Δυνατότητες Έγκαιρης Προσαρμογής της Εκπαίδευσης στις Φυσικές Επιστήμες στους «Αβέβαιους Καιρούς μας»

¨Έρευνα για την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες και την Τεχνολογία, Τόμος 5, Αρ. 1 (2025)
PDF
Δημοσιευμένα: Dec 29, 2025
DOI: https://doi.org/10.12681/riste.42186
Λέξεις-κλειδιά:
εκπαίδευση στη διαχείριση της αβεβαιότητας κλιματική αλλαγή και εκπαίδευση πολυπλοκότητα εκπαιδευτικής δυναμικής
Βασίλης Τσελφές
Καθητηγής, Ε.Κ.Π.Α.
Περίληψη

Στο κείμενο γίνεται μια προσπάθεια να παρουσιαστούν και να συζητηθούν ζητήματα που σχετίζονται με τη διδασκαλία και τη μάθηση των Επιστημών στις δομές της τυπικής και μη τυπικής εκπαίδευσης, κάτω από την πίεση μιας απαισιόδοξης επιστημονικής πρόβλεψης. Μιας πρόβλεψης που μιλά για την πλανητικού επιπέδου προσέγγιση της ανθρωπότητας σε μια καμπή της Ιστορίας της. Η πρόβλεψη αυτή διατρέχεται από αβεβαιότητα, η οποία προκύπτει τόσο από την επιστημονική τεκμηρίωσή της, όσο και από τις συνδεδεμένες με τη διαχείρισή της, ανθρώπινες παρεμβάσεις. Αυτή η αβεβαιότητα, διαμορφώνει ένα πολιτισμικό πλαίσιο αυξημένης αστάθειας, αβεβαιότητας και ασάφειας στον πολύπλοκο «Κόσμο» μας. Μέσα σ’ αυτό το κλίμα οι πολίτες διαχειρίζονται την καθημερινότητά τους, εκπαιδεύονται και οραματίζονται το μέλλον τους. Στο κείμενο που ακολουθεί, δοκιμάζω μια ανασκόπηση χαρακτηριστικών της δυναμικής και της εξέλιξης της τρέχουσας εκπαίδευσης στις Επιστήμες, επιχειρώντας να απαντήσω το μάλλον βασικό ερώτημα: υπάρχουν δυνατότητες προσαρμογής των Ελληνικών εκπαιδευτικών δομών στους «αβέβαιους καιρούς μας»;

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Άρθρο Ερευνητικό

Οι συγγραφείς διατηρούν τα πνευματικά δικαιώματα και παρέχουν στο περιοδικό το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης μαζί με την αδειοδότηση της εργασίας με CC-BY-NC-SA, που επιτρέπει σε άλλους να μοιράζονται αυτή την εργασία με αναγνώριση του συγγραφικού δικαιώματος και την αρχική δημοσίευση σε αυτό το περιοδικό.

Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Ευρωπαϊκή Επιτροπή. (2012). Ανασχεδιασμός της εκπαίδευσης: επενδύοντας στις δεξιότητες για καλύτερα κοινωνικοοικονομικά́ αποτελέσματα. EU-COM. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52012DC0669
AAAS. (1990). Science for All Americans. Project 2061, NY, Oxford University Press. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από: https://www.aaas.org/resources/science-all-americans
Council of Chief State School Officers (CCSSO). (2010). Common Core State Standards. NY, Centre for College & Career Readiness. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από: https://learning.ccsso.org/wp-content/uploads/2022/11/ELA_Standards1.pdf
Berkovich, I. (2011). No we won't! Teachers' resistance to educational reform. Journal of Educational Administration, 49(5), 563-578, doi.org/10.1108/09578231111159548
Bianchi, G., Pisiotis, U. and Cabrera Giraldez, M. (2022). GreenComp. The European sustainability competence framework. Y. Punie, and M. Bacigalupo, editors, EUR 30955 EN, Luxembourg, Publications Office of the European Union, doi:10.2760/13286, JRC128040
Brathwaite, J. (2017). Neoliberal Education Reform and the Perpetuation of Inequality. Critical Sociology, 43(3), 429-448, doi.org/10.1177/0896920516649418
Cochran-Smith, M., Piazza, P. & Power, C. (2012). The Politics of Accountability: Assessing Teacher Education in the United States. The Educational Forum, 77(1), 6–27, doi.org/10.1080/00131725.2013.739015
Cook, J.W. (2019). Learning at the Edge of History, in Cook, J.W. (ed) Sustainability, Human Well-Being, and the Future of Education, Cham, Palgrave Macmillan. doi.org/10.1007/978-3-319-78580-6_1
Ebert-Flattau, P., Bracken, J., Van Atta, R., Bandeh-Ahmadi, A., de la Cruz, R. & Sullivan, K. (2006). The National Defense Education Act of 1958: Selected Outcomes. Washington DC, Science & Technology Policy Institute. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από: https://www.ida.org/research-and-publications/publications/all/t/th/the-national-defense-education-act-of-1958-selected-outcomes
Eilam, E. (2024). Interrogating Climate Change Education Epistemology: Identifying Hindrances to Curriculum Development. ECNU Review of Education, 0(0). doi.org/10.1177/20965311241240491
Elfert, M. & Ydesen, Ch. (2023). Global Governance of Education. The Historical and Contemporary Entanglements of UNESCO, the OECD and the World Bank, Switzerland, Springer. doi.org/10.1007/978-3-031-40411-5
Forster, P. M., Smith, C., Walsh, T., Lamb, W. F., Lamboll, R., Cassou, C., Hauser, M., Hausfather, Z., Lee, J.-Y., Palmer, M. D., von Schuckmann, K., Slangen, A. B. A., Szopa, S., Trewin, B., Yun, J., Gillett, N. P., Jenkins, S., Matthews, H. D., Raghavan, K., Ribes, A., Rogelj, J., Rosen, D., Zhang, X., Allen, M., Aleluia Reis, L., Andrew, R. M., Betts, R. A., Borger, A., Broersma, J. A., Burgess, S. N., Cheng, L., Friedlingstein, P., Domingues, C. M., Gambarini, M., Gasser, T., Gütschow, J., Ishii, M., Kadow, C., Kennedy, J., Killick, R. E., Krummel, P. B., Liné, A., Monselesan, D. P., Morice, C., Mühle, J., Naik, V., Peters, G. P., Pirani, A., Pongratz, J., Minx, J. C., Rigby, M., Rohde, R., Savita, A., Seneviratne, S. I., Thorne, P., Wells, C., Western, L. M., van der Werf, G. R., Wijffels, S. E., Masson-Delmotte, V., & Zhai, P. (2025). Indicators of Global Climate Change 2024: annual update of key indicators of the state of the climate system and human influence. Earth System Science Data, 17, 2641–2680. doi.org/10.5194/essd-17-2641-2025
Fullan, M. (2000). The Three Stories of Education Reform, Phi Delta Kappan, 81(8), pp. 581-584. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από:
https://michaelfullan.ca/wp-content/uploads/2016/06/13396051100.pdf
Fullan, M. (2020). Leading in a Culture of Change (2nt ed.), NJ, Jossey-Bass, John Wiley & Sons. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από:
