Βιβλιομετρική χαρτογράφηση της εκπαίδευσης δεύτερης ευκαιρίας (2015–2025)

PDF
Δημοσιευμένα: Jan 16, 2026
DOI: https://doi.org/10.12681/haea.43680
Λέξεις-κλειδιά:
Εκπαίδευση Δεύτερης Ευκαιρίας Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας, Εκπαίδευση Ενηλίκων Διά Βίου Μάθηση Μετασχηματίζουσα Μάθηση
Γεωργία Καρακίτσιου
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
Άννα Τσιακίρη
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
Περίληψη

Η εκπαίδευση ενηλίκων και ειδικότερα η εκπαίδευση δεύτερης ευκαιρίας αποτελούν κρίσιμους πυλώνες της διά βίου μάθησης, οι οποίοι συνδέονται με την κοινωνική ενδυνάμωση, την άρση εκπαιδευτικών ανισοτήτων και τη βελτίωση των επαγγελματικών προοπτικών. Παρά τη διαρκώς αυξανόμενη διεθνή ερευνητική δραστηριότητα στα πεδία αυτά, δεν υπάρχει συστηματική χαρτογράφηση της βιβλιογραφικής παραγωγής της τελευταίας δεκαετίας. Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση των κυρίαρχων θεματικών τάσεων, των δομικών χαρακτηριστικών και της δυναμικής του ερευνητικού πεδίου της εκπαίδευσης ενηλίκων, της εκπαίδευσης δεύτερης ευκαιρίας και της διά βίου μάθησης για την περίοδο 2015–2025 μέσω βιβλιομετρικής ανάλυσης.


Το υλικό της μελέτης αποτελείται από 223 άρθρα που ανακτήθηκαν από τη βάση Scopus με συγκεκριμένα κριτήρια αναζήτησης. Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε μέσω βιβλιομετρικών τεχνικών απόδοσης και χαρτογράφησης της επιστήμης, αξιοποιώντας το λογισμικό VOSviewer. Εφαρμόστηκαν αναλύσεις συνεμφάνισης συγγραφέων και λέξεων-κλειδιών, βιβλιογραφικής σύζευξης και συν-αναφορών, με στόχο την ανάδειξη της θεματικής δομής και των ερευνητικών συστάδων.


Τα αποτελέσματα δείχνουν σημαντική αύξηση της ερευνητικής παραγωγής την τελευταία δεκαετία και εντοπίζουν δύο κυρίαρχους θεματικούς άξονες: (α) τη μαθησιακή εμπειρία και την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των ενηλίκων εκπαιδευομένων και (β) τις κοινωνικές, θεσμικές και πολιτικές διαστάσεις της εκπαίδευσης, με έμφαση στη δεξιότητα, την απασχολησιμότητα και την κοινωνική ένταξη. Επιπλέον, η ανάλυση αναδεικνύει τις χώρες, τους οργανισμούς και τους συγγραφείς με τη μεγαλύτερη επιστημονική επιρροή. Η μελέτη συμβάλλει στην κατανόηση της εξέλιξης και της δομής του πεδίου, προσφέροντας ένα χρήσιμο πλαίσιο για μελλοντικές ερευνητικές και πολιτικές παρεμβάσεις.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Άρθρα
Creative Commons License

Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού 4.0.

Οι Συγγραφείς που δημοσιεύουν εργασίες τους σε αυτό το περιοδικό συμφωνούν στους παρακάτω όρους:

