Η επίδραση των γονεϊκών πρακτικών στη συναισθηματική και κοινωνική επάρκεια των μαθητών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης

pdf6
Δημοσιευμένα: Μαρ 13, 2026
DOI: https://doi.org/10.12681/dial.43000
Λέξεις-κλειδιά:
γονικές πρακτικές, ψυχοκοινωνική επάρκεια, συνεργασία, διαχείριση συναισθημάτων
Αρετή Γιαμαλάκη
Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας
https://orcid.org/0009-0002-9679-9832
Ηλίας Βασιλειάδης
Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας
https://orcid.org/0000-0002-7625-1709
Ιωάννα Δημητριάδου
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Περίληψη

Η σύνδεση ανάμεσα στις γονικές πρακτικές και την ψυχοκοινωνική επάρκεια των παιδιών έχει αποτελέσει αντικείμενο εκτεταμένης μελέτης. Η παρούσα μελέτη εξετάζει τη σχέση μεταξύ αντιλαμβανόμενων γονικών πρακτικών και ψυχοκοινωνικής επάρκειας παιδιών ηλικίας 10–12 ετών. Παράλληλα, διερευνώνται ενδεχόμενες διαφορές στην ψυχοκοινωνική προσαρμογή των παιδιών με βάση το φύλο και πιθανές διαφοροποιήσεις στις γονικές πρακτικές μεταξύ μητέρας και πατέρα. Το δείγμα αποτέλεσαν 101 μαθητές και μαθήτριες Ε΄ και ΣΤ΄ τάξης από δύο Δημοτικά σχολεία της Ελλάδας. Η συλλογή δεδομένων έγινε με το Ερωτηματολόγιο Ψυχοκοινωνικής Προσαρμογής και το Ερωτηματολόγιο Γονικών Πρακτικών για παιδιά (EMBU-C), ενώ η ανάλυση περιελάμβανε μη παραμετρικές μεθόδους. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η συναισθηματική ζεστασιά, τόσο της μητέρας όσο και του πατέρα, σχετίστηκε θετικά με την κοινωνική και συναισθηματική επάρκεια, ενώ η γονική απόρριψη από τη μητέρα παρουσίασε αρνητικές συσχετίσεις, με την πατρική απόρριψη να επηρεάζει μόνο τη συναισθηματική διάσταση. Δεν εντοπίστηκαν διαφορές με βάση το φύλο, ενώ η μητέρα εμφάνισε υψηλότερα επίπεδα υπερπροστατευτικότητας και αγχώδους ανατροφής. Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία ενίσχυσης θετικών γονικών συμπεριφορών για την υγιή ανάπτυξη των παιδιών.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Νέοι ερευνητές
Creative Commons License

Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Παρόμοια Διανομή 4.0.

Οι συγγραφείς των άρθρων που δημοσιεύονται στο Διάλογοι! Θεωρία και Πράξη στις Επιστήμες Αγωγής και Εκπαίδευσης διατηρούν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας επί των άρθρων τους, δίνοντας στο περιοδικό το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης. Άρθρα που δημοσιεύονται στο Διάλογοι! Θεωρία και Πράξη στις Επιστήμες της Αγωγής και Εκπαίδευσης διατίθενται με άδεια Creative Commons 4.0 και σύμφωνα με την άδεια μπορούν να χρησιμοποιούνται ελεύθερα, με αναφορά στον/στη συγγραφέα και στην πρώτη δημοσίευση για μη κερδοσκοπικούς σκοπούς και με δικαίωμα τροποποίησης μόνον με παρόμοια διανομή (αν αναμείξετε, τροποποιήσετε, ή δημιουργήσετε πάνω στο υλικό, πρέπει να διανείμετε τις δικές σας συνεισφορές υπό την ίδια άδεια όπως και το πρωτότυπο).

To Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης διατηρούν το δικαίωμα να δημοσιεύουν, να αναπαραγάγουν, να παρουσιάζουν στο κοινό, να διανέμουν και να χρησιμοποιούν άρθρα που δημοσιεύονται στο Διάλογοι! Θεωρία και Πράξη στις Επιστήμες Αγωγής και Εκπαίδευσης σε οποιοδήποτε μέσο και μορφή είτε μεμονωμένα είτε ως μέρη συλλογικών έργων, για όλο το χρόνο διάρκειας προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας και για όλες τις χώρες του κόσμου.

