Προσόντα Στελεχών Εκπαίδευσης, Αξιολόγηση και Αποτελεσματικότητα: Μια ανασκόπηση Διεθνούς και Ελληνικής Βιβλιογραφίας για τους Διευθυντές Σχολικών Μονάδων.

pdf
Δημοσιευμένα: ene 15, 2026
DOI: https://doi.org/10.12681/plogos.42903
Λέξεις-κλειδιά:
εκπαιδευτική ηγεσία προσόντα διευθυντών αξιολόγηση στελεχών σχολική αποτελεσματικότητα εκπαιδευτική πολιτική
Αντώνιος Φουντουλάκης
Περίληψη

Η παρούσα εργασία αποτελεί μια συστηματική ανασκόπηση της διεθνούς και ελληνικής βιβλιογραφίας με αντικείμενο τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ των προσόντων των στελεχών της εκπαίδευσης, και ιδιαίτερα των διευθυντών σχολικών μονάδων, με την αξιολόγηση ή την αποδοτικότητά τους. Η εκπαιδευτική ηγεσία αναγνωρίζεται διεθνώς ως καθοριστικός παράγοντας της σχολικής αποτελεσματικότητας, ενώ η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα προσόντα των διευθυντών συνδέονται με δείκτες απόδοσης έχει καθοριστική σημασία για την τεκμηρίωση πολιτικών επιλογής, επιμόρφωσης και αξιολόγησης στελεχών. Η μελέτη στηρίχθηκε σε αναζήτηση εργασιών σε διεθνείς βάσεις δεδομένων (Scopus, Web of Science, Google Scholar) και σε ελληνικά αποθετήρια (ΕΚΤ, Diadaktorika.gr, ιδρυματικά αποθετήρια), με επιλογή δημοσιεύσεων που εξετάζουν τη συσχέτιση μεταξύ ακαδημαϊκών, επαγγελματικών και διοικητικών προσόντων των διευθυντών και της απόδοσής τους σε δείκτες όπως οι μαθητικές επιδόσεις, οι αξιολογήσεις και το σχολικό κλίμα. Τα ευρήματα της διεθνούς βιβλιογραφίας καταδεικνύουν ότι η ποιοτική διοικητική εμπειρία, η προϋπηρεσία σε αποδοτικές σχολικές μονάδες, η στοχευμένη επιμόρφωση στην ηγεσία και η ενεργός συμμετοχή σε επαγγελματικά δίκτυα αποτελούν σταθερούς προγνωστικούς παράγοντες αποτελεσματικής διοίκησης. Αντιθέτως, τα παραδοσιακά ακαδημαϊκά προσόντα, όπως οι ανώτεροι τίτλοι σπουδών, εμφανίζουν ασθενή ή μη στατιστικά σημαντική συσχέτιση με τη σχολική απόδοση, ενώ οι εξετάσεις αδειοδότησης (π.χ. SLLA) παρουσιάζουν περιορισμένη προγνωστική αξία. Στην ελληνική βιβλιογραφία, η έρευνα επικεντρώνεται κυρίως σε ποιοτικές μελέτες και έρευνες ερωτηματολογίου που αποτυπώνουν αντιλήψεις εκπαιδευτικών και διευθυντών σχετικά με τα χαρακτηριστικά της αποτελεσματικής ηγεσίας, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν εμπειρικές ενδείξεις σύνδεσης προσόντων και αποδοτικότητας. Η σύγκριση των δύο σωμάτων έρευνας αναδεικνύει το έλλειμμα τεκμηρίωσης στην Ελλάδα και επισημαίνει την ανάγκη ανάπτυξης εθνικών δεδομένων και σταθερού πλαισίου αξιολόγησης στελεχών εκπαίδευσης, βασισμένου σε αντικειμενικούς δείκτες, ποιοτικές παραμέτρους και στοιχεία απόδοσης.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Articles
Creative Commons License

Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 4.0.

