμφάνισης παιδαγωγικών πρακτικών. Οι συμμετέχοντες στην έρευνα ανέφεραν επίσης σημαντικές προκλήσεις, όπως την εξουθένωση των ακτιβιστών, την αδιαφορία των θεσμών και την έλλειψη επίσημης αναγνώρισης της γνώσης τους για περιβαλλοντικά ζητήματα. Συμπερασματικά, η έρευνας καταδεικνύει ότι τα περιβαλλοντικά κινήματα λειτουργούν ως δυναμικά οικοσυστήματα μάθησης, όπου οι ενήλικες καλλιεργούν κριτική, σχεσιακή και ενσώματη γνώση.


 

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Άρθρα
Creative Commons License

Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού 4.0.

Οι Συγγραφείς που δημοσιεύουν εργασίες τους σε αυτό το περιοδικό συμφωνούν στους παρακάτω όρους:

  1. Οι Συγγραφείς διατηρούν τα Πνευματικά Δικαιώματα και χορηγούν στο περιοδικό το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης ενώ ταυτόχρονα τα πνευματικά δικαιώματα της εργασίας προστατεύονται σύμφωνα με την Creative Commons Attribution License που επιτρέπει σε τρίτους - αποδέκτες της άδειας να χρησιμοποιούν την εργασία όπως θέλουν με την προϋπόθεση της διατήρησης των διατυπώσεων που προβλέπονται στην άδεια σχετικά με την αναφορά στον αρχικό δημιουργό και την αρχική δημοσίευση σε αυτό το περιοδικό.
  2. Οι Συγγραφείς μπορούν να συνάπτουν ξεχωριστές, και πρόσθετες συμβάσεις και συμφωνίες για τη μη αποκλειστική διανομή της εργασίας όπως δημοσιεύτηκε στο περιοδικό αυτό (π.χ. κατάθεση σε ένα ακαδημαϊκό καταθετήριο ή δημοσίευση σε ένα βιβλίο), με την προϋπόθεση της αναγνώρισης και την αναφοράς της πρώτης δημοσίευσης σε αυτό το περιοδικό.
  3. Το περιοδικό επιτρέπει και ενθαρρύνει τους Συγγραφείς να καταθέτουν τις εργασίες τους μέσω διαδικτύου (π.χ. σε ένα ακαδημαϊκό καταθετήριο ή στις προσωπικές τους ιστοσελίδες) πριν και μετά από τις διαδικασίες της δημοσίευσης, καθώς αυτό μπορεί να οδηγήσει σε παραγωγική ανταλλαγή ιδεών και σκέψεων καθώς επίσης και σε γρηγορότερη και μεγαλύτερη χρήση και ευρετηρίαση της δημοσιευμένης εργασίας (See The Effect of Open Access).
Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Andrews, M., Squire, C., & Tamboukou, M. (Eds.). (2022). Doing Narrative Research (3rd ed.). Sage.
Brookfield, S. D., & Holst, J. D. (2011). Radicalizing learning: Adult education for a just world. Jossey-Bass.
Brookfield, S. D. (2005). The Power of Critical Theory: Liberating Adult Learning and Teaching. Jossey-Bass.
Choudry, A. (2013). Activist education at the intersections of power, history and politics. In A. Choudry & D. Kapoor (Eds.), NGOization: Complicity, Contradictions and Prospects (pp. 17–34). Zed Books.
Choudry, A., & Kapoor, D. (2010). Learning from the Ground Up: Global Perspectives on Social Movements and Knowledge Production. In Aziz Choudry & Dip Kapoor (eds.) Learning from the Ground Up: Global Perspectives on Social Movements and Knowledge Production. (pp. 1-13). Palgrave Macmillan.
Clandinin, D. J., & Connelly, F. M. (2000). Narrative Inquiry: Experience and Story in Qualitative Research. Jossey-Bass.
Clark, M. C. (2001). Off the beaten path: Some creative approaches to adult learning. New Directions for Adult and Continuing Education, 89, 83–91. https://doi.org/10.1002/ace.14
Clover, D. E., Hall, B. L., & Scandrett, E. (2013). Knowledge, Power, and Environmental Adult Education in a Globalizing World. Routledge.
Clover, D. E., & Hall, B. L. (2010). Social movement learning. In E. Peterson (Ed.), The international encyclopedia of education (pp. 168–173). Elsevier.
Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2007). Research Methods in Education (6th ed.). Routledge.
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage.
Crowther, J. (2013). Understanding learning in social movements: A Marxist dialectical perspective. Studies in the Education of Adults, 45(2), 115–129. https://doi.org/10.1080/02660830.2013.11661645
Crowther, J., Galloway, V., & Martin, I. (2005). Popular education: Engaging the academy: International perspectives. NIACE.
Della Porta, D. (2013). Can democracy be saved? Participation, deliberation and social movements. Polity Press.
Ellsworth, E. (2005). Places of Learning: Media, Architecture, Pedagogy. Routledge.