Αυτό περιλαμβάνει ενδεικτικά, και όχι αποκλειστικά, το δικαίωμα δημοσίευσης των άρθρων σε τεύχη του περιοδικού Διάλογοι! Θεωρία και Πράξη στις Επιστήμες Αγωγής και Εκπαίδευσης, αναπαραγωγής και διανομής μεμονωμένων αντιγράφων των άρθρων, αναπαραγωγής ολόκληρων των άρθρων σε άλλη έκδοση του Τμήματος Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και αναπαραγωγής και διανομής των άρθρων ή περίληψης αυτών με χρήση πληροφορικού συστήματος αποθετηρίου.

Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Banica, I., Sandre, A., & Weinberg, A. (2019). Overprotective/authoritarian maternal parenting is associated with an enhanced error-related negativity (ERN) in emerging adult females. International Journal of Psychophysiology, 137, 12–20. https://doi.org/10.1016/j.ijpsycho.2018.12.013
Baumrind, D. (2013). The influence of parenting style on adolescent competence and substance use. In D. R. Castellino & R. M. Lerner (Eds), Adolescents and their families (pp. 22-61). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315827063
Bornstein, M. H. (2012). Cultural approaches to parenting. Parenting: Science and Practice, 12(2–3), 212–221. https://doi.org/10.1080/15295192.2012.683359
Berkien, M., Louwerse, A., Verhulst, F., & van der Ende, J. (2012). Children’s perceptions of dissimilarity in parenting styles are associated with internalizing and externalizing behavior. European Child & Adolescent Psychiatry, 21(2), 79–85. https://doi.org/10.1007/s00787-011-0234-9
Bruysters, N. Y. F., & Pilkington, P. D. (2023). Overprotective parenting experiences and early maladaptive schemas in adolescence and adulthood: A systematic review and meta-analysis. Clinical Psychology and Psychotherapy, 30(1), 10–23. https://doi.org/10.1002/cpp.2776
Cabrera, N. J., Volling, B. L., & Barr, R. (2018). Fathers are parents, too! Widening the lens on parenting for children's development. Child Development Perspectives, 12(3), 152–157. https://doi.org/10.1111/cdep.12275
Del Prette, Z. A., & Del Prette, A. (2021). Social competence and social skills: A theoretical and practical guide. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-70127-7
Denham, S. A. (2019). Emotional competence during childhood and adolescence. In V. LoBue, K. Pérez‑Edgar, & K. A. Buss (Eds.), Handbook of emotional development (pp. 493–541). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-17332-6_20
Endendijk, J. J., Groeneveld, M. G., Bakermans-Kranenburg, M. J., &Mesman, J. (2016). Gender-differentiated parenting revisited: Meta-analysis reveals very few differences in parental control of boys and girls. PLOS ONE, 11(7), Article e0159193. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0159193
Pool, A. C., Kahn, N. F., Jaccard, J., & Halpern, C. T. (2023). Associations between mother-adolescent and father-adolescent relationships and young adult health. JAMA Network Open, 6(3), Article e233944. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2023.3944
Gaspar, A., &Esteves, F. (2022). Empathy development from adolescence to adulthood and its consistency across targets. Frontiers in Psychology, 13, Article 936053. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.936053
Gewirtz, A. H., DeGarmo, D. S., &Medhanie, A. (2011). Effects of mother's parenting practices on child internalizing trajectories following partner violence. Journal of Family Psychology, 25(1), 29. https://doi.org/10.1037/a0022195
Housman, D. K. (2017). The importance of emotional competence and self-regulation from birth: A case for the evidence-based emotional cognitive social early learning approach. International Journal of Child Care and Education Policy, 11(1), Article 13. https://doi.org/10.1186/s40723-017-0038-6
Gillebaart, M. (2018). The ‘operational’ definition of self-control. Frontiers in Psychology, 9, Article 1231. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01231
Kragt, D., & Day, D. V. (2020). Predicting leadership competency development and promotion among high-potential executives: The role of leader identity. Frontiers in Psychology, 11, Article 1816. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.01816
Kuppens, S., &Ceulemans, E. (2019). Parenting styles: A closer look at a well-known concept. Journal of Child and Family Studies, 28(1), 168–181. https://doi.org/10.1007/s10826-018-1242-x
Lamb, M. E. (2010). How do fathers influence children’s development? Let me count the ways. In M. E. Lamb (Ed.), The Role of the Father in Child Development (5th ed., pp. 1–26). Wiley.
