Το μάθημα των Εικαστικών στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση από τη σκοπιά των γονέων

PDF
Δημοσιευμένα: Dec 11, 2025
DOI: https://doi.org/10.12681/hjre.43463
Λέξεις-κλειδιά:
Εικαστικά Γονείς Σχέσεις σχολείου-οικογένειας Πρωτοβάθμια & Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Νέα Προγράμματα Σπουδών
Ρόζα Πλαστήρα
Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
https://orcid.org/0009-0005-3853-2736
Περίληψη

Παρά την αναγνωρισμένη συμβολή των τεχνών στην ολόπλευρη ανάπτυξη των μαθητών και τις ευκαιρίες που προσφέρει ως γνωστικό αντικείμενο προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι σύγχρονοι προσανατολισμοί της εκπαίδευσης του 21ου αιώνα,  το μάθημα των εικαστικών κατέχει χαμηλή θέση στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα και αντιμετωπίζεται ως «δευτερεύον». Η ανατροπή αυτής της πραγματικότητας καθίσταται δυσχερής, καθώς η περιθωριοποίηση των τεχνών αποτελεί απόρροια πληθώρας παραγόντων. Σε αυτούς συγκαταλέγονται και οι γονείς, οι οποίοι –αν και διαδραματίζουν κομβικό ρόλο στην εκπαιδευτική διαδικασία- αντί να λειτουργούν ως μοχλοί αλλαγής, συχνά συνδιαμορφώνουν και αναπαράγουν την ιεράρχηση των γνωστικών αντικειμένων, συμβάλλοντας στη διαιώνιση της εν λόγω νοοτροπίας. Με αφετηρία αυτό το σκεπτικό, η παρούσα μελέτη -στην οποία συμμετείχαν 229 γονείς μαθητών δημοτικού ή/και γυμνασίου- είχε ως σκοπό να διερευνήσει τις στάσεις των γονέων απέναντι στο μάθημα των Εικαστικών, τις απόψεις τους για το περιεχόμενο του εν λόγω αντικειμένου και το βαθμό ικανοποίησής τους από την εικαστική εκπαίδευση που λαμβάνουν τα παιδιά τους. Τα αποτελέσματα της έρευνας προσφέρουν πολύτιμα δεδομένα για τη χάραξη εκπαιδευτικών πολιτικών που θα έχουν ως σκοπό την ουσιαστική αναβάθμιση της καλλιτεχνικής παιδείας.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Άρθρα
Creative Commons License

Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Παρόμοια Διανομή 4.0.

Τα πνευματικά δικαιώματα των άρθρων του περιοδικού ανήκουν στους συγγραφείς. Τα άρθρα διατίθενται με άδειες Creative Commons CC-BC-SA 4.0

 
Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Arendt, H. (2012). Η κρίση της κουλτούρας και άλλα κείμενα. Στάσει Εκπίπτοντες.
Ardouin, I. (2000). Η καλλιτεχνική αγωγή στο σχολείο. Νεφέλη.
Bamford, A. (2006). The wow factor: Global research compendium on the impact of the arts in education. Waxmann Verlag.
Βάος, Α. (2008). Ζητήματα διδακτικής των εικαστικών τεχνών. Το καλλιτεχνικό εγχείρημα ως παιδαγωγική πράξη. Τόπος.
Black, J., & Browning, K. (2011). Creativity in Digital Art Education Teaching Practices. Art Education, 64(5), 19-34. https://doi.org/10.1080/00043125.2011.11519140 DOI: https://doi.org/10.1080/00043125.2011.11519140
Γρίμπιλα, Ε. (2021). Οι εικαστικές τέχνες ως γλώσσα διαπραγμάτευσης σε πολυπολιτισμικές τάξεις της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (Διδακτορική Διατριβή). Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Παιδαγωγική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. http://hdl.handle.net/10442/hedi/51177
Chapman, L.E. (1993). Διδακτική της τέχνης: Προσεγγίσεις στην Καλλιτεχνική Αγωγή. Νεφέλη.
Deng, Z. (2015). Michael Young, knowledge and curriculum: An international dialogue. Journal of Curriculum Studies, 47(6),723-732. https://doi.org/10.1080/00220272.2015.1101492 DOI: https://doi.org/10.1080/00220272.2015.1101492
Dewey, J. (1934). Art as experience. Perigee.