Οι Συγγραφείς που δημοσιεύουν εργασίες τους σε αυτό το περιοδικό συμφωνούν στους παρακάτω όρους:

  1. Οι Συγγραφείς διατηρούν τα Πνευματικά Δικαιώματα και χορηγούν στο περιοδικό το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης, ενώ ταυτόχρονα τα πνευματικά δικαιώματα της εργασίας προστατεύονται σύμφωνα με την χρήση άδειας που υιοθετεί ο «Παιδαγωγικός Λόγος - Περιοδική Έκδοση για τις Επιστήμες του Ανθρώπου και την Εκπαίδευση» : Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 (CC BY-NC-ND). Αυτή η άδεια επιτρέπει στους άλλους να έχουν πρόσβαση στο έργο και να το μοιράζονται με άλλους, εφόσον κάνουν αναφορά σε αυτό, ωστόσο δεν μπορούν να το αλλάξουν με κανένα τρόπο ούτε να το χρησιμοποιούν για εμπορική χρήση.
  2. Οι συγγραφείς μπορούν να συνάπτουν ξεχωριστές και πρόσθετες συμβάσεις και συμφωνίες για τη μη αποκλειστική διανομή της εργασίας, όπως δημοσιεύτηκε στο περιοδικό αυτό (π.χ. κατάθεση σε ένα ακαδημαϊκό καταθετήριο ή δημοσίευση σε ένα βιβλίο), με την προϋπόθεση της αναγνώρισης και την αναφοράς της πρώτης δημοσίευσης σε αυτό το περιοδικό.
  3. Το περιοδικό επιτρέπει και ενθαρρύνει τους συγγραφείς να καταθέτουν τις εργασίες τους μέσω διαδικτύου (π.χ. σε ένα ακαδημαϊκό καταθετήριο ή στους προσωπικές τους ιστοσελίδες) πριν και μετά από τις διαδικασίες της δημοσίευσης, καθώς αυτό μπορεί να οδηγήσει σε παραγωγική ανταλλαγή ιδεών και σκέψεων, καθώς επίσης και σε γρηγορότερη και μεγαλύτερη χρήση και ευρετηρίαση της δημοσιευμένης εργασίας
Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Ξενόγλωσση Βιβλιογραφία
Bastian, K. C., & Henry, G. T. (2015). The apprentice: Pathways to the principalship and student achievement. Educational Administration Quarterly, 51(4), 600–639. https://doi.org/10.1177/0013161X14521864
Branch, G. F., Hanushek, E. A., & Rivkin, S. G. (2012). Estimating the effect of leaders on public sector productivity: The case of school principals (NBER Working Paper No. 17803). National Bureau of Economic Research. https://www.nber.org/papers/w17803
Clark, D., Martorell, P., & Rockoff, J. E. (2009). School principals and school performance (CALDER Working Paper No. 38). Urban Institute. https://www.urban.org/research/publication/school-principals-and-school-performance
Coelli, M., & Green, D. A. (2012). Leadership effects: School principals and student outcomes. Economics of Education Review, 31(1), 92–109. https://doi.org/10.1016/j.econedurev.2011.09.001
Grissom, J. A., Egalite, A. J., & Lindsay, C. A. (2021). How principals affect students and schools: A systematic synthesis of two decades of research. The Wallace Foundation.
Grissom, J. A., Kalogrides, D., & Loeb, S. (2015). Using student test scores to measure principal performance. Educational Evaluation and Policy Analysis, 37(1), 3–28. https://doi.org/10.3102/0162373714523831
Grissom, J. A., Mitani, H., & Blissett, R. S. L. (2017). Principal licensure exams and future job performance: Evidence from the School Leaders Licensure Assessment. Educational Evaluation and Policy Analysis, 39(2), 248–280. https://doi.org/10.3102/0162373716682299
Gümüş, S., Bellibaş, M. Ş., Şen, S., & Hallinger, P. (2024). Finding the missing link: Do principal qualifications make a difference in student achievement? Educational Management Administration & Leadership, 52(1), 28–51. https://doi.org/10.1177/17411432211057817
Hallinger, P. (2011). Leadership for learning: Lessons from 40 years of empirical research. Journal of Educational Administration, 49(2), 125–142. https://doi.org/10.1108/09578231111116699
Hallinger, P., & Heck, R. H. (1998). Exploring the principal’s contribution to school effectiveness: 1980–1995. School Effectiveness and School Improvement, 9(2), 157–191. https://doi.org/10.1076/sesi.9.2.157.354
Hattie, J. (2009). Visible learning: A synthesis of over 800 meta-analyses relating to achievement. Routledge.
