Ψυχοκοινωνικές ταυτότητες εφήβων μεταναστών/στριών μαθητών/τριών και κινηματογραφική εκπαίδευση: Η συμβολή της σχεσιακής ψυχανάλυσης
Δημοσιευμένα:
Mar 13, 2026
Λέξεις-κλειδιά:
κινηματογράφος, μετανάστευση, ψυχανάλυση, εκπαίδευση, μεταβατικός χώρος, σύμπλεξη
Περίληψη
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, απουσιάζουν οι αφηγήσεις των μεταναστών και προσφύγων στη δημόσια σφαίρα, ενώ κυριαρχούν αναπαραστάσεις που τονίζουν την επισφάλεια, την απειλή, και τη ρητορική διακινδύνευσης από την παρουσία τους. Το άρθρο αφορά μια θεωρητική πρόταση που στηρίζεται σε μια διδακτορική εθνογραφική έρευνα δράσης με την χρήση οπτικών μεθόδων, παρατήρησης και ποιοτικής ανάλυσης δεδομένων από μια ομάδα εφήβων μεταναστών/μεταναστριών που παρακολουθούσαν μια ΜΚΟ στην Αθήνα. Ο στόχος της συνεργασίας αφορά την κατανόηση της προσφυγικής εμπειρίας μέσα από τα πλαίσια αναφοράς των ίδιων των συμμετεχόντων εφήβων. Το παρόν κείμενο επικεντρώνεται στην αξιοποίηση της σχεσιακής ψυχανάλυσης (διχοτόμηση, μεταβατικός χώρος, σύμπλεξη) και της κριτικής παιδαγωγικής ως μια πρόταση που καλεί τους ίδιους τους νέους μετανάστες να διαπραγματευτούν ζητήματα δυνατοτήτων και προκλήσεων, συγκρότησης ταυτότητας, ασφαλών σχέσεων και σύνδεσης τους με τις κοινότητες που συμμετέχουν και τις πολιτισμικές τους διαδρομές. Ουσιαστικά, ο βασικός σκοπός του παρόντος κειμένου αφορά μια πρόταση για τη χρήση κινηματογραφικών κειμένων στις σχολικές κοινότητες με μετανάστες μαθητές/τριες, αξιοποιώντας εργαλεία της σχεσιακής ψυχανάλυσης και της κριτικής παιδαγωγικής. Με αυτήν την πρόταση, δίνεται η δυνατότητα να διερευνηθούν κριτικά μορφές πολιτισμικού διαλόγου και διαπραγμάτευσης ως προς τη συγκρότηση ταυτοτήτων. Η κινηματογραφική εκπαίδευση παρέχει ευκαιρίες για μια ενταξιακή πολιτική με δεδομένη την απουσία αξιόπιστων και έγκυρων μελετών καθώς και συστηματικής εφαρμογής αντίστοιχων προγραμμάτων κινηματογραφικής εκπαίδευσης στο σχολικό πλαίσιο και στα αναλυτικά προγράμματα των Παιδαγωγικών Τμημάτων στην Ελλάδα.
Λεπτομέρειες άρθρου
- Πώς να δημιουργήσετε Αναφορές
-
Αβδελίδου Ε., & Μπίμπου-Νάκου Ι. (2026). Ψυχοκοινωνικές ταυτότητες εφήβων μεταναστών/στριών μαθητών/τριών και κινηματογραφική εκπαίδευση: Η συμβολή της σχεσιακής ψυχανάλυσης. Διάλογοι! Θεωρία και πράξη στις επιστήμες αγωγής και εκπαίδευσης, 12, 42–67. https://doi.org/10.12681/dial.42051
- Τεύχος
- Τόμ. 12 (2026)
- Ενότητα
- Επιστημονική Αρθογραφία
Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Παρόμοια Διανομή 4.0.
Οι συγγραφείς των άρθρων που δημοσιεύονται στο Διάλογοι! Θεωρία και Πράξη στις Επιστήμες Αγωγής και Εκπαίδευσης διατηρούν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας επί των άρθρων τους, δίνοντας στο περιοδικό το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης. Άρθρα που δημοσιεύονται στο Διάλογοι! Θεωρία και Πράξη στις Επιστήμες της Αγωγής και Εκπαίδευσης διατίθενται με άδεια Creative Commons 4.0 και σύμφωνα με την άδεια μπορούν να χρησιμοποιούνται ελεύθερα, με αναφορά στον/στη συγγραφέα και στην πρώτη δημοσίευση για μη κερδοσκοπικούς σκοπούς και με δικαίωμα τροποποίησης μόνον με παρόμοια διανομή (αν αναμείξετε, τροποποιήσετε, ή δημιουργήσετε πάνω στο υλικό, πρέπει να διανείμετε τις δικές σας συνεισφορές υπό την ίδια άδεια όπως και το πρωτότυπο).
To Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης διατηρούν το δικαίωμα να δημοσιεύουν, να αναπαραγάγουν, να παρουσιάζουν στο κοινό, να διανέμουν και να χρησιμοποιούν άρθρα που δημοσιεύονται στο Διάλογοι! Θεωρία και Πράξη στις Επιστήμες Αγωγής και Εκπαίδευσης σε οποιοδήποτε μέσο και μορφή είτε μεμονωμένα είτε ως μέρη συλλογικών έργων, για όλο το χρόνο διάρκειας προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας και για όλες τις χώρες του κόσμου.
Αυτό περιλαμβάνει ενδεικτικά, και όχι αποκλειστικά, το δικαίωμα δημοσίευσης των άρθρων σε τεύχη του περιοδικού Διάλογοι! Θεωρία και Πράξη στις Επιστήμες Αγωγής και Εκπαίδευσης, αναπαραγωγής και διανομής μεμονωμένων αντιγράφων των άρθρων, αναπαραγωγής ολόκληρων των άρθρων σε άλλη έκδοση του Τμήματος Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και αναπαραγωγής και διανομής των άρθρων ή περίληψης αυτών με χρήση πληροφορικού συστήματος αποθετηρίου.
Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Αβδελίδου, Ε. (2013). Μετανάστευση, διαφορετικότητα και κινηματογράφος. Στο: Η ομάδα έργου της Θεσσαλονίκης (Eπιμ.), “Βλέποντας” τη μετανάστευση (σ. 33-46). Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας: Εκπαίδευση Αλλοδαπών και Παλιννοστούντων Μαθητών Δράση 6, Προγράμματα Ψυχολογικής Υποστήριξης (ΕΣΠΑ 2007-2013).
Αβδελίδου, Ε. (2022). Κινηματογράφος και εκπαίδευση: Η εμπειρία της μετανάστευσης από τους/τις μαθητές/τριες. Διδακτορική διατριβή. A.Π.Θ. Παιδαγωγική Σχολή, Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης.
Αβδελίδου, Ε. (2023). Σκέψεις πάνω στη διεργασία της σύμπλεξης (embedment), με αφορμή το φιλμ Aftersun της Charlotte Wells. Οιδίπους, 25-26, 238-375.
Αγοραστούδη-Βλάχου Φ., & Μπίμπου-Νάκου Ι. (2021). Κινηματογραφική εκπαίδευση: Οι απόψεις εκπαιδευτικών και τελειόφοιτων φοιτητριών και φοιτητών του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης και του Τμήματος Κινηματογράφου. Διάλογοι! Θεωρία και Πράξη στις Επιστήμες Αγωγής και Εκπαίδευσης, 7, 4–35. https://doi.org/10.12681/dial.23038
Aidelman, N., & Colell, L. (2014). In praise of love. Cinema en curs. Comparative Cinema, 5, 24-31.
Anders, P. (2019). Getting a bigger picture: Teaching film in transcultural societies. Film Education Journal, 2(2), 145–58. https://doi.org/10.18546/ΦΕΞ.02.2.05
Anzieu, D. & Martin, J-Y. (1990). La dynamique des Groupes Restreints. (9th ed.) PUF.
Bachmann, A., Kopf, C., & Zahn, M. (2021). Film education in a migration society: A conversation. Film Education Journal, 4(1), 14-28. https://doi.org/10.14324/fej.04.1.02
Badwan, B., C. Popan, and S. Arun. 2021. Exploring schools as potential sites of foster-ship and empowerment for migrant children in the UK. Culture and Education, 33(4), 702–728. https://doi.org/10.1080/11356405.2021.1975456
Balick, A. (2014). The ultimate private/public partnership: The extensions of the self in the world of the virtual gaze. In Bainbridge, C., & Yates, C. (Eds.) Media and the inner world: Psycho-cultural approaches to emotion, media and popular culture (pp. 153-167). Palgrave Macmillan.