Dhanapal, S., Kanapathy, R., & Mastan, J. (2014). A study to understand the role of visual arts in the teaching and learning of science. Asia-Pacific Forum on Science Learning & Teaching 15,(2). https://eduhk.hk/apfslt/download/v15_issue2_files/dhanapal.pdf
Duncum, P. (2002). Visual Culture Art Education: Why, What and How. International Journal of Art Design Education, 21(1), 14–23. https://doi.org/10.1111/1468-5949.00292 DOI: https://doi.org/10.1111/1468-5949.00292
Efland, A.D. (2002). Art and Cognition: Integrating the visual arts in the curriculum. Teachers College Press.
Eisner, E. (2002). The arts and the creation of mind. Yale University Press.
Ζαρκάδα, Α. (2019). Η διδασκαλία των μαθημάτων αισθητικής αγωγής από εκπαιδευτικούς της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Διερεύνηση των εμπειριών και των απόψεων εκπαιδευτικών που ανήκουν σε διαφορετικές γενιές (Διπλωματική εργασία). Τμήμα Εκπαίδευσης Ενηλίκων, Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. https://apothesis.eap.gr/archive/item/86484
Friend, M., & Cook, L. (1996). Interactions: Collaboration skills for school professionals. Longman.
Gardner, H. (1990). Art education and human development. J. Paul Getty Trust.
Gibson, M. A., & Larson, M. A. (2007). Visual arts and academic achievement. Journal for Learning through the Arts, 3(1). https://doi.org/10.21977/D93110057 DOI: https://doi.org/10.21977/D93110057
Hoover-Dempsey, K. V., & Sandler, H. M. (1997). Why do parents become involved in their children's education? Review of Educational Research, 67(1), 3-42. https://doi.org/10.2307/1170618 DOI: https://doi.org/10.3102/00346543067001003
Θεοδωροπούλου, Ι. (2012). Τα Εικαστικά στο Δημοτικό Σχολείο : Η Σχολική Πραγματικότητα, Τα Σχολικά Εγχειρίδια και ο ρόλος του δασκάλου. Έρευνα Δράσης Στην Τάξη Του Δημοτικού, Προτάσεις και Προοπτικές (Διπλωματική Εργασία). Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, Σχολή Κοινωνικών Και Ανθρωπιστικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Πατρών. http://hdl.handle.net/10889/5796
Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (χ.χ.). Η Φιλοσοφία των Νέων Προγραμμάτων σπουδών. Ανακτήθηκε 1 Νοεμβρίου 2025 από https://www.iep.edu.gr/i-filosofia-ton-neon-programmaton-spoudon/
Isakov, A. (2023). Approaches to Teaching Art in a Digital Age: An Analytical Review of Research between 2000-2021. Best Journal of Innovation in Science, Research and Development, 2(10), 8-19.
Καπητανίδου, Σ. (2023). Παιδαγωγική και Τέχνη: Το μάθημα των εικαστικών στο σύγχρονο σχολείο (Διπλωματική εργασία). Τμήμα Γραφικών Τεχνών και Πολυμέσων, Σχολή Εφαρμοσμένων Τεχνών και Βιώσιμου Σχεδιασμού, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. https://apothesis.eap.gr/archive/item/194860?lang=en
Kemperl, M. (2013). Contemporary Art and Citizenship Education: The Possibilities of Cross-Curricular Links on the Level of Content. Center for Educational Policy Studies Journal, 3(1), 97-138. https://doi.org/10.26529/cepsj.253 DOI: https://doi.org/10.26529/cepsj.253
Κοκκινάκη, Α. (2024). Η εικαστική βιωματική αντίληψη των παιδιών μέσα από τον σύγχρονο πολιτισμό και την αισθητική της καθημερινότητας: καλλιεργώντας τον σχεδιασμό (design) στο πλαίσιο του συμμετοχικού και αειφορικού σχεδιασμού στο αλληλεπιδραστικό και παιγνιώδες περιβάλλον μιας κοινότητας, για μια ολιστική προσέγγιση της ανάπτυξης (Διδακτορική Διατριβή). Τμήμα Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής, Σχολή Εφαρμοσμένων Τεχνών & Πολιτισμού, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής. http://hdl.handle.net/10442/hedi/57073
