Γλωσσικές επιλογές και παιδαγωγικός λόγος παιδαγωγών προσχολικής εκπαίδευσης: Μια ποιοτική θεματική ανάλυση

PDF (ελληνικά)
Pubblicato: Δεκ 31, 2025
DOI: https://doi.org/10.12681/thea.41194
Ισαάκ Παπαδόπουλος
Τμήμα Αγωγής και Φροντίδας στην Πρώιμη Παιδική Ηλικία, Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος
Abstract

Η παρούσα εργασία διερευνά τις γλωσσικές επιλογές στον παιδαγωγικό λόγο των παιδαγωγών προσχολικής ηλικίας κατά την αλληλεπίδρασή τους με τα παιδιά, εστιάζοντας στον ρόλο της γλώσσας ως μέσου συναισθηματικής και ψυχοκοινωνικής ενδυνάμωσης. Στο πεδίο της προσχολικής εκπαίδευσης, η γλώσσα που χρησιμοποιεί ο/η παιδαγωγός διαμορφώνει κρίσιμες πτυχές της προσωπικότητας των παιδιών, όπως η αυτοεκτίμηση, η ανθεκτικότητα και η κοινωνική προσαρμογή. Ωστόσο, στη διεθνή και ελληνική βιβλιογραφία παρατηρείται έλλειμμα μελετών που να εξετάζουν συστηματικά τον παιδαγωγικό λόγο μέσα από αυθεντικά, συναισθηματικά φορτισμένα κείμενα, όπως οι επιστολές προς παιδιά. Η παρούσα έρευνα αποσκοπεί στη διερεύνηση των παιδαγωγικών αξιών, συναισθημάτων και αντιλήψεων που ενσωματώνονται στις γλωσσικές στρατηγικές αυτών των επιστολών. Υιοθετήθηκε ποιοτική μεθοδολογία με θεματική ανάλυση (Braun & Clarke, 2006) αυθεντικών επιστολών που γράφτηκαν από παιδαγωγούς προς τα παιδιά στο πλαίσιο αποχαιρετισμού στο τέλος της σχολικής χρονιάς. Η ανάλυση ανέδειξε κυρίαρχες θεματικές, όπως η αυτοπεποίθηση, η συναισθηματική στήριξη, η αγάπη, η δημιουργικότητα και η κοινωνική αποδοχή, και εντόπισε συγκεκριμένες γλωσσικές δομές (θετικά επίθετα, ρήματα, φράσεις ενθάρρυνσης και ευχών) που ενισχύουν τις αξίες αυτές. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι η γλώσσα αποτελεί όχι μόνο εργαλείο επικοινωνίας, αλλά και παράγοντα διαμόρφωσης ενός συναισθηματικά ασφαλούς μαθησιακού πλαισίου. Η συμβολή της παρούσας μελέτης έγκειται στην ανάδειξη της γλωσσικής έκφρασης ως μέσου ενδυνάμωσης της σχέσης παιδαγωγού-παιδιού και ως βασικού πυλώνα της παιδοκεντρικής εκπαίδευσης.