Lamboy, B., Beck, F., Tessier, D., Williamson, M.-O., Frery, N., Turgon, R., Tassie, J.-M., Barrois, J., Bessa, Z., & Shankland, R. (2022). The key role of psychosocial competencies in evidence-based youth mental health promotion: Academic support in consolidating a national strategy in France. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(24), 16641. https://doi.org/10.3390/ijerph192416641
Lampropoulou, A. (2025). Subjective well-being and parenting in adolescence: Do peers matter when things are not so good? Journal of Child & Adolescent Mental Health, 36(2), 337–354. https://doi.org/10.2989/17280583.2025.2465275
Lianos, P. G. (2015). Parenting and social competence in school: The role of preadolescents' personality traits. Journal of Adolescence, 41, 109-120. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2015.03.006
Λιανός, Π. Γ. (2012). Γονικές πρακτικές και ψυχοκοινωνική προσαρμογή παιδιών στο σχολείο: Διερεύνηση ατομικών, γονικών και οικογενειακών παραγόντων (Διδακτορική διατριβή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών). Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών. https://doi.org/10.12681/eadd/32882
Madigan, S., Oatley, H., Racine, N., Fearon, R. P., Schumacher, L., Akbari, E., Cooke, J. E., & Tarabulsy, G. M. (2018). A meta-analysis of maternal prenatal depression and anxiety on child socioemotional development. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 57(9), 645–657. https://doi.org/10.1016/j.jaac.2018.06.012
Mascaro, J. S., Rentscher, K. E., Hackett, P. D., Mehl, M. R., &Rilling, J. K. (2017). Child gender influences paternal behavior, language, and brain function. Behavioral Neuroscience, 131(3), 262–273. https://doi.org/10.1037/bne0000199
Masten, A. S., & Curtis, W. J. (2000). Integrating competence and psychopathology: Pathways toward a comprehensive science of adaptation in development. Development and Psychopathology, 12(3), 529–550. https://doi.org/10.1017/Σ095457940000314Χ
Mathews, B. L., Koehn, A. J., Abtahi, M. M., & Kerns, K. A. (2016). Emotional competence and anxiety in childhood and adolescence: A meta-analytic review. Clinical Child and Family Psychology Review, 19(2), 162–184. https://doi.org/10.1007/s10567-016-0204-3
Matson, J. L. (2017). Social skills in children: Definition, assessment, and intervention. In J. L. Matson (Ed.), Handbook of childhood psychopathology and developmental disabilities treatment (pp. 379–394). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-64592-6
Mortazavizadeh, Z., Göllner, L., & Forstmeier, S. (2022). Emotional competence, attachment, and parenting styles in children and parents. Psicologia: Reflexão e Crítica, 35(1), Article 6. https://doi.org/10.1186/s41155-022-00208-0
Muris, P., Meesters, C., & van Brakel, A. (2003). Assessment of anxious rearing behaviors with a modified version of “EgnaMinnenBeträffandeUppfostran” questionnaire for children. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 25(4), 229–237. https://doi.org/10.1023/A:1025894928131
Napolitano, C. M., Sewell, M. N., Yoon, H. J., Soto, C. J., & Roberts, B. W. (2021). Social, emotional, and behavioral skills: An integrative model of the skills associated with success during adolescence and across the life span. Frontiers in Education, 6, Article 679561. https://doi.org/10.3389/feduc.2021.679561
Olofson, E. L., &Schoppe-Sullivan, S. J. (2022). Same behaviors, different outcomes: Mothers’ and fathers’ observed challenging behaviors measured using a new coding system relate differentially to children’s social-emotional development. Children, 9(5), 675. https://doi.org/10.3390/children9050675
Oyundoyin, B., Jacob, U. S., Oyundoyin, T., & Onasanya, O. (2023). Interpersonal communication skills and proactive stance to life’s puzzles among children: A review. International Journal of Home Economics, Hospitality and Allied Research, 2(2), 140–148. https://doi.org/10.57012/ijhhr.v2n2.010
Padilla-Walker, L. M., Nielson, M. G., & Day, R. D. (2016). The role of parental warmth and hostility on adolescents’ prosocial behavior toward multiple targets. Journal of Family Psychology, 30(3), 331–340. https://doi.org/10.1037/fam0000157
Peng, B., Hu, N., Yu, H., Xiao, H., & Luo, J. (2021). Parenting style and adolescent mental health: The chain mediating effects of self-esteem and psychological inflexibility. Frontiers in Psychology, 12, Article 738170. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.738170
