Ενίσχυση των διαπολιτισμικών αλληλεπιδράσεων στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση: Μια οικοσυστημική παρέμβαση Σχολικής Κοινωνικής Εργασίας με μαθητές Ρομά και μη Ρομά
Δημοσιευμένα:
Dec 23, 2025
Λέξεις-κλειδιά:
Διαπολιτισμικές Αλληλεπιδράσεις Σχολική Κοινωνική Εργασία Οικοσυστημική Προσέγγιση Ρομά Κοινωνιομετρικό Τεστ
Περίληψη
Η παρούσα μελέτη εξετάζει τον αντίκτυπο ενός πολυεπίπεδου, οικοσυστημικού προγράμματος παρέμβασης, σχεδιασμένου για την ενίσχυση των διαπολιτισμικών σχέσεων και τη μείωση της κοινωνικής απόστασης μεταξύ μαθητών/τριων Ρομά και μη σε μια τάξη δημοτικού σχολείου στην Ελλάδα. Με βάση τις αρχές της Σχολικής Κοινωνικής Εργασίας (ΣΚΕ) και την οικοσυστημική προσέγγιση, το πρόγραμμα παρέμβασης απευθύνθηκε ταυτόχρονα σε μαθητές/τριες, εκπαιδευτικούς και γονείς. Χρησιμοποιώντας pre-test και follow-up μετρήσεις σε μία τάξη, συλλέχθηκαν δεδομένα μέσω ενός κοινωνιομετρικού τεστ, το οποίο κατέγραψε και ανέλυσε τις συνεργατικές σχέσεις των μαθητών/τριων πριν και μετά την παρέμβαση. Τα αποτελέσματα της μέτρησης στην αρχική φάση, πριν την έναρξη του προγράμματος, αποκάλυψαν έντονη ομαδοποίηση βάσει εθνότητας και φύλου και ιδιαίτερα αδύναμους δεσμούς μεταξύ μαθητών/τριων Ρομά και μη. Μετά την παρέμβαση των τριάντα τεσσάρων ωρών, ο συνολικός μέσος βαθμός σχέσεων αυξήθηκε και οι δια-εθνοτικοί δεσμοί ενισχύθηκαν. Η ανάλυση των σχέσεων έδειξε, επίσης, ισχυρότερη συνδεσιμότητα και ανάπτυξη δεσμών μεταξύ των ομάδων με βάση το φύλο, γεγονός που υποδηλώνει μεγαλύτερη συνοχή στην τάξη. Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι οι οικοσυστημικές παρεμβάσεις που εφαρμόζονται μέσω της ΣΚΕ μπορούν να προωθήσουν τη διαπολιτισμική επικοινωνία, την ενσυναίσθηση και τη συνεργασία σε πολυπολιτισμικές τάξεις. Ωστόσο, η διατήρηση της ομαδοποίησης ως προς το φύλο και την εθνότητα υπογραμμίζει την ανάγκη για μακροπρόθεσμη και επαναλαμβανόμενη εφαρμογή τέτοιων προγραμμάτων, ιδανικά ξεκινώντας νωρίτερα στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, προκειμένου να διασφαλίζονται διαπολιτισμικά περιβάλλοντα ισότιμης εκπαίδευσης.
Λεπτομέρειες άρθρου
- Πώς να δημιουργήσετε Αναφορές
-
Μητροπούλου Φ., Φαρμακοπούλου Ι., Μέντης Ε., & Νικολάου Γ. (2025). Ενίσχυση των διαπολιτισμικών αλληλεπιδράσεων στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση: Μια οικοσυστημική παρέμβαση Σχολικής Κοινωνικής Εργασίας με μαθητές Ρομά και μη Ρομά. Κοινωνική Εργασία. Επιθεώρηση Κοινωνικών Επιστημών, 39(3), 33–49. https://doi.org/10.12681/socialwork-rss.43126
- Τεύχος
- Τόμ. 39 Αρ. 3 (2025): 3/2025
- Ενότητα
- Άρθρο
Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Παρόμοια Διανομή 4.0.
Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Allen-Meares, P. (2014). Social work services in schools (7th ed.). Boston, MA: Pearson.
Arampatzi, Z. (2013). Diversity and its management in the school classroom. Paidagogikos Logos, 1(2013), 62–74 (in Greek).
Banks, J. A. (2015). Cultural diversity and education: Foundations, curriculum, and teaching. Routledge: London DOI: https://doi.org/10.4324/9781315622255
Barrett, M. (2018). How schools can promote the intercultural competence of young people. European Psychologist, 23(1), 93–104. https://doi.org/10.1027/1016-9040/a000308
Bloom, M., Fischer, J., & Orme, J. G. (2009). Evaluating practice: Guidelines for the accountable professional (6th ed.). Boston: Allyn & Bacon.
Booth, Τ. & Ainscow, M. (2011). Index for inclusion: developing learning and participation in schools. Bristol: Centre for Studies on Inclusive Education.
Constable, R. (2016). The role of the school social worker. In C. Rippey Massat, M. S. Kelly, & R. Constable (Eds.), School social work: Practice, policy, and research (8th ed., pp. 3–24). Lyceum Books.
Constable, R. (2008). The role of the school social worker. Loyola University: Chicago.
Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). SAGE Publications.
Council of Europe, (2025). Towards Quality Inclusive Education – key concerns and opportunities for educational inclusion of Roma children. Retrieved from https://www.coe.int/en/web/roma-and-travellers/-/towards-quality-inclusive-education-key-concerns-and-opportunities-for-educational-inclusion-of-roma-children#:~:text=Roma%20children%20across%20Europe%20continue,Inclusion%20(2026%20%2D%202030).