Article Details
  • Sezione
  • Επιστημονική Αρθρογραφία
Οι συγγραφείς των άρθρων που δημοσιεύονται στο περιοδικό διατηρούν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας επί των άρθρων τους, δίνοντας στο περιοδικό το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης. Άρθρα που δημοσιεύονται στο περιοδικό διατίθενται με άδεια Creative Commons 4.0 και σύμφωνα με την άδεια μπορούν να χρησιμοποιούνται ελεύθερα, με αναφορά στο/στη συγγραφέα και στην πρώτη δημοσίευση για μη κερδοσκοπικούς σκοπούς και με δικαίωμα τροποποίησης μόνον με παρόμοια διανομή (αν αναμείξετε, τροποποιήσετε, ή δημιουργήσετε πάνω στο υλικό, πρέπει να διανείμετε τις δικές σας συνεισφορές υπό την ίδια άδεια όπως και το πρωτότυπο).
Downloads
I dati di download non sono ancora disponibili.
Riferimenti bibliografici
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Breen, M. (1985). Authenticity in the language classroom. Applied Linguistics, 6(1), 60–70. https://doi.org/10.1093/applin/6.1.60
Bryman, A. (2016). Social Research Methods (5th ed.). Oxford University Press.
Denham, S. A., Bassett, H. H., Way, E., Mincic, M., Zinsser, K., & Graling, K. (2012). Preschoolers’ emotion knowledge: Self-regulatory foundations and predictions of early school success. Cognition and Emotion, 26(4), 667–679. https://doi.org/10.1080/02699931.2011.602049
Denham, S. A. (2019). Emotional competence during childhood and adolescence. In V. LoBue, K. Pérez-Edgar, & K. A. Buss (Eds.), Handbook of emotional development (pp. 493–541). Springer Nature Switzerland AG. https://doi.org/10.1007/978-3-030-17332-6_20
Dweck, C. S. (2006). Mindset: The new psychology of success. Random House.
Dweck, C.S. (2015), Growth. Br J Educ Psychol, 85: 242-245. https://doi.org/10.1111/bjep.12072
Fairclough, N. (1995). Critical discourse analysis: The critical study of language. Longman.
Gartrell, D. (2020). The power of guidance: Teaching social-emotional skills in early childhood classrooms. Redleaf Press.
Gee, J. P. (2011). An introduction to discourse analysis: Theory and method (3rd ed.). Routledge.
Gilmore, A. (2007). Authentic materials and authenticity in foreign language learning. Language Teaching, 40, 97-118. https://doi.org/10.1017/S0261444807004144
Halliday, M. A. K., & Hasan, R. (1989). Language, context, and text: Aspects of language in a social-semiotic perspective (2nd ed.). Oxford University Press.
Kontos, S., & Wilcox-Herzog, A. (2003). Research on ECE environments and teaching-learning strategies. In B. Spodek & O. N. Saracho (Eds.), Handbook of research on early childhood education (pp. 223–243). Erlbaum.
Kramsch, C. (2012). Authenticity and legitimacy in multilingual contexts. Critical Inquiry in Language Studies, 9(2-3), 101–114.
Landis JR, Koch GG. The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics. 1977 Mar;33(1):159-74. PMID: 843571.
Moullas, P. (1992). Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης.
Noble, T., & McGrath, H. (2015). PROSPER for student wellbeing. Positive Education Pathways and Policy: Springer.
Pianta, R. C., Hamre, B. K., & Mintz, S. L. (2008). Safe, supportive classrooms and high-quality teacher–child interactions: Defining and measuring classroom climate. In R. C. Pianta, M. J. Cox, & K. L. Snow (Eds.), School readiness and the transition to kindergarten in the age of accountability (pp. 225–242). Paul H. Brookes Publishing.
Potter, J., & Wetherell, M. (1987). Discourse and social psychology: Beyond attitudes and behaviour. Sage.
Raver, C. C. (2002). Emotions matter: Making the case for the role of young children’s emotional development for early school readiness. Social Policy Report, 16(3), 3–18. https://doi.org/10.1002/j.2379-3988.2002.tb00041.x
Shonkoff, J. P., & Phillips, D. A. (Eds.). (2000). From neurons to neighborhoods: The science of early childhood development. National Academy Press.
Simonet-Tenant, F. (2009). Pour une poétique de l’intime: Le journal personnel et la correspondance. Seuil.
Siraj-Blatchford, I., & Manni, L. (2008). “Would you like to tidy up now?” An analysis of adult questioning in the English Foundation Stage. Early Years: An International Research Journal, 28(3), 223–242. https://doi.org/10.1080/09575140701842213
Tafa, E. (2008). An examination of the relationship between teachers' verbal behavior and children's participation in preschool classroom discussions. Early Childhood Education Journal, 35(5), 459–466. https://doi.org/10.1037/a0016157
van Lier, L. (1996). Interaction in the language curriculum: Awareness, autonomy and authenticity. Longman.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
Widdowson, H. G. (1998). Context, community, and authentic language. TESOL Quarterly, 32(4), 705–716. https://doi.org/10.2307/3588001