Η τεχνολογία των πολεμικών drones υπό το πρίσμα της ηθικής: η περίπτωση των στοχευμένων δολοφονιών.

PDF
Δημοσιευμένα: May 1, 2026
DOI: https://doi.org/10.12681/plogos.33345
Λέξεις-κλειδιά:
πολεμικά drone ηθική AUMF στοχευμένη δολοφονία τρομοκρατία εξατομικευμένη ευθύνη στρατιωτικό δίκαιο
Ελευθερία Πάτσαρη
Περίληψη

Είναι γεγονός πως τα τελευταία χρόνια , κυρίως τις τελευταίες δεκαετίες, η επιστήμη δύναται να δημιουργήσει ολοένα και ισχυρότερα οπλικά συστήματα. Τέτοια συστήματα είναι και τα drones ή UAV, δηλαδή  τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ένα ακόμα γέννημα της τεχνητής νοημοσύνης (ας μην ξεχνάμε τα υπόλοιπα δημιουργήματα του κλάδου, από τον απλό υπολογιστή μέχρι και τα ρομπότ). Η μεγάλη επανάσταση σε αυτό το σημείο έγκειται στο γεγονός ότι τα αεροσκάφη αυτά έχουν τη δυνατότητα να δρουν ανεξάρτητα, χωρίς φαινομενικά κάποιον ''απτό'' ανθρώπινο χειρισμό. Η αυτονομία που τα διακρίνει τα καθιστά ακόμα πιο επικίνδυνα, αν λάβει κανείς υπόψη ότι, σε πολλές περιπτώσεις οι χειριστές των εν λόγω οπλικών συστημάτων παραμένουν άγνωστοι, όπως ακριβώς και η αιτία χρησιμοποίησής τους. Καθίσταται, επομένως, λογικό τόσο η χρήση τους, όσο και ο σκοπός αυτής να εγείρουν ερωτήματα ηθικής φύσεως. Σε καιρούς όπως οι τωρινοί, με την κατάσταση στην Ευρωπαϊκή ήπειρο να μην είναι η καλύτερη δυνατή, ίσως να πρέπει να αντιμετωπίσουμε μια τέτοια καινοτομία με μία κριτική θεώρηση, πολύ περισσότερο από ό,τι πριν. Η παρούσα εργασία έχει ως στόχο την προσέγγιση και ανάλυση της τεχνολογίας των μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο πεδίο των συγκρούσεων σε περιοχές οι οποίες είτε είναι σε επίσημη εμπόλεμη κατάσταση, είτε ανεπίσημα γίνεται χρήση της συγκεκριμένης τεχνολογίας με σκοπό την αποφυγή τρομοκρατικών επιθέσεων. Στην προσπάθεια προσέγγισης του θέματος που θα ακολουθήσει, θα γίνει αναφορά στις χρήσεις και τους σκοπούς της συγκεκριμένης τεχνολογίας, στους κανόνες διεθνές δικαίου του πολέμου, όπως αυτοί διαμορφώθηκαν μέσα από την Τέταρτη Σύμβαση της Γενεύης, αλλά και στις «ηθικές» διαφορές των σύγχρονων όπλων στις ένοπλες συγκρούσεις σε σχέση με εκείνες του παρελθόντος. Επιπλέον, θα επιχειρηθεί να δοθεί μία απάντηση στα προηγούμενα ηθικά-κυρίως- αλλά και ανθρωπιστικά ζητήματα που προκύπτουν σχετικά με το πλαίσιο δημιουργίας και χρήσης του τεχνολογικού αυτού επιτεύγματος.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Articles
Creative Commons License

Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 4.0.

Οι Συγγραφείς που δημοσιεύουν εργασίες τους σε αυτό το περιοδικό συμφωνούν στους παρακάτω όρους:

