The Sociolect of Greek Immigrants in America in Thanasis Valtinos’ Novella Chronicle of Andreas Kordopatis. Book One: America (1964). A Study Using the Methodology of Text Corpora.


Published: May 13, 2026
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΜΑΚΡΙΔΟΥ
Κατερίνα Φραντζή
Abstract

In the history of modern literary criticism, European Structuralism—most notably represented by R. Jakobson—pioneered a methodological approach to literary language in more objective terms. In a similar direction, yet extending to a broader field, the French structuralists, both linguists and literary theorists, sought to foreground the linguistic structures that constitute the text (Babiniotis, 1991: 37–38). In conjunction with these developments, literary studies became closely aligned with the science of Linguistics (Lyons, 2019: 55–65). For certain scholars, including Benveniste, literature is regarded as a form of linguistic expression (langage), and the author does not merely inherit or select the pronominal and verbal system but actively “plays” with it (Tadié, 2001: 284). These theoretical advances gave rise to a new interdisciplinary field of research, study, and interpretive practice. Within this framework, the present paper situates itself at the intersection of Linguistics and Literature. More specifically, it focuses on the language (or sociolect) of the first Greek immigrants to America, as represented in Thanasis Valtinos’ novella Chronicle of Andreas Kordopatis. Book One: America (1964). Employing the methodology of Corpus Linguistics (Sinclair, 1996; McEnery & Wilson, 1996), we identify and catalogue words and phrasal units that reproduce the speech patterns of these early immigrants. The resulting corpus forms a distinctive “lexicon” embedded within the text, shedding light on aspects of the author’s narrative strategy and intentionality, as well as offering additional insights into its narratological dimensions

Article Details
  • Section
  • Articles
Downloads
Download data is not yet available.
References
Βιβλιογραφικές αναφορές
Anthony, L. (2024). AntConc (Version 4.3.1) [Computer Software]. Tokyo, Japan: Waseda University. https://www.laurenceanthony.net/software/AntConc
Bessière, J. (2010). Λογοτεχνία και αναπαράσταση». Στο Angenot, M., Bessière, J., Fokkema, D., Kushner, E., (Επιμ.), Θεωρία της λογοτεχνίας: προβλήματα και προοπτικές (μτφ. Τ. Δημητρούλια) (σσ. 491-518). Αθήνα: Gutenberg.
Declercq, E. (2011). ‘Écriture migrante’, ‘littérature (im)migrante’, ‘migration littéraire’: Réflexions sur un concept aux contours imprécis. Revue de littérature comparée, 339 (3), 301–310. https://doi.org/10.3917/rlc.339.0301
Durkin, P. (2009). The Oxford guide to etymology. New York: Oxford University Press.
Elam, I. (2003). Κληρονόμος της Αρχαιότητας. Στο Πυλαρινός, Θ. (Επιμ.) Για τον Βαλτινό – Κριτικά Κείμενα (σσ. 105-107). Λευκωσία: Αιγαίον.
Grodent, Μ. (2003). Το συναξάρι του Θανάση Βαλτινού. Στο Πυλαρινός, Θ. (επιμ.) Για τον Βαλτινό – Κριτικά Κείμενα (97-101). Λευκωσία: Αιγαίον.
Halliday, M. A. K. (1978). Language as social semiotic: The social interpretation of language and meaning. London: Edward Arnold.
Kushner, E. (2010). Ιστορική διάρθρωση της λογοτεχνίας. Στο Angenot, M., Bessière, J., Fokkema, D., Kushner, E., (Επιμ.) Θεωρία της λογοτεχνίας, προβλήματα και προοπτικές (T. Δημητρούλια, μετ.) (σσ. 183-210). Αθήνα: Gutenberg.
Lyons, J. (2019). Εισαγωγή στη Γλωσσολογία (Μ. Αραποπούλου, Α. Αρχάκης. Μ. Βραχιονίδου, Α. Καρρά, μετ.) (22η έκδοση). Αθήνα: Πατάκης.