Ballesteros, I. (2015). Immigration cinema in the new Europe. Intellect Ltd.
Bauman, Z. (2006). Σπαταλημένες ζωές. Οι απόβλητοι της νεωτερικότητας. Κατάρτι.
Βεντουράτου, Δ. (2009). Εισαγωγή στην ψυχοτραυματολογία και στην τραυματοθεραπεία. Πεδίο.
Berghahn, D. (2010). Coming of age in “the hood”: The diasporic youth film and questions of genre’. In D. Berghahn & C. Sternberg (Eds.) European cinema in motion: Migrant and diasporic film in contemporary Europe (pp. 235–255). Palgrave.
Bettelheim, B. (1943). Individual and mass behavior in extreme situations. Journal of Abnormal and Social Psychology, 38, 417–452. https://doi.org/10.1037/h0061208
Bettelheim, B. (1976). The uses of enchantment. The meaning and importance of fairy tales. Penguin Books.
Betts, J. (2009). Identities in migrant cinema: The aesthetics of European integration. Macalester International, 22(1), 22-52. https://digitalcommons.macalester.edu/macintl/vol22/iss1/8
Bibou, A., Figgou, L., Baka, A. (2018). ΙΟ4: Psychosocial support through communities’ engagement & mobilization. Erasmus+ KA2 Strategic Partnership Project: S.U.C.RE.: Supporting University Community Pathways for Refugees-migrants. https://sucre.auth.gr/10.1037/h0061208
Bloustein, G. (1998). “It’s different to a mirror ’cos it talks to you”: teenage girls, video cameras and identity. In Howard, S. (Ed.), Wired-up: Young people and the electronic media (pp. 115–133). UCL Press.
Bracher, M. (2006). Radical pedagogy: Identity, generativity, and social transformation. Springer.
Bryman, A. (2017). Μέθοδοι κοινωνικής έρευνας. Gutenberg.
Bloemraad, I., Menjivar, C. (2022). Precarious times, professional tensions: The ethics of migration research and the drive for scientific accountability. International Migration Review 56(1), 4–32. https://doi.org/10.1177/01979183211014455
Burgoyne R, Bayrakdar D. (2022). Introduction: Refugees and migrants in contemporary film, art, and media. In Bayrakdar D, Burgoyne R (Eds). Refugees and migrants in contemporary film, art and media. Media, culture and communication in migrant societies (pp. 11-24). Amsterdam University Press.
Bushati, A. (2018). Children and cinema: Moving images of childhood. European Journal of Multidisciplinary Studies 3(3), 34-39. https://doi.org/10.26417/ejms.v3i3.p34-39
Chouzouraki, A., & Dewulf, A-L. (2024). “IT DOES NOT FEEL LIKE REAL LIFE”: children’s everyday life in Greek refugee camps. Greek council for refugees and save the children international. https://gcr.gr/wp-content/uploads/Children-inGreek-refugee-camp-report-online-1.pdf.
Cohen, S. (2001). States of denial. Knowing about atrocities and suffering. Polity Press.
Cummins J. (2002). Ταυτότητες υπό διαπραγμάτευση. Gutenberg.
Cutcher, A. J. (2015). Displacement, identity and belonging: An arts-based, auto/biographical portrayal of ethnicity and experience. Sense Publishers.
Γούναρη, Π., Γρόλλιος, Γ. (2010). Κριτική παιδαγωγική. Μία συλλογή κειμένων. Gutenberg.
de Block, L., Buckingham, D., & Banaji, S. (2005). Children in communication about migration (CHICAM). https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10000614/1/de_Block%282005%29CHICAM_final_report.pdf
de Block, L. & Bunckingham, D. (2007). Global children, global media. migration, media and childhood. Antony Rowe Ltd, Chippenham and Eastbourne.
Donald, S. H. (2018). There's no place like home: The migrant child in world cinema. Bloomsbury Publishing.
Elsaesser, T. (2005). European cinema. Face to face with Hollywood. Amsterdam University Press.
Einashe, I., Roueché, T., & Bruguera, T. (2019). Lost in media: Migrant perspectives and the public sphere. European Cultural Foundation. https://culturalfoundation.eu/stories/lost-in-media-migrant-perspectives-and-the-public-sphere/
Erikson, E.H. (1968). Identity: youth and crisis. Norton & Co.
