Μετανάστευση, Προσφυγοποίηση και Τρίτη Ηλικία: Η Διαγενεακή Σχέση και η Κοινωνική Υποστήριξη ως Παράγοντες Πολιτισμικής Προσαρμογής

cover
pdf (English)
Δημοσιευμένα: Δεκ 23, 2025
DOI: https://doi.org/10.12681/socialwork-rss.42917
Λέξεις-κλειδιά:
Μετανάστευση Τρίτη ηλικία Κοινωνική υποστήριξη Πολιτισμική προσαρμογή
Γεώργιος Κολοκυθάς
https://orcid.org/0009-0001-4668-6429
Ιωάννης Δρίτσας
Μανόλης Μέντης
https://orcid.org/0000-0002-0122-9777
Γεώργιος Νικολάου
Περίληψη

Η μετανάστευση και η προσφυγιά αποτελούν κοινωνικά φαινόμενα που επηρεάζουν ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες. Οι ηλικιωμένοι πρόσφυγες και μετανάστες αντιμετωπίζουν δυσκολίες, όπως την εξοικείωση με νέα γλωσσική πραγματικότητα, την κοινωνική απομόνωση, την απώλεια πολιτισμικής ταυτότητας και την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Διερευνάται ο ρόλος των διαγενεακών σχέσεων και της κοινωνικής υποστήριξης στη προσαρμογής των ηλικιωμένων προσφύγων και μεταναστών που διαμένουν στην Ελλάδα. Βασιζόμενη σε έρευνες, αναδεικνύει τη σημασία των οικογενειακών δεσμών και των κοινοτικών δικτύων για την ενίσχυση της ψυχολογικής ανθεκτικότητας και του αισθήματος του ανήκειν. Το δείγμα αποτέλεσαν 100 άτομα τρίτης ηλικίας με προσφυγικό ή μεταναστευτικό υπόβαθρο ( 60–84 ετών· 53% γυναίκες, 47% άνδρες), με μέση παραμονής στην Ελλάδα δεκαπέντε έτη. Χρησιμοποιήθηκαν οι κλίμακες Cultural Adjustment Scale, MSPSS και WHOQOL-OLD, οι οποίες παρουσίασαν υψηλή εσωτερική αξιοπιστία (Cronbach’s α = .831–.883). Οι έλεγχοι κανονικότητας έδειξαν ότι η πολιτισμική προσαρμογή και η κοινωνική υποστήριξη δεν ακολουθούσαν κανονική κατανομή (p < .01), ενώ η ποιότητα ζωής παρουσίασε (p = .883). Οι συσχετίσεις Spearman δεν ανέδειξαν στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ κοινωνικής υποστήριξης και πολιτισμικής προσαρμογής (rₛ(98) = –.10, p = .307) ή ποιότητας ζωής (rₛ(98) = –.07, p = .480). Η ανάλυση πολλαπλής παλινδρόμησης έδειξε ότι η ποιότητα ζωής αποτελεί ισχυρό και στατιστικά σημαντικό προβλεπτικό παράγοντα της πολιτισμικής προσαρμογής (β = .742, p < .001), ενώ η κοινωνική υποστήριξη δεν παρουσίασε στατιστικά σημαντική προβλεπτική αξία (β = –.049, p = .472). Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν τη σημασία της βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης και της ενίσχυσης της κοινωνικής συμμετοχής των ηλικιωμένων προσφύγων και μεταναστών.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Άρθρο
Creative Commons License

Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Παρόμοια Διανομή 4.0.

Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
References
Abdoli, M., Scotto Rosato, M., Desousa, A., & Cotrufo, P. (2024). Cultural differences in body image: A systematic review. Social Sciences, 13(6), 305. https://doi.org/10.3390/socsci13060305
Abou-Saleh, M. T., & Christodoulou, G. N. (2016). Mental health of refugees: global perspectives. BJPsychinternational, 13(4),7981. https://doi.org/10.1192/S2056474000001379 P
Atwell, R., Gifford, S. M., & McDonald-Wilmsen, B. (2009). Resettled refugee families and their children's futures: Coherence, hope and support. Journal of Comparative Family Studies, 40(5), 677-697. https://doi.org/10.3138/jcfs.40.5.677
Berry, J. W. (1997). Immigration, acculturation, and adaptation. Applied Psychology, 46(1), 5-34. https://doi.org/10.1111/j.1464-0597.1997.tb01087.x
Castles, S., De Haas, H., & Miller, M. J. (2014). The Age of Migration: International Population Movements in the Modern World (5th ed.). Palgrave Macmillan.
Choi, D. D., Poertner, M., & Sambanis, N. (2019). Parochialism, social norms, and discrimination against immigrants. Proceedings of the National Academy of Sciences, 116(33), 16274–16279. https://doi.org/10.1073/pnas.1820146116
Cobb, S. (1976). Social support as a moderator of life stress. Psychosomatic Medicine, 38(5), 300-314. https://doi.org/10.1097/00006842-197609000-00003
Cohen, S., & Wills, T. A. (1985). Stress, social support, and the buffering hypothesis. Psychological Bulletin, 98(2), 310-357. https://doi.org/10.1037/0033-2909.98.2.310
Daniel, M., Ottemöller, F. G., Katisi, M., Hollekim, R., & Tesfazghi, Z. Z. (2020). Intergenerational perspectives on refugee children and youth's adaptation to life in Norway. Population, Space and Place, 26(6), e2321. https://doi.org/10.1002/psp.2321
Giacco, D., Laxhman, N., & Priebe, S. (2018). Prevalence of and risk factors for mental disorders in refugees. Seminars in Cell & Developmental Biology, 77, 144-152. https://doi.org/10.1016/j.semcdb.2017.11.030
Gurak, D. T., & Kritz, M. M. (2010). Elderly Asian and Hispanic foreign- and native-born living arrangements: Accounting for differences. Research on Aging, 32(5), 567-594. https://doi.org/10.1177/0164027510377160
Hynie, M. (2018). Refugee integration: Research and policy. Peace and Conflict: Journal of Peace Psychology, 24(3), 265-276. https://doi.org/10.1037/pac0000326
Kuo, B. C. H. (2014). Coping, acculturation, and psychological adaptation among migrants: A theoretical and empirical review and synthesis of the literature. Health Psychology and Behavioral Medicine, 2(1), 16-33. https://doi.org/10.1080/21642850.2013.843459
Lewis, D. C. (2009). Aging Out of Place: Cambodian Refugee Elders in the United States. Family and Consumer Sciences Research Journal, 37(3), 376–393. https://doi.org/10.1177/1077727x08330684
Lin, S. (Lamson), Tong, H., Fuller-Thomson, E., Arora, S. R. A., Kobayashi, K., & Davison, K. M. (2020). Close Relations Matter: The Association Between Depression and Refugee Status in the Canadian Longitudinal Study on Aging (CLSA). Journal of Immigrant and Minority Health, 22(5), 946–956. https://doi.org/10.1007/s10903-020-00980-0
O’Rourke, K. H. (2019). Economic History and Contemporary Challenges to Globalization. The Journal of Economic History, 79(2), 356–382. https://doi.org/10.1017/s0022050719000044
Palmberger, M. (2017). Social ties and embeddedness in old age: Older Turkish labour migrants in Vienna. Journal of Ethnic and Migration Studies, 43(2), 235-249. https://doi.org/10.1080/1369183X.2016.1238907
Riza, E., Garcés-Ferrer, J., Ho, M., Karnaki, P., Gil-Salmerón, A., Petropoulou, M., Katsas, K., Linos, A., & Zota, K. (2020). Determinants of Refugee and Migrant Health Status in 10 European Countries: The Mig-HealthCare Project. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(17), 6353. https://doi.org/10.3390/ijerph17176353
Stewart, M., Anderson, J., Beiser, M., Mwakarimba, E., Neufeld, A., Simich, L., & Spitzer, D. (2008). Multicultural meanings of social support among immigrants and refugees. International Migration, 46(3), 123-159. https://doi.org/10.1111/j.1468-2435.2008.00464.x
Treas, J., & Mazumdar, S. (2002). Older people in America's immigrant families: Dilemmas of dependence, integration, and isolation. Journal of Aging Studies, 16(3), 243-258. https://doi.org/10.1016/S0890-4065(02)00048-8
UNHCR. (2024). Mid- Year Trends. United Nations High Commissioner for Refugees. Retrieved 19 January 2025 from: https://www.unhcr.org/mid-year-trends-report-2024
Virgincar, A., Doherty, S., & Siriwardhana, C. (2016). The impact of forced migration on the mental health of the elderly: A scoping review. International Psychogeriatrics, 28(6), 889-896. https://doi.org/10.1017/S1041610216000193
World Health Organization. (2015). World report on ageing and health. WHO Press. https://apps.who.int/iris/handle/10665/186463
Zhang, C., & Dong, C. (2023). The influence of social support on the mental health of elderly individuals in healthy communities with the framework of mental toughness. Psychology Research and Behavior Management, 16, 2977-2988. https://doi.org/10.2147/PRBM.S413901
Nikolaou, G. (2008). Educational policies for managing cultural diversity in Greece and Europe. In K. Mavroskoufis (Ed.), Training Guide: Intercultural Education and Training. Thessaloniki: Ministry of Education and Religious Affairs.