Κωτόπουλος, Τ.Η., Χατζηπαναγιωτίδη, Α. & Βακάλη, Α.Π. (2019). Η Δημιουργική γραφή ως θεραπευτική γραφή. Στο Γραμματισμός και Σύγχρονη Κοινωνία: Ταυτότητες, κείμενα, θεσμοί, Πρακτικά του 3ου Διεθμούς Συνεδρίου (σσ. 236-251). Υπουργείο Παιδείας, Πολιτισμού, Aθλητισμού και Νεολαίας και Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου. https://www.pi.ac.cy/pi/files/epimorfosi/synedria/literacy/2019/3rd_Lit_Con_Proceedings.pdf
Λιντζεράκου, Ε. (2024). Η αποτελεσματικότητα και βιωσιμότητα των καλλιτεχνικών σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης: συμβολή στη διοίκηση και ηγεσία στην εκπαίδευση (Διδακτορική Διατριβή). Παιδαγωγικό Τμήμα Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, Φιλοσοφική σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. http://hdl.handle.net/10442/hedi/56822
Lilliedahl, J. (2021). Why the arts are not considered core knowledge in secondary education: a Bernsteinian analysis. Journal of Curriculum Studies, 54(2), 165–178. https://doi.org/10.1080/00220272.2021.1925971 DOI: https://doi.org/10.1080/00220272.2021.1925971
Liu, K., Tang, H., & Yang, Y. (2022). The art education in China under the double reduction policy. In International Conference on Science Education and Art Appreciation (SEAA 2022) (pp. 1305-1312). Atlantis Press. 10.2991/978-2-494069-05-3_157 DOI: https://doi.org/10.2991/978-2-494069-05-3_157
Μαλαφάντης, Κ. Δ. (2020). Η τέχνη ως μέσο πολιτισμικής καλλιέργειας και εκπαίδευσης. MusEd: Μουσείο-Σχολείο-Εκπαίδευση, 1(2). https://doi.org/10.26220/mused.4178
Martin, J., Ranson, S., & Tall, G. (1997). Parents as partners in assuring the quality of schools. DOI: https://doi.org/10.1163/27730840-02901006
Scottish Education Review, 29(1), 39-55. https://doi. org/10.1163/27730840-02901006
Ματσαγγούρας, Η., & Πούλου, Μ. (2008). Σχέσεις σχολείου και οικογένειας: Εναλλακτικές θεωρήσεις του περιεχομένου και του πλαισίου των σχέσεων. Στο Α. Μπρούζος, Π. Μισαηλίδη, Α. Εμβαλωτής & Α. Ευκλείδη (Επιμ.), Σχολείο και Οικογένεια, Τόμος 6 (σ.σ. 35-67). Ελληνικά Γράμματα.
Μιχαηλίδου Μ., & Πετρά Ζ. (2016). Η Τέχνη διδάσκει και διδάσκεται. Πανελλήνιο Συνέδριο Επιστημών Εκπαίδευσης, 2015(2), 842–847. https://doi.org/10.12681/edusc.178 DOI: https://doi.org/10.12681/edusc.178
Πεντέρη Ε., & Πετρογιάννης Κ. (2013). Σύνδεση σχολείου-οικογένειας και το ζήτημα της μεταξύ τους συνεργασίας: Kριτική παρουσίαση βασικών θεωρητικών μοντέλων. Έρευνα στην Εκπαίδευση, 1(1), 2–26. https://doi.org/10.12681/hjre.8790 DOI: https://doi.org/10.12681/hjre.8790
Πλαστήρα Ρ. (2024). Καλλιεργώντας την ιδιότητα του πολίτη μέσα από το μάθημα των καλλιτεχνικών στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια εκπαίδευση: Εμπειρίες, εκτιμήσεις και απόψεις εκπαιδευτικών. Διάλογοι! Θεωρία και πράξη στις επιστήμες αγωγής και εκπαίδευσης, 10, 174–195. https://doi.org/10.12681/dial.38676 DOI: https://doi.org/10.12681/dial.38676
Pirchio, S., Tritrini, C., Passiatore, Y., & Taeschner, T. (2013). The role of the relationship between parents and educators for child behaviour and wellbeing. International Journal about Parents in Education, 7(2). https://doi.org/10.54195/ijpe.18223 DOI: https://doi.org/10.54195/ijpe.18223
Ραπανάκη Μ., & Σιδηροπούλου Μ. (2024). Η μετάβαση του Ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος προς τον οπτικό γραμματισμό: Μια μελέτη των Νέων Προγραμμάτων Σπουδών των Εικαστικών Τεχνών. Έρευνα στην Εκπαίδευση, 13(2), 156–168. https://doi.org/10.12681/hjre.37392 DOI: https://doi.org/10.12681/hjre.37392
Σάλλα, Τ. (2008). Καλλιτεχνική Παιδεία και Παιδαγωγικά Συστήματα. Νήσος.