https://play.google.com/books/reader?id=FFXGDwAAQBAJ&pg=GBS.PA1
Gandolfi, H. (2024). (Re)considering Nature of Science Education in the Face of Socio‑scientific Challenges and Injustices. Insights from a Critical-Decolonial Perspective, Science & Education, published online. doi.org/10.1007/s11191-024-00536-w
Hanti, S., Keinanen, M., Valivirta-Havia, M., Al-Bermanei, H., Ketola, M. & Heikkila, J. (2021). Facilitate for the future. Educators' Guide for Designing Hybrid Learning Environments for the VUCA World. Finland, Turku University. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από:
https://julkaisut.turkuamk.fi/isbn9789522167880.pdf
Hung, C. C. (2023). Climate Change Education. Knowing, Doing and Being, London & NY, Routledge. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από:
https://www.routledge.com/Climate-Change-Education-Knowing-Doing-and-Being/ChewHung/p/book/9780367555047?srsltid=AfmBOort9biAwu3kwi2zHeil5YtcYUAbYXxuJBat_FVfTGhpb2M5RCjV
Hursh, D. & Martina, C. A. (2014). Neoliberalism and schooling in the U.S. How state and federal government education policies perpetuate inequality, Journal for Critical Education Policy Studies, 1(2), 30-52. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από:
https://www.jceps.com/wp-content/uploads/PDFs/01-2-02.pdf
Kahan, D., Peters, E., Wittlin, M., Slovic, P., Larrimore Ouellette, L., Braman, D. & Mandel, G. (2012). The polarizing impact of science literacy and numeracy on perceived climate change risks. Nature Climate Change, 2, 732–735. doi.org/10.1038/nclimate1547
Klees, S. (2002). World Bank education policy: new rhetoric, old ideology, International Journal of Educational Development, 22, 451–474. DOI: 10.1016/S0738-0593(02)00006-8
Ko, K.-I. (2024) From In-Out Duality to the Foundation of Social Quantum Mechanics. Open Journal of Applied Sciences, 14, 893-926. doi.org/10.4236/ojapps.2024.144060
Leiserowitz, A., Maibach, E., Rosenthal, S., Kotcher, J., Goddard, E., Carman, J., Ballew, M., Verner, M., Myers, T., Marlon, J., Lee, S., Goldberg, M., Badullovich, N., & Thier, K. (2024). Climate Change in the American Mind: Beliefs & Attitudes. Yale Program on Climate Change Communication, New Haven CT, Yale University and George Mason University. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από: https://climatecommunication.yale.edu/about/projects/climate-change-in-the-american-mind/
Li, T., Adah Miller, E., & Krajcik, J. (2023). “Theory into Practice: Supporting Knowledge-in-use through Project-Based Learning”. In Umesh, R., & Basnal, G. (eds), Fostering Science Teaching and Learning for the Fourth Industrial Revolution and Beyond, US, IGI Global, 1-35. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από:
https://www.igi-global.com/chapter/theory-into-%20practice/326207?camid=4v1
Longo, C. (2010). Fostering Creativity or Teaching to the Test? Implications of State Testing on the Delivery of Science Instruction, The Clearing House: A Journal of Educational Strategies, Issues and Ideas, 83(2), 54–57. doi.org/10.1080/00098650903505399
Mahon, R. (2010). After Neoliberalism? The OECD, the World Bank and the Child, Global Social Policy, 10(2), 172–192. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από:
https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/1468018110366615
Mainzer, K. (1994). Thinking in complexity. The complex dynamics of matter, mind, and mankind. Berlin, Springer. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από: https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-662-03305-0
Miller-Price, J. D. (2019). Working and Playing Ourselves to Death: Byung-Chul Han's Topology of Violence and the Culture of Overism. DePaul Graduate Philosophy Student Conference. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από:
https://www.academia.edu/40523293/Working_and_Playing_Ourselves_to_Death_Byung_Chul_Hans_Topology_of_Violence_and_the_Culture_of_Overism