Council of Europe. (2023). Education of Roma children in Europe: recent developments and challenges. Strasbourg: Council of Europe Publishing.
Dafermos, M. (2013). Contextualized learning and Gypsy children: Epistemological and pedagogical considerations. In A. Lydaki (Ed.), Roma faces behind the stereotypes (pp. 65–84). Athens: Aleksandreia (in Greek).
European Union Agency for Fundamental Rights (FRA), (2021). Roma in 10 European countries: main results. Retrieved from: http://fra.europa.eu/
Field, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS Statistics (5th ed.). SAGE Publications.
Flecha, R. & Soler, M. (2013). Turning difficulties into possibilities: engaging Roma families and students in school through dialogic learning. Cambridge Journal of Education, 43(4), 451-465. https://doi.org/10.1080/0305764X.2013.819068
Fox, J. & Vidra, Z. (2012). Education on the edge: Roma segregation in the schools of five EU member states. Florence: European University Institute.
Fritz, C. O., Morris, P. E., & Richler, J. J. (2012). Effect size estimates: Current use, calculations, and interpretation. Journal of Experimental Psychology: General, 141(1), 2–18. DOI: 10.1037/a0024338
Gay, G. (2010). Culturally responsive teaching: Theory, research, and practice (2nd ed.). Teachers College Press.
Hagberg, A. A., Schult, D. A., & Swart, P. J. (2008). Exploring network structure, dynamics, and function using NetworkX. In G. Varoquaux, T. Vaught, & J. Millman (Eds.), Proceedings of the 7th Python in Science Conference (SciPy 2008) (pp. 11–15). Pasadena, CA: Caltech.
Kapari, K., & Stavrou, P.D. (2010). School characteristics as predictors of bullying and victimization among Greek middle school students. International Journal of Violence and School, 80, 93-113.
Katsama, E. & Bakirtzi, S. (2024). School Social Work and Inclusion of Refugee Students in Greek Schools Teachers’ Perspectives and Experiences. DOI: 10.47050/66515321.186–210
Katsama, E. (2014). Social Work in education]. In T. Kallinikaki & Z. Kasseri (Eds.), Social Work in the desks of differences (pp. 23–45). Topos (in Greek).
Kavasakalis, A., Stamelos, G., Vasilopoulos, A., Frounta, M. (2023). Schooling For Roma Children: Challenges and Practices, Proceedings of the World Conference on Future of Education, 1(1): 78-88. DOI: 10.33422/wcfeducation.v1i1.158
Kolb, D. A. (2015). Experiential learning: experience as the source of learning and development (2nd Ed.). New Jersey: Pearson Education.
Magos, K., & Simopoulos, G. (2010). Adult education and intercultural competence. A research in Greek language teaching classes for immigrants. In D. Vergidis & A. Kokkos (Eds.), Adult Education: International Approaches and Greek Routes, Athens: Metaixmio (in Greek).
Matsaggouras, H. (2006). The school classroom: Theory and practice of teaching. Athens: Grigoris Publications (in Greek).
Messing, V. (2017). Social Inclusion of Roma in Education: Lessons from Central and Eastern Europe. European Education, 49(1), 10-27.
Mitropoulou, F. (2025). Presentation of an intervention program to enhance intercultural communication between Roma and non-Roma students in the classroom. In E. Kantartzi, E. Tsimekas, & A. Fourgkatsiotis (Eds.), Education and Culture, Proceedings of the 10th Panhellenic Conference of EKEDISY. Volume C (pp. 82–93). Retrieved from https://ekedisy.gr/praktika-10oy-panellinioy-synedrioy-ekpaideysi-kai-politismos-ston-21o-aiona/
Mitropoulou, F., & Nikolaou, G. (2023). School Social Work: Eco-systemic interventions for the inclusion of Roma children in school. In E. Kantartzi & A. Fourgkatsiotis (Eds.), Education and Culture, Proceedings of the 8th Panhellenic Conference of EKEDISY. Volume C (pp. 226–236). Retrieved from https://ekedisy.gr/praktika-8oy-panellinioy-synedriou-ekpaideysi-kai-politismos-ston-21o-aiona/
Moreno, J. L. (1953). Who shall survive? Foundations of sociometry, group psychotherapy and sociodrama (2nd ed.). Beacon, NY: Beacon House
Nieto, S., & Bobe, P. (2017). Affirming diversity: the sociopolitical context of multicultural education (7th ed.). Boston: Pearson.
Nieto, S. (2009). The light in their eyes: creating multicultural learning communities (10th ed.). New York: Teachers College Press
Nikolaou, G. (2011). Intercultural teaching. The new environment – basic principles. Athens: Pedio (in Greek).
Reysen, S., Slobodnikova, A., Katzarska-Miller, I. (2016). Roma's School Ethnic Composition, Intergroup Contact and Global Citizenship Identification as Predictors of Well-Being. Current Educational Research, 2(3) 121-129
Sheldon, S. B. and Epstein, J. L. (2010). Involvement Counts: Family and Community Partnerships and Mathematics Achievement. The Journal of Educational Research, 98(4), 196-207. ttps://doi.org/10.3200/JOER.98.4.196-207
Vassalo, B. (2014). A comparative study of multicultural awareness among in service teachers. International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, 7, (1), pp. 1-22.
