Διερευνώντας τη διαπολιτισμική ικανότητα μελλοντικών νηπιαγωγών: Μια ποσοτική έρευνα με τη χρήση δημιουργικών σεναρίων-βινιετών

PDF
Δημοσιευμένα: Dec 31, 2025
DOI: https://doi.org/10.12681/thea.41535
Λέξεις-κλειδιά:
Διαπολιτισμική εκπαίδευση Προσχολική αγωγή Επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών Διαπολιτισμική ικανότητα Βινιέτες
Φωτεινή Καλογερογιάννη
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
https://orcid.org/0009-0007-4817-5618
Περίληψη

Η παρούσα εργασία διερευνά τη διαπολιτισμική ικανότητα φοιτητών και φοιτητριών τμήματος προσχολικής αγωγής, οι οποίοι/ες βρίσκονται στο τελευταίο έτος των σπουδών τους και έχουν ολοκληρώσει την πρακτική τους άσκηση. Η έρευνα εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουν πολιτισμικά ευαίσθητες καταστάσεις στο πλαίσιο του μελλοντικού τους επαγγελματικού ρόλου. Υιοθετείται ποσοτική μεθοδολογική προσέγγιση, βασισμένη στη δημιουργική χρήση σεναρίων-βινιετών, μέσω των οποίων οι συμμετέχοντες/ουσες κλήθηκαν να επιλέξουν τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας τους με τους προτεινόμενους τρόπους διαχείρισης των παιδαγωγικών-εκπαιδευτικών περιστατικών, σύμφωνα με το πώς αντιλαμβάνονται οι ίδιοι/ες τη διαπολιτισμική εκπαίδευση. Η ανάλυση των δεδομένων ανέδειξε ως δεσπόζουσα τάση μεταξύ των φοιτητών/τριών την αποδοχή της επιφανειακής προσέγγισης της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης, καθώς και της προσέγγισης που βασίζεται στις πολιτικές της αναγνώρισης, σε αντίθεση με την προσέγγιση της παιδείας του πολίτη. Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία αξιοποίησης δημιουργικών, παιδαγωγικά στοχευμένων εργαλείων, όπως οι βινιέτες, στην αρχική εκπαίδευση των εκπαιδευτικών, ενισχύοντας τη σύνδεση μεταξύ τυπικής μάθησης και της ανάπτυξης κριτικής σκέψης, καθώς και της ικανότητας προώθησης της συμπερίληψης και του σεβασμού της  διαφορετικότητας στη σύγχρονη εκπαίδευση.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Επιστημονική Αρθρογραφία
Οι συγγραφείς των άρθρων που δημοσιεύονται στο περιοδικό διατηρούν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας επί των άρθρων τους, δίνοντας στο περιοδικό το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης. Άρθρα που δημοσιεύονται στο περιοδικό διατίθενται με άδεια Creative Commons 4.0 και σύμφωνα με την άδεια μπορούν να χρησιμοποιούνται ελεύθερα, με αναφορά στο/στη συγγραφέα και στην πρώτη δημοσίευση για μη κερδοσκοπικούς σκοπούς και με δικαίωμα τροποποίησης μόνον με παρόμοια διανομή (αν αναμείξετε, τροποποιήσετε, ή δημιουργήσετε πάνω στο υλικό, πρέπει να διανείμετε τις δικές σας συνεισφορές υπό την ίδια άδεια όπως και το πρωτότυπο).
Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Athanasopoulou, A., Tsitsas, G., Psalti, A., Yotsidi, V., & Kounenou, K. (2018). Greek Teachers’ Attitude towards Multiculturalism: Psychometric Properties of the Teacher Multicultural Attitudes Survey Scale (TMAS). Creative Education, 9, 2525-2533. https://doi.org/10.4236/ce.2018.915191
Banks, J. (2001). Cultural diversity and education: foundations, curriculum and teaching. Allyn & Bacon.