  1. Οι Συγγραφείς διατηρούν τα Πνευματικά Δικαιώματα και χορηγούν στο περιοδικό το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης ενώ ταυτόχρονα τα πνευματικά δικαιώματα της εργασίας προστατεύονται σύμφωνα με την Creative Commons Attribution License που επιτρέπει σε τρίτους - αποδέκτες της άδειας να χρησιμοποιούν την εργασία όπως θέλουν με την προϋπόθεση της διατήρησης των διατυπώσεων που προβλέπονται στην άδεια σχετικά με την αναφορά στον αρχικό δημιουργό και την αρχική δημοσίευση σε αυτό το περιοδικό.
  2. Οι Συγγραφείς μπορούν να συνάπτουν ξεχωριστές, και πρόσθετες συμβάσεις και συμφωνίες για τη μη αποκλειστική διανομή της εργασίας όπως δημοσιεύτηκε στο περιοδικό αυτό (π.χ. κατάθεση σε ένα ακαδημαϊκό καταθετήριο ή δημοσίευση σε ένα βιβλίο), με την προϋπόθεση της αναγνώρισης και την αναφοράς της πρώτης δημοσίευσης σε αυτό το περιοδικό.
  3. Το περιοδικό επιτρέπει και ενθαρρύνει τους Συγγραφείς να καταθέτουν τις εργασίες τους μέσω διαδικτύου (π.χ. σε ένα ακαδημαϊκό καταθετήριο ή στις προσωπικές τους ιστοσελίδες) πριν και μετά από τις διαδικασίες της δημοσίευσης, καθώς αυτό μπορεί να οδηγήσει σε παραγωγική ανταλλαγή ιδεών και σκέψεων καθώς επίσης και σε γρηγορότερη και μεγαλύτερη χρήση και ευρετηρίαση της δημοσιευμένης εργασίας (See The Effect of Open Access).
Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Βεργίδου, Α. Δ., Βεργίδης, Δ. Κ., & Υφαντή, Α. A. (2018). Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας: εκπαιδευτικές καινοτομίες και σχολική κουλτούρα. Αναπαραγωγή ή προσαρμογή. Education Sciences, 2018(2), 169-186.
Κόκκος, Α. (2011). Μετασχηματίζουσα μάθηση μέσα από την αισθητική εμπειρία: Θεωρητικό πλαίσιο και μέθοδος εφαρμογής. Εκπαίδευση μέσα από τις Τέχνες, 91-120.
Abad, M. F., Trujillo, C. C., & Gil, L. P. (2025). Second Chance Schools: a scoping review [Article]. Revista de Educacion, 1(409), 103-124. https://doi.org/10.4438/1988-592X-RE-2025-409-689
Ambaw, B. T., Kaziro, M. K., & Sisay, A. B. (2025). Benefits, implementation status and challenges of integrated functional adult education program in Gamo Zone, Ethiopia [Article]. Social Sciences and Humanities Open, 11, Article 101337. https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2025.101337
Arruda, H., Silva, E. R., Lessa, M., Proença Jr, D., & Bartholo, R. (2022). VOSviewer and bibliometrix. Journal of the Medical Library Association: JMLA, 110(3), 392. https://doi.org/10.5195/jmla.2022.1434
Bäckman, O. (2017). High School Dropout, Resource Attainment, and Criminal Convictions [Article]. Journal of Research in Crime and Delinquency, 54(5), 715-749. https://doi.org/10.1177/0022427817697441
Bitsakos, N. (2021). An evaluation of Second Chance Schools in Greece: A national survey of educators’ perceptions [Article]. Journal of Pedagogical Research, 5(2), 61-71. https://doi.org/10.33902/JPR.2021269316
Blank, C., & Bar-Haim, E. (2025). When a door closes, who can access the window? Second chance alternatives for higher education as an institutionalized 'compensatory advantage' mechanism [Article]. European Sociological Review, 41(5), 689-705. https://doi.org/10.1093/esr/jcaf025
Busher, H., James, N., & Piela, A. (2015). On reflection: mature students’ views of teaching and learning on Access to Higher Education Courses [Article]. International Studies in Sociology of Education, 25(4), 296-313. https://doi.org/10.1080/09620214.2015.1083405
Christodoulou, M., Kiprianos, P., & Papachristopoulou, E. (2018). Becoming a Lifelong Learner through Life Disruptions: Exploring Motivational Pathways in Second Chance Schools’ Students [Article]. Sociological Research Online, 23(3), 606-621. https://doi.org/10.1177/1360780418770460
Digaletou, D., & Moustakas, L. (2019). Adult learners’ views regarding lifelong learning and the participatory educational techniques use: the case of second chance schools in Greece. International journal of development research, 9(03), 26781-26785.
Gonzalez, L. P. (2020). Second-chance education: Redefining youth development in grenada [Article]. Postcolonial Directions in Education, 9(2), 226-271. https://www.scopus.com/inward/record.uri?eid=2-s2.0-85169070011&partnerID=40&md5=39798a374814eaf5985b2e954e1041d5
Grigoroiu, M. C., Tescasiu, B., Constantin, C. P., Țurcanu, C., & Tecǎu, A. S. (2024). Extended Learning through After-School Programs: Supporting Disadvantaged Students and Promoting Social Sustainability [Article]. Sustainability (Switzerland), 16(17), Article 7828. https://doi.org/10.3390/su16177828
Igwe, J. N., Nzeadibe, A. C., & Ugwuanyi, C. S. (2020). Education for inclusion: Numeracy intervention in second chance education of market women in rural Nigeria [Article]. Etude de la Population Africaine, 34(1), 5001-5012. https://doi.org/10.11564/34-1-1458
