ΣΝΕΛ: Ένας νέος γλωσσικός πόρος για τη μελέτη της λογοτεχνίας στα ελληνικά

Περίληψη

Το άρθρο αυτό παρουσιάζει τις αρχές συγκρότησης και τη διαδικασία δημιουργίας ενός νέου γλωσσικού πόρου για τα ελληνικά, του Σώματος κειμένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας (ΣΝΕΛ), που έχει σχεδιαστεί με σκοπό τη συστηματική διαχρονική μελέτη της λογοτεχνίας του 20ού αιώνα στα ελληνικά. Αρχικά, παρουσιάζουμε το πλαίσιο δημιουργίας του ΣΝΕΛ σε συσχέτιση με αντίστοιχους πόρους σε άλλες γλώσσες, για τους οποίους προσφέρεται μια συνοπτική επισκόπηση, και στη συνέχεια τη διαδικασία δημιουργίας του σώματος κειμένων με ιδιαίτερη αναφορά στην πλατφόρμα Λόγιος, που αναπτύχθηκε για την ψηφιοποίηση πολυτονικών κειμένων (Perifanos & Goutsos 2025). Στην παρούσα φάση το ΣΝΕΛ περιλαμβάνει 133 έργα νεοελληνικής λογοτεχνίας σε πολυτονικό ή μονοτονικό από το 1927 έως το 1999 (συνολικά 5,5 εκατ. λέξεις περίπου) με στόχο τα 146 λογοτεχνικά έργα. Σε αυτά περιλαμβάνονται μυθιστορήματα, συλλογές διηγημάτων, καθώς και ποιητικές συλλογές και θεατρικά έργα. Το άρθρο ολοκληρώνεται με την παρουσίαση ενδεικτικών ευρημάτων που υποδεικνύουν τις δυνατότητες ανάλυσης με μεθόδους της υφολογίας σωμάτων κειμένων. Συγκεκριμένα, παρουσιάζονται κατάλογοι συχνότητας του ΣΝΕΛ, που περιλαμβάνουν και λεξικά συμπλέγματα, μετρήσεις λεξιλογικής πυκνότητας, μέσου όρου λέξεων ανά πρόταση και αναγνωσιμότητας στα έργα που περιλαμβάνονται στο σώμα κειμένων, καθώς και διαγράμματα διαχρονικής εξέλιξης γραμματικών και λεξικών τύπων, που υποδεικνύουν κατευθύνσεις της έρευνας οι οποίες μπορούν να αναπτυχθούν περαιτέρω.