Bauman, S., Rigby, K. & Hoppa, K. (2008). US teachers’ and school counsellors’ strategies for handling school bullying incidents. Educational Psychology, 28(7), 837-856. https://doi.org/10.1080/01443410802379085
Βεντήρης, Δ., & Παπαχρήστος, Κ. (2020). Διαπολιτισμικό αναλυτικό πρόγραμμα: Βασικές αρχές και χαρακτηριστικά. Στο Κ. Παπαχρήστος & Π. Παγώνη (Επιμ.), Πρόσφυγες και μετανάστες μαθητές-μαθήτριες στο ελληνικό σχολείο: Διαπολιτισμική εκπαίδευση – βιωματικές δράσεις (σσ. 163–184). Ταξιδευτής.
Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5th ed.). SAGE Publications.
Cogan, J., & Derricott, R. (2000). Citizenship for the 21st century. An international perspective. Kogan Page.
Cummins, J. (2005). Ταυτότητες υπό διαπραγμάτευση. Εκπαίδευση με σκοπό την ενδυνάμωση σε μια κοινωνία της ετερότητας. Gutenberg.
Γεωργογιάννης, Π. (1997). Θέματα διαπολιτισμικής εκπαίδευσης. Gutenberg.
Γεωργογιάννης, Π. (2006). Βηματισμοί για μια αλλαγή στην εκπαίδευση (τόμος 1): Εκπαιδευτική διαπολιτισμική επάρκεια και ετοιμότητα εκπαιδευτικών Α/βάθμιας και Β/βάθμιας Εκπαίδευσης. Κέντρο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Π.Τ.Δ.Ε. Πανεπιστημίου Πατρών
Γιαβρίμης, Π. (2022). Απόψεις εκπαιδευτικών για την ένταξη των μεταναστών και προσφύγων και την ελληνική εκπαιδευτικής πολιτική. Παιδαγωγικός Λόγος, 28(1), 57–77. https://doi.org/10.12681/plogos.31206
Γκόβαρης, Χ. (2004). Εισαγωγή στη διαπολιτισμική εκπαίδευση. Ατραπός.
Γκότοβος, Α. (2020). Κοινωνικά ευάλωτες ομάδες και διαπολιτισμική παιδαγωγική: Ο σεβασμός του «διαφορετικού» δεν αρκεί. Στο Χρ. Παρθένης (Επιμ.), Πολιτική και πρακτική της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης: Η αναγκαιότητα νέων παιδαγωγικών και θεσμικών προσεγγίσεων στις σύγχρονες πολυπολιτισμικές κοινωνίες (σσ. 132–142). Gutenberg.
Γκότοβου, Α. (2024). Το προσφυγικό και η νέα γενιά των εκπαιδευτικών. Κίνητρα, πολυπολιτισμός και εκπαίδευση προσφύγων. Gutenberg.
Δαμανάκης, Μ. (1997). Η εκπαίδευση των παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών στην Ελλάδα. Gutenberg.
Ζάχος, Δ. (2017). Επίκαιρα θέματα της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης (2η έκδ.). Εκδοτικός Οίκος Κ. & Μ. Σταμούλη.
Gkaintartzi, A., Kiliari, A., & Tsokalidou, R. (2015). ‘Invisible’ bilingualism – ‘invisible’ language ideologies: Greek teachers' at-titudes towards immigrant pupils' heritage languages. International Journal of Bilingual Education and Bilingualism, 18(1), 60-72. https://doi.org/10.1080/13670050.2013.877418
Gorski, P. (2012). Equity and social justice from the inside-out. The commitments from intercultural education. In N. Palaiologou & Dietz, G. (Eds.), Mapping the board field of multicultural and intercultural education worldwide (pp. 388-401). Cambridge Scholars Publishing.
Griva, E., & Chostelidou, D. (2012). Multilingual competence development in the Greek educational system: FL teachers' beliefs and attitudes. International journal of multilingualism, 9(3), 257-271. https://doi.org/10.1080/14790718.2011.626857
Holmes, P., & MacDonald, M. N. (2020). The ‘good’ interculturalist yesterday, today and tomorrow: Everyday life-theory-research-policy-practice. Language and Intercultural Communication, 20(1), 1-5. https://doi.org/10.1080/14708477.2020.1692513
Kailin, J. (2002). Antiracist education. From theory to practice. Rowman and Littlefield Publishers.