Holgado-Apaza, L. A., Isuiza-Perez, D. D., Ulloa-Gallardo, N. J., Vilchez-Navarro, Y., Aragon-Navarrete, R. N., Quispe Layme, W., & Prieto-Luna, J. C. (2025). A machine learning approach to identifying key predictors of Peruvian school principals’ job satisfaction. Frontiers in Education, 10, 1580683. https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1580683
Leithwood, K., Harris, A., & Hopkins, D. (2008). Seven strong claims about successful school leadership. School Leadership & Management, 28(1), 27–42. https://doi.org/10.1080/13632430701800060
Leithwood, K., Louis, K. S., Anderson, S., & Wahlstrom, K. (2004). How leadership influences student learning. The Wallace Foundation.
Louis, K. S., Leithwood, K., Wahlstrom, K., & Anderson, S. E. (2010). Learning from leadership: Investigating the links to improved student learning. University of Minnesota.
Marzano, R. J., Waters, T., & McNulty, B. (2005). School leadership that works: From research to results. ASCD.
Osborne-Lampkin, L., Folsom, J. S., & Herrington, C. D. (2015). A systematic review of the relationships between principal characteristics and student achievement (REL 2016–091). Institute of Education Sciences.
Pont, B., Nusche, D., & Moorman, H. (2008). Improving school leadership: Volume 1 – Policy and practice. OECD Publishing.
Robinson, V. M. J., Lloyd, C. A., & Rowe, K. J. (2008). The impact of leadership on student outcomes: An analysis of the differential effects of leadership types. Educational Administration Quarterly, 44(5), 635–674. https://doi.org/10.1177/0013161X08321509
Taipale, A. (2012). International survey on educational leadership: A survey on school leader’s work and continuing education. Finnish National Board of Education.
Tucker, K. (2024, February 24). A principal’s influence goes well beyond academics. National Association of Elementary School Principals. https://www.naesp.org/resource/a-principals-influence-goes-well-beyond-academics/
Woo, D. S., Bartanen, B., & Grissom, J. A. (2020). Ready to lead on day one: Predicting novice principal effectiveness with information available at time of hire (EdWorkingPaper 20-276). Annenberg Institute at Brown University. https://doi.org/10.26300/4dya-0w34
Β. Ελληνόγλωσση Βιβλιογραφία
Αναστασίου, Σ., & Παπακωνσταντίνου, Γ. (2015). Greek high school teachers’ views on principals’ duties, activities and skills of effective school principals supporting and improving education. International Journal of Management in Education, 9(3), 340–358. https://doi.org/10.1504/IJMIE.2015.070126
Αργυροπούλου, Ε., & Συμεωνίδης, Α. (2017). Η ανάδειξη των προσόντων του αποτελεσματικού Διευθυντή Σχολικής Μονάδας μέσα από τις διαδικασίες επιλογής: Μια εμπειρική μελέτη περίπτωσης. Έρευνα στην Εκπαίδευση, 6(1), 53–72.
Γεράκη, Α. (2013). Συμβολή των διευθυντών σχολικών μονάδων σε επιμέρους μεταβλητές της αποτελεσματικότητας (Διδακτορική Διατριβή). Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
Καραγιαννόπουλος, Π. (2020). Αξιολόγηση του έργου των διευθυντών των σχολικών μονάδων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σύμφωνα με τις απόψεις των εκπαιδευτικών. International Journal of Educational Innovation, 2(5), 56–67.
Φρόση, Λ. (2017). Διαδικασίες και κριτήρια επιλογής διευθυντών/ντριών σχολικών μονάδων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Εκπ@ιδευτικός Κύκλος, 5(1), 175–193.
Σαΐτης, Χ., & Eliophotou-Menon, M. (2004). Views of future and current teachers on the effectiveness of primary school leadership: Evidence from Greece. Leadership and Policy in Schools, 3(2), 135–157. https://doi.org/10.1076/lpos.3.2.135.27843
Τογανίδου, Γ. (2019). Η συμβολή του Διευθυντή σχολικής μονάδας στην αποτελεσματικότητα της παιδαγωγικής και διοικητικής λειτουργίας της (Διπλωματική εργασία). Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.
Ελληνική Δημοκρατία. (2010). Ν. 3848/2010: Αναβάθμιση του ρόλου του εκπαιδευτικού – καθιέρωση κανόνων αξιολόγησης και αξιοκρατίας στην εκπαίδευση. ΦΕΚ Α’ 71.
Ελληνική Δημοκρατία. (2021). Ν. 4823/2021: Αναβάθμιση του σχολείου, ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών και άλλες διατάξεις. ΦΕΚ Α’ 136.