Fanon, F. (1963/1982). Της γης οι κολασμένοι. Κάλβος.
Ferreira (2005). The adolescent as postcolonial allegory: Strategies of intersubjectivity in recent Portuguese films. Camera Obscura 59(20),2, 35-72. https://doi.org/10.1215/02705346-20-2_59-35
Φίγγου, Ε. (2011). Κοινωνικές αναπαραστάσεις της μετανάστευσης στην Ελλάδα: Κοινωνικές ταυτότητες και διομαδικές σχέσεις. Στο Μπίμπου, Α. (Επιμ.) Επιμορφωτικό υλικό επιμόρφωσης ψυχολόγων. Δράση 6 προγράμματα ψυχολογικής υποστήριξης. Θεσσαλονίκη: Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Παιδαγωγικό Τμήμα.
Fiedler, A. (2019). The gap between here and there: Communication and information processes in the migration context of Syrian and Iraqi refugees on their way to Germany. International Communication Gazette 81(4), 327–345. https://doi.org/10.1177/1748048518775001
Filloux, J.C. (2011). Παιδαγωγική και ψυχανάλυση. Gutenberg.
Freire, P. (1970). Pedagogy of οppressed. Continuum.
Freire Institute (2014). Concepts used by Paulo Freire. https://www.freire.org/paulo-freire/concepts-used-by-paulo-freire
Freud, S. (1940) An outline of psychoanalysis. International Journal of Psychoanalysis, 21, 27-84.
Fuery, K. (2019). Wilfred Bion, thinking, and emotional experience with moving images: Being embedded. Routledge.
Holliday, A, 2016. Difference and awareness in cultural travel: Negotiating blocks and threads. Language and Intercultural Communication 16(3), 318–331. https://doi.org/10.1080/14708477.2016.1168046
Gilroy, P. (1993). The black atlantic: Double consciousness and modernity. Harvard University Press
Giroux, H. (1994). Toward a pedagogy of critical thinking. In K. S. Walters (Ed.), Re-thinking reason: New perspectives on critical thinking (pp. 199-204). State University of New York Press.
Gordon, Y. (2021). The figure of the refugee adolescent in European cinema 2009-2016. Doctoral Thesis. University of Southampton.
Hall, S. (1993). Cultural identity and diaspora. In P. Williams & L. Chrisman (Eds.) Colonial discourse and post-colonial theory: A reader (pp. 392 – 403). Routledge.
Hall, S. (1996). Cultural identity and cinematic representation. In A. Houston & Jr. Bake (Eds.), Black British cultural studies: A reader (p.210). University of Chicago Press.
Hart, J. (2008). Years of conflict adolescence, political violence and displacement. Berghahn Oxford.
Hayward, S. (2006). Cinema studies: The key concepts. Routledge.
Hjort, M. & Laver, S. (1997). Emotions and the art. Oxford University Press.
Holland, P. (2004). Picturing childhood: The myth of the child in popular imagery. IB Tauris.
Horton, S. (2008). Consuming childhood: "Lost" and "Ideal" childhoods as a motivation for migration. Anthropological Quarterly 81(4), 925-943. https://doi.org/10.1353/anq.0.0034.
Ince, K. (2011). Bringing bodies back. For a phenomenological and psychoanalytic film criticism of embodied cultural identity. Film-Philosophy, 15(1), 1-12. Published version available at: https://www.film-philosophy.com/index.php/f-p/article/vies/147
Konigsberg, I (1996). Transitional phenomena, transitional space: Creativity and spectatorship in film. Psychoanalytic Review, 83(6), 865-889.
Kroger, J. (2017). Identity development: Adolescence through adulthood. Sage.
Kaklamanidou, B. and Corbalán, A.M. (2018). Contemporary European cinema: Crisis narratives and narratives in crisis. Routledge.
Kirkwood, S., Goodman, S., McVittie, Ch., McKinlay, A. (2016). The language of asylum refugees and discourse. Palgrave Macmillan.
Κοκτώ, Ζ., Φρενιό, Α. (1986). Κινηματογράφος και ποίηση (Μια συζήτηση). Αιγόκερως.
Kristeva, J. (1991). Strangers to ourselves. Columbia University Press.
Kuhn, A. (2010). Cinematic experience, film pace, and the child’s world. Canadian Journal of Film Studies, 19(2), 82-98.