McEnery, T. & Wilson, A. (1996). Corpus Linguistics. Edinburgh: Edinburgh University Press.
Sinclair, J. (1996). Preliminary recommendations on corpus typology. EAGLES (Expert Advisory Group on Language Engineering Standards).
Τadié, J. (2001). H κριτική της Λογοτεχνίας τον εικοστό αιώνα. Αθήνα: Παραφερνάλια-Τυπωθήτω.
Van Dyck, Κ. (2020). Μεταφράζοντας τη μεταγλωσσικότητα στη λογοτεχνία της μετανάστευσης: Θανάσης Βαλτινός και Σωτήρης Δημητρίου. Στο Zaccone,F.- Efthymiou, P., Bintoudis, C. (a cura), La letteratura neogreca del XX secolo Un caso europeo. Atti del convegno internazionale di Studi neogreci in onore di Paola Maria Minucci (Roma, 21-23 novembre 2018) (σσ. 453-545). Roma: Sapienza Università.
Vitti, M. (2003). Ένα μυθιστόρημα χωρίς συγγραφέα. Τα ‘‘Τρία ελληνικά μονόπρακτα’’ του Θανάση Βαλτινού. Στο Πυλαρινός, Θ. (επιμ.) Για τον Βαλτινό – Κριτικά Κείμενα (σσ. 108-115). Λευκωσία: Αιγαίον.
Ανδρουτσόπουλος, Γ. (1998). Ορθογραφική ποικιλότητα στο ελληνικό ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: Μια πρώτη προσέγγιση, στο Χριστίδης, Α.-Φ. (επιμ.). Εγκυκλοπαιδικός οδηγός για τη γλώσσα (σσ. 108-113). Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας.
Βαλτινός, Θ. (2017). Συναξάρι Αντρέα Κορδοπάτη ― Βιβλίο πρώτο: Αμερική (17η έκδοση). Αθήνα: Βιβλιοπωλείον της Εστίας.
Βαλτινός, Θ. (2017). Συναξάρι Αντρέα Κορδοπάτη ― Βιβλίο Δεύτερο: Βαλκανικοί (6η έκδοση). Αθήνα: Βιβλιοπωλείον της Εστίας.
Βαλτινός, Θ. (2024, Ιούνιος 26). Θανάσης Βαλτινός: σμιλεύοντας τη γλώσσα» (συνέντευξη της Κ. Σχινά και του Η. Κανέλλη). Βοοk’s Journal. Ανακτήθηκε από: https://booksjournal.gr/synenteykseis/5043-thanasis-valtinos-smileyontas-ti-glossa-synentefksi
Γούτσος, Δ.-Φραγκάκη, Γ. (2015). Εισαγωγή στη γλωσσολογία σωμάτων κειμένων [Ηλεκτρονικό βιβλίο]. Αθήνα: Κάλλιπος – Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις.
Δανόπουλος, Κ. (Επιμ.) (2020). Θανάσης Βαλτινός, Όπως ο έρωτας. Επιλογή συνεντεύξεων, 1972-2018. Αθήνα: Βιβλιοπωλείο της Εστίας.
Δημητριάδης, Ρ. (2005). Το ταξίδειον του Ατλαντικού. Η Λέξη (184), σσ. 248-253.
Δημητριάδης, Ρ. (2012 Ιανουάριος). Εντυπώσεις μετανάστου μεταξύ υλοτόμων Αμερικανών. Η Μελέτη, 6 (1), σσ. 30-39.
Δημουλά, Κ. (2014, Μάρτιος 3). Σαν το κούρντισμα των οργάνων: Η Κική Δημουλά για τον Θανάση Βαλτινό. Βookpress.gr. Ανακτήθηκε από: https://bookpress.gr/stiles/eponimos/3851-kiki-dimoula-thanasis-valtinos
Ζεβελάκης, Γ. (2005). Ραϋνόλδος Δημητριάδης «Εντυπώσεις μετανάστου». Η Λέξη (184), σσ. 246-247.