Pereira, A. I., Barros, L., Mendonça, D., & Muris, P. (2014). The relationships among parental anxiety, parenting, and children’s anxiety: The mediating effects of children’s cognitive vulnerabilities. Journal of Child and Family Studies, 23(2), 399–409. https://doi.org/10.1007/s10826-013-9767-5
Perris, C., Jacobsson, L., Lindström, H., von Knorring, L., & Perris, H. (1980). Development of a new inventory for assessing memories of parental rearing behaviour. Acta Psychiatrica Scandinavica, 61(4), 265–274. https://doi.org/10.1111/j.1600-0447.1980.tb00581.x
Pulgar, J., Ramírez, D., Umanzor, A., Candia, C., & Sánchez, I. (2022). Long-term collaboration with strong friendship ties improves academic performance in remote and hybrid teaching modalities in high school physics. Physical Review Physics Education Research, 18(1), Article 010146. https://doi.org/10.1103/PhysRevPhysEducRes.18.010146
Putnick, D. L., Bornstein, M. H., Lansford, J. E., Malone, P. S., Pastorelli, C., Skinner, A. T., Sorbring, E., Tapanya, S., Uribe Tirado, L. M., Zelli, A., Alampay, L. P., Al‐Hassan, S. M., Bacchini, D., Bombi, A. S., Chang, L., Deater‐Deckard, K., Di Giunta, L., Dodge, K. A., & Oburu, P. (2015). Perceived mother and father acceptance‐rejection predict four unique aspects of child adjustment across nine countries. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 56(8), 923–932. https://doi.org/10.1111/jcpp.12366
Rohner, R. P., & Lansford, J. E. (2017). Deep structure of the human affectional system: Introduction to interpersonal acceptance–rejection theory. Journal of Family Theory & Review, 9(4), 426–440. https://doi.org/10.1111/jftr.12211
Rohner, R. P. (2021). Introduction to interpersonal acceptance-rejection theory (IPAR Theory) and evidence. Online Readings in Psychology and Culture, 6(1). https://doi.org/10.9707/2307-0919.1055
Root, A. E., Hastings, P. D., & Rubin, K. H. (2016). The parenting behaviors of shy–anxious mothers: The moderating role of vagal tone. Journal of Child and Family Studies, 25(4), 1325–1333. https://doi.org/10.1007/s10826-015-0296-2
Savina, E., Fulton, C., & Beaton, C. (2025). Teacher emotional competence: A conceptual model. Educational Psychology Review, 37(2), 1–34. https://doi.org/10.1007/s10648-025-10018-2
Schlesier, J., Roden, I., &Moschner, B. (2019). Emotion regulation in primary school children: A systematic review. Children and Youth Services Review, 100, 239–257. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2019.02.044
Sweeney, S., & Wilson, C. (2023). Parental anxiety and offspring development: A systematic review. Journal of Affective Disorders, 327, 64–78. https://doi.org/10.1016/j.jad.2023.01.128
van der Pol, L. D., Groeneveld, M. G., Endendijk, J. J., van Berkel, S. R., Hallers-Haalboom, E. T.,Bakermans-Kranenburg, M. J., & Mesman, J. (2016). Associations between fathers’ and mothers’ psychopathology symptoms, parental emotion socialization, and preschoolers’ social-emotional development. Journal of Child and Family Studies, 25, 3367–3380. https://doi.org/10.1007/s10826-016-0500-z
Vasileiadis, I., Dimitriadou, I., Koutras, S., & Vleioras, G. (2024). The development of social competence in students with General Learning Difficulties in early primary grades: The necessity of psychological support programmes in schools. Journal of Research in Special Educational Needs, 24(3), 578-596. https://doi.org/10.1111/1471-3802.12653
Vesterling, C., & von Düring, U. (2025). The moderating role of parental overprotection and insecure child–caregiver attachment on the association between adaptive emotion regulation strategies and vegetative somatoform symptoms in childhood. New Directions for Child and Adolescent Development, 2025(1), Article 7715429. https://doi.org/10.1155/cad/7715429
Wertz, J., Moffitt, T. E., Blangis, F., Ambler, A., Arseneault, L., Danese, A., Fisher, H. L., Houts, R. M., Matthews, T., Sugden, K., Williams, B. S., & Caspi, A. (2025). Parenting in childhood predicts personality in early adulthood: A longitudinal twin-differences study. American Psychologist. https://doi.org/10.1037/amp0001508
World Health Organization. (1997). Life skills education for children and adolescents in schools: Introduction and guidelines to facilitate the development and implementation of life skills programmes (2nd ed.). Ανακτήθηκε από: https://apps.who.int/iris/handle/10665/63552
Χατζηχρήστου, Χ., Πολύχρονη, Φ., Μπεζεβέγκης, Η., & Μυλωνάς, Κ. (2008). Εργαλείο ψυχοκοινωνικής προσαρμογής παιδιών προσχολικής και σχολικής υγείας (Τεστ Ψυχοκοινωνικής Προσαρμογής) (Κλίμακα Αυτοαναφοράς). Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, ΕΠΕΑΕΚ