Finger, M., & Asún, J. M. (2001).Adult Education at the Crossroads: Learning Our Way Out. Zed Books.
Foley, G. (1999). Learning in Social Action: A Contribution to Understanding Informal Education. Zed Books.
Ganz, M. (2009). Why stories matter: The art and craft of social movement storytelling. Harvard Kennedy School Faculty Research Working Paper Series.
https://doi.org/10.2139/ssrn.1542268
Ganz, M. (2011). Public narrative, collective action, and power. In S. Odugbemi & T. Lee (Eds.), Accountability through Public Opinion: From Inertia to Public Action (pp. 273–289). World Bank.
Gergen, K. J. (2009). An Invitation to Social Construction (2nd ed.). SAGE Publications.
Gorski, P. C., & Chen, C. (2015). "Frayed all over": The causes and consequences of activist burnout among social justice education activists. Educational Studies, 51(5), 385–405.
Hall, B. L., & Clover, D. E. (2005). Social movement learning. In L. English (Ed.), International encyclopedia of adult education (pp. 584–589). Palgrave Macmillan.
Hall, B.L., Clover, D.E., Crowther, J., & Scandrett, E. (Eds.) (2012). Learning and Education for a Better World: The Role of Social Movements. Sense Publishers.
Illeris, K. (2007). How We Learn: Learning and Non-Learning in School and Beyond. Routledge.
Kahn, R. (2010). Critical pedagogy, ecoliteracy, and planetary crisis: The ecopedagogy movement. Peter Lang.
Kahn, R. (2011). Ecopedagogy: Educating for sustainability in schools and society. In The Sustainable World (pp. 85–91). WIT Press.
Kilgore, D. W. (1999). Understanding learning in social movements: A theory of collective learning. International Journal of Lifelong Education, 18(3), 191–202. https://doi.org/10.1080/026013799293784
Kim, J.-H. (2015). Understanding Narrative Inquiry: The Crafting and Analysis of Stories as Research. Sage.
Kluttz, J., & Walter, P. (2018).Conceptualizing learning in the climate justice movement. Adult Education Quarterly, 68(2), 91–107. DOI: 10.1177/0741713617751043
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice Hall.
Kousis, M. (2004). Environmental movements in Greece: Types, trajectories and challenges. Sociological Research Online, 9(2). https://doi.org/10.5153/sro.929
Lave, J., & Wenger, E. (1991). Situated learning: Legitimate peripheral participation. Cambridge University Press.
Maxwell, J. A. (2013). Qualitative research design: An interactive approach (3rd ed.). Sage Publications.
Maeckelbergh, M. (2009). The will of the many: How the alterglobalisation movement is changing the face of democracy. Pluto Press.
Merriam, S. B. (2008). Adult learning theory for the twenty-first century. In S. B. Merriam (Ed.), The Third Update on Adult Learning Theory (pp. 93–98). Jossey-Bass.
Mezirow, J. (1991). Transformative dimensions of adult learning. Jossey-Bass.
Ollis, T. (2012). A Critical Pedagogy of Embodied Education: Learning to Become an Activist. Palgrave Macmillan.
O’Sullivan, E. (2002). The project and vision of transformative education. In E. O’Sullivan, A. Morrell, & M. A. O’Connor (Eds.), Expanding the boundaries of transformative learning (pp. 1–12). Palgrave Macmillan.
Pamphilon, B. (1999). The zoom model: A dynamic framework for the analysis of life histories. Qualitative Inquiry, 5(3), 393–410.
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). Sage.
Sotiropoulos, Dimitri A. (2004) Formal weakness and informal strength: civil society in contemporary Greece. . Hellenic Observatory, London School of Economics and Political Science, London, U.K. http://eprints.lse.ac.uk/5683/1/sotiropoulos16.pdf
Taylor, E. W. (2017). Transformative learning theory. In Transformative Learning Meets Bildung (pp. 17-29). Brill.
Tsekos, C. A., & Mathopoulos, D. P. (2008). Environmental news in Greece: evaluation of the way newspapers deal with environmental issues. International Journal of Environmental Studies, 65(2), 209–218. https://doi.org/10.1080/00207230701832572
Varela, F. J., Thompson, E., & Rosch, E. (2017). The Embodied Mind: Cognitive Science and Human Experience. MIT Press.
Walters, S. (2005). Social Movements, Class, and Adult Education. New Directions for Adult and Continuing Education, 106, 53–62.