Τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης και η οντολογική προσέγγιση του Karl R. Popper


Δημοσιευμένα: Apr 30, 2026
Λέξεις-κλειδιά:
Τεχνητή Νοημοσύνη απόδοση ηθικής ευθύνης Ηθικό καθεστώς Οντολογία μεταηθική Οι Κόσμοι του Karl R. Popper Αποβλεπτικότητα
Ειρήνη Δαρκαδάκη
Περίληψη

Η ραγδαία ανάπτυξη των συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης (Τ.Ν. ή Α.Ι.-Artificial Intelligence-) αποτελεί ένα βασικό παράγοντα βελτίωσης της ποιότητας ζωής των ανθρώπων και της κοινωνίας εν γένει σε όλους τους τομείς. Από τα αυτοματοποιημένα μηχανήματα έκδοσης εισιτηρίων έως τα αυτοματοποιημένα οχήματα που φρενάρουν κατά μόνας, ο τρόπος διαβίωσης των ανθρώπινων όντων αναδιαμορφώνεται. Σαφέστατα, κρίνεται πως είναι πολύ νωρίς ώστε να προκύψουν συνολικά συμπεράσματα για το αν αυτή η εισβολή της τεχνολογίας αποτελεί κάτι κοινωνικά ωφέλιμο ή όχι.


Η σκέψη αυτή προβληματίζει την επιστημονική κοινότητα όχι τόσο για τις περιπτώσεις ημιαυτόνομης λειτουργίας τέτοιων συστημάτων[1], όσο για τις περιπτώσεις πλήρους αυτονομίας και «αυτενεργείας» τους[2]. Σε αυτές ο άνθρωπος έχει ελάχιστη ή και μηδαμινή συμμετοχή. Καραδοκεί θα μπορούσαμε να πούμε, ένας μόνιμος φόβος ή αλλιώς αμφιβολία, για το αν τέτοια συστήματα μπορούν να δράσουν αυτόνομα με τέτοιο τρόπο ώστε οι ενέργειες αλλά και τα κίνητρά τους να ομοιάζουν με αυτές των ανθρώπων, εάν δηλαδή διαθέτουν ηθικό καθεστώς.


 Επομένως το βασικό ερώτημα που προκύπτει είναι εάν τέτοιου είδους συστήματα έχουν ή μπορούν να αποκτήσουν ηθικό καθεστώς ή και κατ’ επέκταση εάν μπορούν να θεωρηθούν ηθικά υποκείμενα. Ποια είναι τα ηθικά θεμέλια πάνω στα οποία αναπτύσσονται και λειτουργούν τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης; Υπάρχουν; Είναι αναγκαίο να βασίζονται σε τέτοιου είδους θεμέλια; Ενδεχομένως τα παραπάνω ερωτήματα να βρουν απαντήσεις στη μεταηθική προσέγγιση του ζητήματος.


 


[1] Human in the loop


[2] Human on the loop ή human off the loop

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Articles
Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Βιρβιδάκης, Στέλιος. «Ο Κόσμος 3 του Καρλ Πόππερ ως ερμηνευτική πρό-ταση για την κατανόηση των μοντέλων μετριοπαθούς αξιακού ρεαλι-σμού», Φιλοσοφία 49, νο. ΙΙ (2020): 194-207.
Γούναρης Ά., & Κωστελέτος Γ. (2024). Γράφοντας τον αλγόριθμο του Κα-λού: Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως μηχανή απόδοσης Δικαιοσύνης. Ηθική. Περιοδικό φιλοσοφίας, (19). https://doi.org/10.12681/ethiki.39654
Καντ, Ιμμάνουελ. Θεμελίωση της Μεταφυσικής των Ηθών, επιμ. Κώστας Αν-δρουλιδάκης, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης: 2017.
Nagel, Thomas. Η Θέα από το πουθενά, Αθήνα: Κριτική, 2002.
Arkin, Ronald C. “The Case of Ethical Autonomy in Unmanned Systems”, Journal of Military Ethics Vol. 9, no. 4, 2010.
Asaro, Peter. “THE NEAR FUTURE OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE”, Autonomous Weapons and the Ethics of A.I., 2020.
Floridi, Luciano. “On the Morality of Artificial Intelligence”, Minds and Machines, August: 2014. DOI: 10.1023/B:MIND.0000035461.63578.9d
Gounaris, A. (2011). Intentionality and the Emergence of Meaning. Philosophia - Annual Journal of the Research Centre for Greek Phi-losophy of the Academy of Athens, v.41, pp 319-321, 2011. ISSN 1105-2120
Gounaris, Α., Kosteletos, G. (2020). Licensed to Kill: Autonomous Weap-ons as Persons and Moral Agents. In Prole, D. and Rujević, G. (ed.). Personhood. Novi Sad, Filozofski Fakultet & The NKUA Applied Philosophy Research Lab Press. DOI: https://doi.org/10.12681/aprlp.49
Hage, Jaap. “Theoretical foundations for the responsibility of autonomous agents”, Springer: August 2017.
Kim, Jaegwon, Η Φιλοσοφία του Νου, Leader Books, Αθήνα: 2005.
Popper, Karl R. Objective knowledge: an evolutionary approach , New York: Oxford University Press, 1972.
Robinson, Howard. “Dualism”, The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2020 Edition), επιμέλεια: Edward N. Zalta. https://plato.stanford.edu/archives/fall2020/entries/dualism/
Sparrow, Robert. “Killer Robots”, Journal of Applied Philosophy Vol. 24, no. 1, 2007.
Thornton, Stephen. “Karl Popper”, The Stanford Encyclopedia of Philoso-phy (Winter 2022 Edition), επιμέλεια: Edward N. Zalta & Uri Nodelman. https://plato.stanford.edu/archives/win2022/entries/popper/