Καλογερογιάννη, Φ. (2024α). Η εξέλιξη της Κριτικής Παιδαγωγικής και η παιδεία του πολίτη στο σύγχρονο συμπεριληπτικό σχολείο. Στο: Α. Μπρούζος, Α. Εμβαλωτής & Τ. Κολυμπάρη (Επιμ.), Στάσεις και συμβολές στις Επιστήμες της Αγωγής. Αφιερωματικός τόμος προς τιμή των καθηγητών Αθανασίου Γκότοβου και Παναγιώτη Παπακωνσταντίνου (σελ. 57-69). Εκδόσεις Γρηγόρη.
Καλογερογιάννη Φ. (2024β). Αναπαραστάσεις εκπαιδευτικών για τη γλωσσική εκπαίδευση μαθητών/τριών με προσφυγικό υπόβαθρο. Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο, 13(1). https://doi.org/10.12681/revmata.37697
Lancaster, Y. P. (2010). Listening to young children: Enabling children to be seen and heard. In G. Pugh & B. Duffy (Eds), Contemporary issues in the early years (pp. 33-46). Sage.
Λιακοπούλου, Μ. (2006). Η διαπολιτισμική διάσταση στην εκπαίδευση των εκπαιδευτικών: θεωρητική και εμπειρική προσέγγιση. Αφοί Κυριακίδη Α.Ε.
Μάγος, Κ. (2022). Το πέταγμα του Ερόλ. Κριτική διαπολιτισμική εκπαίδευση στην προσχολική και πρωτοσχολική ηλικία. Gutenberg.
Μαλιγκούδη, Χ., & Τσαουσίδης, Α. (2020). Στάσεις εκπαιδευτικών που διδάσκουν σε Δομές Υποδοχής και Εκπαίδευσης Προσφύγων (ΔΥΕΠ) απέναντι στην εκπαίδευση προσφύγων μαθητών. Έρευνα στην Εκπαίδευση, 9(1), 22–34. https://doi.org/10.12681/hjre.22066
Μάρκου, Γ. (2001). Εισαγωγή στη Διαπολιτισμική Εκπαίδευση. Ελληνική και Διεθνής Εμπειρία.
Μάρκου, Γ. (1997) (Επιμ.). Διαπολιτισμική εκπαίδευση. Επιμόρφωση εκπαιδευτικών. Μια εναλλακτική πρόταση. Κέντρο Διαπολιτισμικής Αγωγής Πανεπιστημίου Αθηνών.
Mattheoudakis, M., Chatzidaki, A., & Maligkoudi, C. (2017). Greek teachers’ views on linguistic and cultural diversity. Selected Papers on Theoretical and Applied Linguistics, 22, 358-371.
Μηλίγκου, Ε. (2013). Η ανάπτυξη της διαπολιτισμικής διάστασης της σχολικής εκπαίδευσης ως άξονας επαγγελματικής ανάπτυξης των εκπαιδευτικών. Στο Γ. Φλουρής, Λ. Γιώτη, Χ. Παρθένης & Ε. Μηλίγκου (Επιμ.), Διά βίου εκπαίδευση και επιμόρφωση των εκπαιδευτικών υπό το πρίσμα της διαπολιτισμικής οπτικής: το πρόγραμμα «Εκπαίδευση των παιδιών Ρομά» ως αφετηρία νέων θεωρητικών και εμπειρικών προσεγγίσεων. ΕΚΠΑ.
Μπάρης, Θ., & Σπινθουράκη, Ι. Α. (2001). Συνεχιζόμενη εκπαίδευση δασκάλων στην περιφέρεια της Δυτικής Ελλάδας στη διαπολιτισμική εκπαίδευση. Στα Πρακτικά του 4ου Διεθνούς Συνεδρίου στη Διαπολιτισμική Εκπαίδευση – Διδασκαλία της Ελληνικής ως Δεύτερης/Ξένης Γλώσσας (Τόμ. 3, σσ. 324–335). Κέντρο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Πανεπιστημίου Πατρών.