Nadeau, C., Milkoreit, M., Eriksen, T. H. & Hessen, D. O. (2024). Missing the (tipping) point: the effect of information about climate tipping points on public risk perceptions in Norway. Earth System Dynamics, 15, 969–985. doi.org/10.5194/esd-15-969-2024
National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine (NASEM). (2018). How People Learn II: Learners, Contexts, and Cultures. Washington, DC: The National Academies Press. doi.org/10.17226/24783
Nusche, D., Fuster Rabella, M. & Lauterbach, S. (2024). Rethinking Education in the Context of Climate Change: Leverage Points for Transformative Change, Education Working Paper No 307, OECD. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από:
https://www.oecd.org/en/publications/rethinking-education-in-the-context-of-climate-change_f14c8a81-en.html
Pokhrel, S. & Chhetri, R. (2021). A Literature Review on Impact of COVID-19 Pandemic on Teaching and Learning. Higher Education for the Future, 8(1), 133-141. doi.org/10.1177/2347631120983481
Radder, H. (2010). The commodification of academic research: analyses, assessment, alternatives. Pittsburgh, University of Pittsburg Press. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από:
https://upittpress.org/wp-content/uploads/2022/02/9780822962267exr.pdf
Rayner, S. (2012). Uncomfortable knowledge: the social construction of ignorance in science and environmental policy discourses. Economy and Society, 41(1), 107-125,
doi.org/10.1080/03085147.2011.637335
Richardson, K., Steffen, W., Lucht, W., Bendtsen, J., Cornell, S. E., Donges, J. F., Drüke, M., Fetzer, I., Bala, G., von Bloh, W., Feulner, G., Fiedler, S., Gerten, D., Gleeson, T., Hofmann, M., Huiskamp, W., Kummu, M., Mohan, Ch., Nogués-Bravo, D., Petri, S., Porkka, M., Rahmstorf, S., Schaphoff, S., Thonicke, K., Tobian, A., Virkki, V., Wang-Erlandsson, L., Weber, L. & Rockström, J. (2023). Earth beyond six of nine planetary boundaries. Science Advances, 9(37). DOI: 10.1126/sciadv.adh2458
Rockström, J., Steffen, W., Noone, K., Persson, Å., Chapin, S., Lambin, E. F., Lenton, T. M., Scheffer, M., Folke, C., Schellnhuber, J., Nykvist, B., DeWit, C. A., Hughes, T., van der Leeuw, S., Rodhe, H., Sörlin, S., Snyder, P. K., Costanza, R., Svedin, U., Falkenmark, M., Karlberg, L., Corell, R. W., Fabry, V. J., Hansen, J., Liverman, D., Richardson, K., Crutzen, P. & Foley, J. (2009). A Safe Operating Space for Humanity. Nature, 461(7263), 472-475. doi.org/10.1038/461472a
Robins, R.W., Trzesniewski, K.H., Tracy, J.L., Gosling, S.D. &Potter, J. (2002). Global self-esteem across the lifespan. Psychology and Aging, 17, 423–434. DOI: 10.1037/0882-7974.17.3.423
Sahlberg, P. (2016). “The Global Educational Reform Movement and Its Impact on Schooling”, in Mundy, K., Green, A., Lingard, B. & Verger, A. (eds), The Handbook of Global Education Policy, US, John Wiley & Sons, 128-144. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από:
https://books.google.gr/books?id=HV6kCwAAQBAJ&printsec=frontcover&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
Schatzberg, E. (2024). Τεχνολογία. Κριτική Ιστορία μιας Έννοιας. Μετάφραση, Θωμάς Τσαναλάκης, Επιμέλεια, Τέλης Τύμπας, Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από: https://cup.gr/book/technologia/
Sellar, S. & Lingard, B. (2014). The OECD and the expansion of PISA: new global modes of governance in education. British Educational Research Journal, 40, 917-936. doi.org/10.1002/berj.3120
Sewell, W. (1992). A theory of structure: Duality, agency and transformation. American Journal of Sociology, 98(1), pp. 1-29. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από:
https://www.jstor.org/stable/2781191
Stanistreet, P., Elfert, M. & Atchoarena, D. (2020). Education in the age of COVID-19: Understanding the consequences. International Review of Education, 66, 627–633.