Kuhn, A. (2002). An everyday magic. Cinema and cultural memory. I.B. Tauris.
Κωτσάκης, Δ., Αλεξανδρή, Χ., Μουρελή, Ε., Μπίμπου, Α., Μπουτουλούση, Ε., & Σπανοπούλου, Ε. (2010). Αναστοχαστική πράξη: Ο αποκλεισμός στο σχολείο. Νήσος.
Laplanche, J. (1995). Seduction, persecution, revelation. International Journal of Psychoanalysis, 76, 663-682.
Laplanche, J. & Pontalis, B. (1986). Λεξιλόγιο της ψυχανάλυσης. Κέδρος.
Lebeau, V. (2013). Ψυχανάλυση και κινηματογράφος: To παιχνίδι των σκιών. Πατάκης.
Lenakakis, A. & Sarafi, S. (2024). Drama/theatre pedagogy, bullying at school and team spirit building among teenagers. International Journal of Education & the Arts, 25(14). https://doi.org/10.26209/ijea25n14
Leung, L. (1992). Inside an οutsider. In Herne,K., Travaglia,J. and Weiss,E. (Eds.), Who do you think you are? Women’s Redress Press.
Leuzinger‐Bohleber, M., Rickmeyer, C., Tahiri, M., Hettich, N., & Fischmann, T. (2016). What can psychoanalysis contribute to the current refugee crisis? The International Journal of Psychoanalysis, 97(4), 1077–1093. https://doi.org/10.1111/1745-8315.12542
Lewin, K. (1951). Field theory in social science. Harper.
Lim, S. S. & Pham, B. (2015). Digital connections and disjunctures of migrant students. In T. Skelton, N. Worth & C. Dwyer. (Ed.), Geographies of identities and subjectivities. Springer.
Mackay, K., Moustakim, M., Mupenzi, A., & Mar, P. (2018). Navigating resettlement: Matched mentoring and creative media design with refugee and migrant youth in transition. Greater Western Sydney.
Marks, L. (2000). The skin of the film: Intercultural cinema, embodiment, and the senses. Duke University Press.
Marginson, S. (2014, March 14). Students are trapped by the politics of anti-¬ migration. University worldNews.https://www.universityworldnews.com/article.php?story=20140314111751733
Masten, A. (2001). Ordinary magic: Resilience processes in development. American Psychologist, 56(3), 227–238. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.3.227
Mayne, J. (1993). Julie Zando's primal scenes and lesbian representation. Quarterly Review of Film & Video, 15(1), 15-26.
Metz, C. (2007). Le significant imaginaire. Christian Bourgeois Éditeur.
Μόττη-Στεφανίδη, Φ. (2006). Το φαινόμενο της ψυχικής ανθεκτικότητας κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης του παιδιού και του εφήβου: Σύντομη ανασκόπηση. Παιδί και Έφηβος: Ψυχική Υγεία και Ψυχοπαθολογία, 8(1), 9-22.
Μπακιρτζής, K. (1993). Από το δημοκρατικό ύφος ηγεσίας στη μη-κατευθυντικότητα του T-group ή η μη-κατευθυντική μέθοδος του Kurt Lewin. Τετράδια Ψυχιατρικής, 42, 68-73.
Μπίμπου, Ι. & Βερβερίδου, Σ. (2013). Τα πολυπολιτισμικά σχολεία ως ασφαλείς κοινωνικοί χώροι των παιδιών και των νέων: Δυνατότητες και προκλήσεις από την εφαρμογή των Προγραμμάτων Ψυχολογικής Υποστήριξης. Συνέδριο «Μεταναστευτικές διαδρομές: σχολικοί σταθμοί και ψυχοκοινωνικές αποσκευές» 13-15 Δεκεμβρίου 2013 Δράση 6.2 “Προγράμματα Ψυχολογικής Υποστήριξης”, του Έργου “Εκπαίδευση Αλλοδαπών και Παλιννοστούντων Μαθητών”, ΕΣΠΑ. Με τη σύμπραξη και συμμετοχή της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.
Μπίμπου, Ι. (2014). Μετανάστευση, ψυχολογία και σχολείο. Θεσσαλονίκη. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Α.Π.Θ.