Νικολάου, Γ. (2011). Ένταξη και εκπαίδευση των αλλοδαπών μαθητών στο δημοτικό σχολείο. Από την «ομοιογένεια» στην πολυπολιτισμικότητα. Πεδίο.
Nieto, S. (2004). Affirming diversity. Pearson.
Πεντέρη, Ε., & Ιωσηφίδης, Α. (2023). Αντιλήψεις εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σε σχέση με την πολιτισμικά ευαίσθητη διδασκαλία για την εκπαίδευση μαθητών/τριών με μεταναστευτική εμπειρία. Θέματα Επιστημών Αγωγής, 2(1), 67-82.
Sakka, D. (2010). Greek teachers’ cross-cultural awareness and their views on classroom cultural diversity. Hellenic Journal of Psychology, 7(9), 98-123.
Σκούρτου, Ε., Κούρτη-Καζούλλη, Β., Σελλά-Μάζη, Ε., Χατζηδάκη, Α., Ανδρούσου, Α., Ρεβυθιάδου, Α., & Τσοκαλίδου, Π. (2016). Διγλωσσία & Διδασκαλία της Ελληνικής ως Δεύτερης Γλώσσας [Προπτυχιακό εγχειρίδιο]. Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις. https://dx.doi.org/10.57713/kallipos-701
Spanierman, L. B., Oh, E., Heppner, P.P., Neville, H. A., Mobley, M., Vaile-Wright, C., Dillon, F. R., & Navaro, R. (2011). The Multicultural Teaching Competency Scale: Development and Initial Validation. Urban Education, 46 (3), 440-464. https://doi.org/10.1177/0042085910377442
Spinthourakis, J. A., & Katsillis, J. (2003). Multiculturalism and teachers’ preparedness to deal with the new reality: The view from Greece. In R. Alistair (Ed.), A Europe of many cultures (pp. 93–98). CICE.
Στεργίου, Λ., & Σιμόπουλος, Γ. (2019). Μετά το κοντέινερ. Διαπολιτισμική ματιά στην εκπαίδευση προσφύγων. Gutenberg.
Στραβάκου, Π., & Λόζγκα, Ε. (2018). Οι βινιέτες στην εκπαιδευτική έρευνα: χαρτογράφηση του πεδίου. Νέα Παιδεία, 165, 132-148.
Taylor, R., Lumi-Yeboah, A., & Ringlaben, P.R. (2016). Pre-Service teachers’ perceptions towards multicultural education and teaching of culturally and linguistically diverse learners. Multicultural Education, 42-48.
Tsokalidou, R. (2005). Raising bilingual awareness in Greek primary schools. International Journal of Bilingual education and bilingualism, 8(1), 48-61. https://doi.org/10.1080/jBEB.v8.i1.pg48
Tsiougkou, E., Tsioumis, K., & Kyridis, A. (2017). Greek teachers’ perceptions about citizenship and its functionality as an educational tool in the classroom. Review of European Studies, 9(4), 147–156. https://doi.org/10.5539/res.v9n4p147
Unesco (2006). Guidelines on intercultural education. Unesco.
Villegas, A. M., & Lucas, T. (2002). Educating culturally responsive teachers. State University of New York Press.
Χριστοδούλου, Μ., & Μακρή, Α. (2025). Διερευνώντας τις ήπιες δεξιότητες των μελλοντικών εκπαιδευτικών: Μια ποσοτική έρευνα με τη χρήση βινιετών. Στο Μ. Σπυριδάκης, Χ. Καρακιουλάφη, Μ. Χριστοδούλου & Μ. Δρακάκη (Επιμ.), Ήπιες δεξιότητες και μετασχηματισμοί της εργασίας: Θεωρητικές και εμπειρικές προσεγγίσεις (σσ. 472–492). Πεδίο.