doi.org/10.1007/s11159-020-09880-9
Stoller, A. (2018). The flipped curriculum: Dewey’s pragmatic university. Studies in Philosophy and Education, 37(5), 451-465. doi.org/10.1007/s11217-017-9592-1
Tomassi, A., Caforio, A., Romano, E., Lamponi, E. & Pollini, A. (2024). The development of a Competence Framework for Environmental Education complying with the European Qualifications Framework and the European Green Deal, The Journal of Environmental Education, 55(2), 153-179. doi.org/10.1080/00958964.2023.2259846
U.S. Congress. (1958). National Defense Education Act of 1958, P.L. 85-864, 85th Congress. Washington DC, GPO. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από: https://www.congress.gov/bill/85th-congress/house-bill/13247/text
UNESCO. (2015). Rethinking Education. Towards a global common good? Paris, UNESCO. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000232555
van Daalen, K., Tonne, C., Semenza, J., Rocklöv, J., Markandya, A., Dasandi, N., Jankin, S., Achebak, H., Ballester, J., Bechara, H., Beck, T., Callaghan, M., Carvalho, B., Chambers, J., Cirah Pradas, M., Courtenay, O., Dasgupta, S., Eckelman, M., Farooq, Z., Fransson, P., Gallo, E., Gasparyan, O., Gonzalez-Reviriego, N., Hamilton, I., Hänninen, R., Hatfield, C., He, K., Kazmierczak, A., Kendrovski, V., Kennard, H., Kiesewetter, G., Kouznetsov, R., Katre Kriit, H., Llabrés-Brustenga, A., Lloyd, S., Lotto Batista, M., Maia, C., Martinez-Urtaza, J., Mi, Z., Milà, C., Minx, J., Nieuwenhuijsen, M., Palamarchuk, J., Kalatzi Pantera, D., Quijal-Zamorano, M., Rafaj, P., Robinson, E., Sánchez-Valdivia, N., Scamman, D., Schmoll, O., Odhiambo Sewe, M., Sherman, J., Singh, P., Sirotkina, E., Sjödin, H., Sofiev, M., Solaraju-Murali, B., Springmann, M., Treskova, M., Triñanes, J., Vanuytrecht, E., Wagner, F., Walawender, M., Warnecke, L., Zhang, R., Romanello, M., Antó, J., Nilsson, M. & Lowe, R. (2024). The 2024 Europe report of the Lancet Countdown on health and climate change: unprecedented warming demands unprecedented action, The Lancet Public Health, 9(7), e495-e522, doi.org/10.1016/S2468-2667(24)00055-0
Volante, L. (2004). Teaching To the Test: What Every Educator and Policy-maker Should Know, Canadian Journal of Educational Administration and Policy, 35. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από: http://www.umanitoba.ca/publications/cjeap/articles/volante.html
Whitehead A. N. (1929). Process and Reality, Cambridge, Cambridge University Press and NY, Macmillan [Edited by David Ray Griffin and Donald Sherburne, NY/London, The Free Press (1978)]. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από:
https://antilogicalism.com/wp-content/uploads/2018/04/process-and-reality.pdf
Whitehead, A. N. (1967). The Aims of Education and other Essays. NY, The Free Press. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από: https://books.google.gr/books/about/Aims_of_Education.html?id=WbXs-vyWPPgC&redir_esc=y
Wunderling, N. et. al. (2024). Climate tipping point interactions and cascades: a review. Earth System Dynamics, 15, 41–74, doi.org/10.5194/esd-15-41-2024
Wunderling, N., von der Heydt, A. S., Aksenov, Y., Barker, S., Bastiaansen, R., Brovkin, V., Brunetti, M., Couplet, V., Kleinen, T., Lear, C. H., Lohmann, J., Roman-Cuesta, R. M., Sinet, S., Swingedouw, D., Winkelmann, R., Anand, P., Barichivich, J., Bathiany, S., Baudena, M., Bruun, J. T., Chiessi, C. M., Coxall, H. K., Docquier, D., Donges, J. F., Falkena, S. K. J., Klose, A. K., Obura, D., Rocha, J., Rynders, S., Steinert, N. J., & Willeit, M. (2024). Climate tipping point interactions and cascades: a review. Earth System Dynamics, 15, 41–74, doi.org/10.5194/esd-15-41-2024
Yager, R. (1984). Defining the Discipline of Science Education, Science Education, 68(1), 35-37. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από:
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1002/sce.3730680107
Zahoor, N., Wu, J., Khan, H. & Khan, Z. (2023). De‑globalization, International Trade Protectionism, and the Reconfigurations of Global Value Chains. Management International Review, 63, 823–859. Ανακτήθηκε στις 19/07/2025, από: doi.org/10.1007/s11575-023-00522-4
Zapp, M. (2021). The authority of science and the legitimacy of international organisations: OECD, UNESCO and World Bank in global education governance. Compare: A Journal of Comparative and International Education, 51(7), 1022-1041, DOI: 10.1080/03057925.2019.1702503
Τα περισσότερο διαβασμένα άρθρα του ίδιου συγγραφέα(s)