Σαράφα, Ζ. (2021). Η σημασία Της Εικαστικής Παιδείας στο πεδίο Του πολιτισμού. Απόψεις και στάσεις εκπαιδευτικών (Διπλωματική εργασία). Τμήμα Διοίκησης Πολιτισμικών Μονάδων, Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. https://apothesis.eap.gr/archive/item/156594
Sheridan, K. M., Veenema, S., Winner, E., & Hetland, L. (2022). Studio thinking 3: The real benefits of visual arts education. Teachers College Press.
Szűcs, T., Váradi, J., Kelemen, H., Miklódi-Simon, Z., & Pusztai, G. (2023). The role of parents in their children’s artistic education: The effect of parental involvement in the transgenerational process. Harmonia: Journal of Arts Research and Education, 23(2), 375-386. http://dx.doi.org/10.15294/harmonia.v23i2.42547 DOI: https://doi.org/10.15294/harmonia.v23i2.42547
Tang, Q., & Balinas, J. M. (2024). Exploring the influence of parental support on students’ art education achievement. Journal of Education and Educational Research, 10(2), 199-204. https://doi.org/10.54097/xt6fkw58 DOI: https://doi.org/10.54097/xt6fkw58
Tsoumas, J. (2025). Visual Arts Education in Greek Primary And Secondary Schools. Cognizance Journal of Multidisciplinary Studies, 5(11), 49-55. 10.47760/cognizance.2025.v05i11.007 DOI: https://doi.org/10.47760/cognizance.2025.v05i11.007
Υπ. Απόφαση Φ12/657/70691/Δ1/2016, Ωρολόγιο Πρόγραμμα Ενιαίου Τύπου Ολοήμερου Δημοτικού Σχολείου, Εφημερίς της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας (ΦΕΚ Β 1324/11.05.2016).
Υπ. Απόφαση 94207/Δ2/2021, Ωρολόγιο Προγραμμάτων μαθημάτων των Α’, Β’ και Γ’ τάξεων του Ημερησίου Γυμνασίου, Εφημερίς της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας (ΦΕΚ Β 3791/13.08.2021).
Υπ. Απόφαση 66121/Δ2/2022, Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος των Καλλιτεχνικών των Α’, Β' και Γ' τάξεων Ημερησίου Γυμνασίου, Εφημερίς της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας (ΦΕΚ Β 2788/03.06.2022).
Υπ. Απόφαση 78075/Δ1/2022, Πρόγραμμα Σπουδών για το μάθημα των Εικαστικών στο Δημοτικό Σχολείο, Εφημερίς της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας (ΦΕΚ Β 3415/01.07.2022).
Uludag, A. (2008). Elementary preservice teachers’ opinions about parental involvement in elementary children's education. Teaching and Teacher Education, 24(3), 807-817. https://doi.org/10.1016/j.tate.2006.11.009 DOI: https://doi.org/10.1016/j.tate.2006.11.009
Vygotsky, L. S. (1971). Psychology of art. MIT Press.
Wahlström, N. (2020). Tracing implications of transnational policy in curriculum events. The Curriculum Journal, 31(4), 587-604. https://doi.org/10.1002/curj.62 DOI: https://doi.org/10.1002/curj.62
Winner, E., T. Goldstein and S. Vincent-Lancrin (2013), Art for Art's Sake?: The Impact of Arts Education, Educational Research and Innovation, OECD Publishing, Paris. https://doi.org/10.1787/9789264180789-en. DOI: https://doi.org/10.1787/9789264180789-en
Χριστοπούλου, Μ. (2008). Σχεδιάζοντας ένα πρόγραμμα σπουδών οπτικού πολιτισμού για την Ελληνική εκπαίδευση (Διδακτορική Διατριβή). School of education, Roehampton University. http://hdl.handle.net/10442/hedi/52693