  1. Οι Συγγραφείς διατηρούν τα Πνευματικά Δικαιώματα και χορηγούν στο περιοδικό το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης, ενώ ταυτόχρονα τα πνευματικά δικαιώματα της εργασίας προστατεύονται σύμφωνα με την χρήση άδειας που υιοθετεί ο «Παιδαγωγικός Λόγος - Περιοδική Έκδοση για τις Επιστήμες του Ανθρώπου και την Εκπαίδευση» : Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 (CC BY-NC-ND). Αυτή η άδεια επιτρέπει στους άλλους να έχουν πρόσβαση στο έργο και να το μοιράζονται με άλλους, εφόσον κάνουν αναφορά σε αυτό, ωστόσο δεν μπορούν να το αλλάξουν με κανένα τρόπο ούτε να το χρησιμοποιούν για εμπορική χρήση.
  2. Οι συγγραφείς μπορούν να συνάπτουν ξεχωριστές και πρόσθετες συμβάσεις και συμφωνίες για τη μη αποκλειστική διανομή της εργασίας, όπως δημοσιεύτηκε στο περιοδικό αυτό (π.χ. κατάθεση σε ένα ακαδημαϊκό καταθετήριο ή δημοσίευση σε ένα βιβλίο), με την προϋπόθεση της αναγνώρισης και την αναφοράς της πρώτης δημοσίευσης σε αυτό το περιοδικό.
  3. Το περιοδικό επιτρέπει και ενθαρρύνει τους συγγραφείς να καταθέτουν τις εργασίες τους μέσω διαδικτύου (π.χ. σε ένα ακαδημαϊκό καταθετήριο ή στους προσωπικές τους ιστοσελίδες) πριν και μετά από τις διαδικασίες της δημοσίευσης, καθώς αυτό μπορεί να οδηγήσει σε παραγωγική ανταλλαγή ιδεών και σκέψεων, καθώς επίσης και σε γρηγορότερη και μεγαλύτερη χρήση και ευρετηρίαση της δημοσιευμένης εργασίας
Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Φυτιλής, Βασίλειος, ‘’Drone και Δημοκρατικός Πόλεμος’’, Διπλωματική εργασία, Πανεπιστήμιο Πειραιώς , Αθήνα, Αύγουστος 2022.
Arkin, R.C. (2010). The Case of Ethical Autonomy in Unmanned Systems, Journal of Military Ethics 9:4.
Gounaris, Α., Kosteletos, G. (2020). Licensed to Kill: Autonomous Weapons as Persons and Moral Agents. In Prole, D. and Rujević, G. (ed.). Personhood. Novi Sad, Filozofski Fakultet & The NKUA Applied Philosophy Research Lab Press. DOI: https://doi.org/10.12681/aprlp.49
Müller, Vincent C. (2016), ‘Autonomous killer robots are probably good news’, in Ezio Di Nucci and Filippo Santoni de Sio (eds.), Drones and responsibility: Legal, philosophical and socio technical perspectives on the use of remotely controlled weapons (London: Ashgate).
Kutynska ,Anastasiia, Dei , Maryna (2023). “Legal Regulation of the Use of Drones: Human Rights and Privacy Challenges”, Journal of International Legal Communication, 8(1).
Stahn, Carsten, ‘Jus ad bellum’, ‘jus in bello’ . . . ‘jus post bellum’? Rethinking the Conception of the Law of Armed Force, The European Journal of International Law Vol. 17 no.5 © EJIL 2007.
Khan, Gawhar Ahmad, Protection of Civilians in War: The Role of International Humanitarian Law , Vol. 3 No. 3 (2024).
Szira, Zoltán, Varga, Erika, László Csegodi, Tibor, Milics Gábor, “THE DEVELOPMENT OF DRONE TECHOLOGY AND ITS REGULATION IN THE EUROPEAN UNION”, 10.2478/eual-2023-0005.
Thomas M. Philip, Ayush Gupta, Andrew Elby & Chandra Turpen, ‘’Why Ideology Matters for Learning: A Case of Ideological Convergence in an Engineering Ethics Classroom Discussion on Drone Warfare’’ , Journal of the Learning Sciences, 19:16 (11 October 2017).
Koukoudakis, George, “Drones’ contribution to the transformation of contemporary warfare”, J. Military Stud. 2024; 13(1).
Samuel Issacharoff and Richard H. Pildes, ‘Drones and the Dilemma of Modern Warfare’, NEW YORK UNIVERSITY SCHOOL OF LAW, (NO. 13-34), (June 2013).
M. J. Boyle, ‘‘The legal and ethical implications of drone warfare’’, The International Journal of Human Rights, 19:2 , 24 Feb 2015.
Samuel Issacharoff and Richard H. Pildes, ‘Drones and the Dilemma of Modern Warfare’, NEW YORK UNIVERSITY SCHOOL OF LAW, (NO. 13-34), June 2013.
Lopez Paola , Bias does not equal bias: a socio-technical typology of bias in data-based algorithmic systems, Internet Policy Review 10(4) | 2021.