Iliopoulou, V. (2019). Second Chance Schools in the European Union and Greece. Frontiers in finance & economics, 16(1).
Karakitsiou, G., Arvaniti, A., Plakias, S., Tsiakiri, A., Pamboris, G. M., Samakouri, M., & Kedraka, K. (2024). From exclusion to inclusion: unveiling the macro and micro dynamics of second chance education [Article]. Studies in the Education of Adults. https://doi.org/10.1080/02660830.2024.2386728
Keita, O., & Lee, Y. H. (2022). Transforming adult learners: The experiences of participating in second chance education program in the Gambia [Article]. Australian Journal of Adult Learning, 62(1), 76-96. https://www.scopus.com/inward/record.uri?eid=2-s2.0-85143288687&partnerID=40&md5=f8dfa92857b304a06950dd74fab1b38f
Kiprianos, P., & Mpourgos, I. (2022). Back to school: From dropout to Second Chance Schools [Article]. Journal of Adult and Continuing Education, 28(1), 27-48. https://doi.org/10.1177/1477971420979725
Kiprianos, P., & Mpourgos, I. (2025). School failure and life trajectories [Article]. Journal of Adult and Continuing Education. https://doi.org/10.1177/14779714251314681
Kollas, S., & Halkia, K. (2020). Scientific literacy in second chance schools: Training science teachers to design context-based curricula [Article]. Universal Journal of Educational Research, 8(10), 4877-4890. https://doi.org/10.13189/ujer.2020.081060
Konopasky, A. W., & Reybold, L. E. (2015). Accessing the World: Adult Literacy Educators’ Metaphors for Learners and Learning [Article]. Journal of Transformative Education, 13(3), 239-258. https://doi.org/10.1177/1541344615579514
Kontogianni, A., & Tatsis, K. (2019). Proportional Reasoning of Adult Students in a Second Chance School: The Subconstructs of Fractions [Article]. Adults Learning Mathematics International Journal, 14(2), 23-38. https://www.scopus.com/inward/record.uri?eid=2-s2.0-85147177039&partnerID=40&md5=28dd3a5562603fafb621c8c8a7e58e8e
Koutlas, K., & Papakitsos, E. (2025). Adult education in Second Chance Schools: The case of Greece. International Journal of Educational Research and Development, 7(1), 1-7.
Lukáč, M., & Lukáčová, S. (2024). Second Chance in Vocational Education and Training of Adults in Slovakia: Second or Wasted Chance? [Article]. International Journal for Research in Vocational Education and Training, 11(1), 33-54. https://doi.org/10.13152/IJRVET.11.1.2
Mbatha, S., & Khohliso, X. (2025). Probing Beneath the Iceberg: An Exploration of Factors Attributed to Offenders’ School Dropout in South Africa [Article]. Journal of Culture and Values in Education, 8(1), 188-207. https://doi.org/10.46303/jcve.2025.11
Papadimitriou, A. E. (2024). Life trajectories and expected changes as factors for young adults’ participation in second chance education [Article]. Studies in the Education of Adults, 56(2), 209-245. https://doi.org/10.1080/02660830.2024.2423413
Papaioannou, E., & Gravani, M. N. (2018). Empowering vulnerable adults through second-chance education: a case study from Cyprus [Article]. International Journal of Lifelong Education, 37(4), 435-450. https://doi.org/10.1080/02601370.2018.1498140
Ramsdal, G. H., & Wynn, R. (2021). How young people who had dropped out of high school experienced their re-enrolment processes [Article]. International Journal of Educational Research, 106, Article 101732. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2021.101732
Sanders, C. K., & Scanlon, E. (2021). The Digital Divide Is a Human Rights Issue: Advancing Social Inclusion Through Social Work Advocacy [Article]. Journal of Human Rights and Social Work, 6(2), 130-143. https://doi.org/10.1007/s41134-020-00147-9
Söhn, J. (2016). Back to School in a New Country? The Educational Participation of Adult Immigrants in a Life-Course Perspective [Article]. Journal of International Migration and Integration, 17(1), 193-214. https://doi.org/10.1007/s12134-014-0401-1
Taka, M. (2023). When education in emergencies fails: learners’ motivations for a second chance education in post-conflict Rwanda [Article]. Compare, 53(2), 217-234. https://doi.org/10.1080/03057925.2021.1886908
Tønder, A. H., & Aspøy, T. M. (2017). When work comes first: Young adults in vocational education and training in Norway [Article]. International Journal for Research in Vocational Education and Training, 4(3), 270-288. https://doi.org/10.13152/IJRVET.4.3.5
Tukundane, C., Minnaert, A., Zeelen, J., & Kanyandago, P. (2015). A review of enabling factors in support intervention programmes for early school leavers: What are the implications for Sub-Saharan Africa? [Article]. Children and Youth Services Review, 52, 54-62. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2015.02.011
Van Eck, N., & Waltman, L. (2010). Software survey: VOSviewer, a computer program for bibliometric mapping. scientometrics, 84(2), 523-538. https://doi.org/10.1007/s11192-009-0146-3