Μπίμπου, Ι. & Αβδελίδου, Ε. (2017). Ψυχολογικές θεωρίες, κινηματογραφική παιδεία και Εκπαίδευση στα ΜΜΕ. euforia (European films for innovative audience development). Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, Spoleczna Akademia Nauk, Laterna Magica.
Noori, S. (2020). Living within hyphenated paradoxes-The Canadian adolescent refugee experience. https://yorkspace.library.yorku.ca/xmlui/handle/10315/37981
Ostrowska, D. (2019). “The migrant gaze” and “the migrant festive chronotope”- programming the refugee crisis at the European human rights and documentary film festivals. The case of the one world International Human Rights Documentary Film Festival (2016). Studies in European Cinema, 16(3), 266–281. http://doi.org/10.1080/17411548.2019.1631532
Παζολίνι, Π.Π. (1989). Ο κινηματογράφος της ποίησης. Αιγόκερως.
Παπαδόπουλος Δ. (2021). Κινηματογραφική εκπαίδευση – Πολιτισμός, τέχνη. Παιδαγωγική. Πυξίδα. Πολιτιστική Εταιρεία Κρήτης.
Papas, M. (2012). My sweet canary: On being second-generation (36th ed.). Griffith Review.
Potter, J., & Wetherell, M. (1987). Discourse and social psychology: Beyond attitudes and behaviour. Sage.
Phoenix, Α. & Husain, F. (2007). Parenting and ethnicity. Open University.
Rocha, C., Seminet, G. (2014). Screening minors in Latin American cinema. Lexington Books
Rolón‐Dow, R. (2011). Race(ing) stories: digital storytelling as a tool for critical race scholarship. Race Ethnicity and Education, 14(2), 158-173.
Romero, E. D., & Bobkina, J. (2023). Including diversity through cinema-based affective literacy practices: A case study with EFL/ESL pre-service teachers. Innovation in Language Learning and Teaching, 17(4), 859–871. http://doi.org/10.1080/17501229.2023.2168007
Sabbadini A. (2011). Cameras, mirrors, and the bridge space: A Winnicottian lens on cinema. Projections, 5(1), 17-30. http://doi.org/10.3167/proj.2011.050103
Salopek, P. (2019). A storyteller chronicles the mass migrations that define our age. http://nationalgeographic.com/culture/article/paul-salopek-chronicles-the-mass-migrations-that-define-our-age-feature
Sarria-Sanz, C., Alencar, A., & Verhoeven, E. (2023). Using participatory video for co-production and collaborative research with refugees: critical reflections from the Digital Place-makers program. Learning, Media and Technology, 49(2), 306–319. http://doi.org/10.1080/17439884.2023.21.66528
Sharabany, R., & Israeli, E. (2008). The dual process of adolescent immigration and relocation: From country to country and from childhood to adolescence—Its reflection in psychodynamic psychotherapy. The Psychoanalytic Study of the Child, 63, 137–162.
Sharma, R. (2012). The relationship between loneliness, ethnic identity, and dimensions of membership across first, second, and third generation Americans. Colonial Academic Alliance Undergraduate Research Journal, 3.
Silverman, K. (1996). Threshold of the visible world. Routledge.
Sim, A., Lwin, K. Z., Eagling-Peche, S., Melendez-Torres, G. J., Vyas, S., Calderon, F., ... & Puffer, E. (2025). Effectiveness of a universal film intervention in reducing violence against children and increasing positive parenting among migrant and displaced caregivers from Myanmar: a community-based cluster randomised trial. The Lancet Regional Health-Southeast Asia, 33, 1-13. http://doi.org/10.1016/j.lansea.2024.100526
Sharabany, R., & Israeli, E. (2008). The dual process of adolescent immigration and relocation: From country to country and from childhood to adolescence—Its reflection in psychodynamic psychotherapy. The Psychoanalytic Study of the Child, 63, 137–162.
Schulenberg, S. E. (2003). Psychotherapy and movies: On using films in clinical practice. Journal of Contemporary Psychotherapy, 33, 35-48.
Sobchack, V. (1992). The address of the eye: A phenomenology of film experience. Princeton University Press.
Sobchack, V. (2004). Carnal thoughts: Embodiment and moving image culture. University of California Press.
Soep, E. (2006). Beyond literacy and voice in youth media production. McGill Journal of Education 41(3), 197-214.
Solé, L. & Torrent, J. (2013). Conversations across culture. Youth media visions. Symposium & workshop organized by teachers college-Columbia University in partnership with United Nations Alliance of Civilization. April 12 - 14.