Κιτροέφ, Αλ. (1999). Υπερατλαντική μετανάστευση. Στο Χρ. Χατζηιωσήφ (επιμ.), Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα, Α1, Οι απαρχές 1900-1922 (σσ. 123-172). Αθήνα: Βιβλιόραμα.
Κιτρόεφ, Α. (2003). Η νέα διασπορά: Η μετανάστευση στις Η.Π.Α. Στο Παναγιωτόπουλος Β. (επιμ.), Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, τ.5 (σσ. 367-368). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα,
Μηνόπουλος Γ.Θ. (1917). Η μετανάστευσις εν τω δήμω Τριπόλεως, Φροντιστήριον Δημόσιας Οικονομίας και Στατιστικής. Η Ελληνική Μετανάστευσις:Μελέται των δευτεροετών φοιτητών (σσ. 77-78). Αθήνα. Διαθέσιμο στο https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=2
Μπαμπινιώτης, Γ. (1991). Γλωσσολογία και Λογοτεχνία (2η έκδοση). Αθήνα: Ο συγγραφέας.
Παπαγγελής, Θ. (2024, Nοέμβριος 3). Σοφός, λιτός, αταξινόμητος. Το Βήμα.
Παρίσης, Ν. (1988). Αναφορά στο έργο του Θ. Βαλτινού. Αναζήτηση του αφηγηματικού ήθους. Η Λέξη (71), σσ. 6-13.
Πετμεζάς, Σ. (1999). Αγροτική οικονομία. Στο Χρ. Χατζηιωσήφ (επιμ.), Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα, Α1, Οι απαρχές 1900-1922 (σσ. 53-85). Αθήνα: Βιβλιόραμα.
Πυλαρινός, Θ. (Επιμ.) (2003). Για τον Βαλτινό. Κριτικά κείμενα. Λευκωσία: Αιγαίον.
Σαχίνης, Α. (2003). Θανάση Βαλτινού, Συναξάρι του Ανδρέα Κορδοπάτη. Στο Πυλαρινός, Θ. (επιμ.), Για τον Βαλτινό – Κριτικά Κείμενα (σσ. 93-94). Λευκωσία:Αιγαίον.
Σκούρτου, Ε-Καζούλη, Β. (Επιμ.) (2015). Διγλωσσία και Διδασκαλία Δεύτερης Γλώσσας. Αθήνα: Κάλλιπος. Διαθέσιμο στο https://repository.kallipos.gr/handle/11419/6346
Τουργέλη, Γ. (2020). Οι Μπρούκληδες. Έλληνες μετανάστες στην Αμερική και μετασχηματισμοί στις κοινότητες καταγωγής 1890-1940. Αθήνα: Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ).
Τριανταφυλλίδης, Μ. (1952). Τα ελληνικά των Ελλήνων της Αμερικής. Ελληνικά, τ. 12 (2), Θεσσαλονίκη: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, σσ. 301-331.
Τριανταφυλλίδης, Μ. (1965). Έλληνες της Αμερικής : μια ομιλία. Στο Άπαντα Μανόλη Τριανταφυλλίδη. Όγδοος τόμος. Διάφορα. Θεσσαλονίκη: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών. Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη, σσ. 65-144.
Φραντζή, Κ. (2012). Εισαγωγή στην επεξεργασία των σωμάτων κειμένων. Αθήνα: Ίων.
Χατζοπούλου, Ε. (2020). Όψεις και μορφές της μεταμυθοπλασίας και της μεταϊστορίας στο ελληνικό μυθιστόρημα κατά το δεύτερο μισό του 20ού και τις πρώτες δεκαετίες του 21ου αιώνα: οι περιπτώσεις των: Θ. Βαλτινού, Α. Αλεξάνδρου, Γ. Πάνου, Γ. Χειμωνά, Θ. Σκάσση και Κ. Βούλγαρη (Διδακτορική διατριβή). Ανακτήθηκε από https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/48717
Ψυχογιός, Δ. (1986). Συμβολή στη μελέτη των δημογραφικών φαινομένων του 19ου αιώνα. Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών (63), σσ. 133-200.