Svasek, M. (2012). Affective moves: Transit, transition and transformation. In M. Svasek (Ed.), Moving subjects, moving objects: Transnationalism, cultural production and emotions (Vol. 1) (pp. 1-41). Berghahn Books.
Szilassy, E., & Árendás, Z. (2007). Understandings of ‘difference’ in the speech of teachers dealing with refugee children in Hungary. Journal of Ethnic and Migration Studies, 33(3), 397–418. http://doi.org/10.1080/13691830701234525
Tarc, A. M. (2015). Literacy of the other: Renarrating humanity. State University of New York Press.
Taylor, M., & Muir, H. (2014, May 27). Racism on the rise in Britain. The Guardian. http://www.theguardian.com/uk‐news/2014/may/27/‐sp‐racism‐on‐rise‐in‐britain
Τσάφος, Β. (2018). Νοηματοδότηση της εκπαιδευτικής έρευνας-δράσης στο σύγχρονο ελληνικό εκπαιδευτικό πλαίσιο: Αναζητώντας τα διαφοροποιητικά της χαρακτηριστικά. Στο Κατσαρού, Ε. & Τσάφος, Β. (Επιμ.) Ορίζοντας την έρευνα-δράση στην Ελλάδα. Στην προοπτική διαμόρφωσης μίας επαγγελματικής κοινότητας εκπαιδευτικών ερευνητών (σελ.14-23). Πρακτικά 1ου Πανελλήνιου Συμποσίου (Ρέθυμνο, 27-06-2015).
Tsourtou, V., Hatzinikolaou, K., & Chatzinikolaou, C. (2014). Action research with children and adolescents working on the streets of Athens, Greece. Development in Practice, 24(3), 313–326. http://doi.org/10.1080/09614524.2014.899996
Turner, S. (2016), What is a refugee camp? Explorations of the limits and effects of the camp. Journal of Refugee Studies, 29(2), 139–148.
The Representation Project. https://therepresentationproject.org/
Tzioumakis, Y., & Molloy, C. (Eds.). (2016). The Routledge companion to cinema and politics (1st ed.). Routledge.
UNESCO, 2014. Global citizenship education: preparing learners for the challenges of the 21st century. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000227729.
United Nations, 2015. Transforming our world: the 2030 agenda for sustainable development. https://wedocs.unep.org/20.500.11822/9814
Vendrell, D. 2014. Walking in someone else’s shoes: Empathy through cinema. https://chimes.biola.edu/story/2014/sep/09/empathy-through-cinema/
Wassmann, C. (2015). An Introduction: therapy and emotions in film and television. In Wassmann, C. (Ed.), Therapy and emotions in film and television (pp. 1-16). Palgrave Macmillan.
Watermeyer, B. (2022). Αναπλαισιώνοντας την ψυχολογία του μισαναπηρισμού. Γράφημα.
Watters C. (2007). Refugees at Europe’s borders: The moral economy of care. Transcultural Psychiatry, 44(3), 394-417. https://doi.org/10.1177/1363461507081638
Watts, J. M. (2014, April 22). Filipino group awakens anti-‐foreign anger in Singapore. The Wall Street Journal. Retrieved from https://blogs.wsj.com/searrealtime/2014/04/22/filipino-group-awakens-anti-foreign-anger-in-singapore/
Winnicott, D. (1971). Playing and reality. Routledge.
Winnicott, D. W. (1968). Playing: Its theoretical status in the clinical situation. International Journal of Psychoanalysis, 49, 591-599.
Wilson, E. (2005). Children, emotion and viewing in contemporary European film. Screen, 46(3), 2-10.
peanatwww.cinedu-gfc.gr/
www.bfi.org.uk
www.intofilm.org
Zembylas, M. (2007). Emotional ecology: The intersection of emotional knowledge and pedagogical content knowledge in teaching. Teaching and Teacher Education 23(4), 355-367. https://doi.org/10.1016/j.tate.2006.12.002
Zembylas, M. (2010). Teachers’ emotional experiences of growing diversity and multiculturalism in schools and the prospects of an ethic of discomfort. Teachers and Teaching, 16(6), 703–716. https://doi.org/10.1080/13540602.2010.517687
Žižek, S. (2009). Λακάν. Πατάκης.
