Αντιλήψεις μελλοντικών εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης για τη διδασκαλία της γραμματικής σε μαθητές/τριες της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας

PDF
Δημοσιευμένα: Apr 14, 2026
DOI: https://doi.org/10.12681/hjre.44177
Λέξεις-κλειδιά:
διδασκαλία γραμματικής ελληνική ως δεύτερη γλώσσα μελλοντικοί εκπαιδευτικοί αντιλήψεις εκπαιδευτικών πρωτοβάθμια εκπαίδευση
Βίκυ Κάντζου
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
https://orcid.org/0000-0001-9105-3981
Αγγελική Μπόζιακα
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
https://orcid.org/0009-0008-6072-4947
Μιχάλης Χριστοδούλου
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
https://orcid.org/0000-0002-4420-7914
Περίληψη

Η παρούσα μελέτη διερευνά τις αντιλήψεις μελλοντικών εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σχετικά με τη διδασκαλία της γραμματικής σε μαθητές/ήτριες που μαθαίνουν τα ελληνικά ως δεύτερη γλώσσα στο πλαίσιο του ελληνικού σχολείου. Ενώ η διεθνής βιβλιογραφία για τη διδασκαλία της γραμματικής έχει εστιάσει κυρίως σε εν ενεργεία εκπαιδευτικούς ή σε πλαίσια διδασκαλίας της αγγλικής ως ξένης γλώσσας, η παρούσα έρευνα επιχειρεί να συμβάλει στην κάλυψη ενός ερευνητικού κενού που αφορά τόσο το ελληνικό εκπαιδευτικό περιβάλλον όσο και έναν πληθυσμό που έχει μελετηθεί περιορισμένα: τους μελλοντικούς εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σε σχέση με τη διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας.


Η μελέτη βασίζεται σε τέσσερα εννοιολογικά ζεύγη που κατέχουν κεντρική θέση στη σχετική βιβλιογραφία για τη διδασκαλία της γραμματικής: Εστίαση στον Κώδικα–Εστίαση στο Νόημα, Εστίαση στους Τύπους–Εστίαση στον Τύπο, Ρητή–Υπόρρητη Διδασκαλία και Απαγωγική–Επαγωγική Διδασκαλία. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω ερωτηματολογίου από 103 προπτυχιακούς φοιτητές και φοιτήτριες Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης και αναλύθηκαν με μη παραμετρικές στατιστικές μεθόδους.


Τα αποτελέσματα δείχνουν συνολική προτίμηση προς διδακτικές πρακτικές που εστιάζουν στον γλωσσικό κώδικα και στη ρητή διδασκαλία, καθώς και μέτρια θετική στάση απέναντι στην Εστίαση στους Τύπους. Παράλληλα, καταγράφεται θετική στάση απέναντι στην επαγωγική διδασκαλία, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι αντιλήψεις των συμμετεχόντων δεν συγκροτούνται με τρόπο μονοδιάστατο ή αυστηρά παραδοσιακό. Οι αντιλήψεις των φοιτητών και φοιτητριών δεν φάνηκε να μεταβάλλονται ουσιαστικά κατά τη διάρκεια των ετών σπουδών τους, στοιχείο που συνάδει με ευρήματα προηγούμενων ερευνών. Ωστόσο, η διδακτική εμπειρία, τόσο γενικά όσο και ειδικά στη διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας, συσχετίστηκε με μειωμένη έμφαση στον γλωσσικό κώδικα, υποδεικνύοντας δυναμικές αναπλαισίωσης των αντιλήψεων μέσα από την επαφή με την εκπαιδευτική πράξη.


Τα ευρήματα συζητούνται σε συνάρτηση με το ελληνικό εκπαιδευτικό πλαίσιο και τις κυρίαρχες πρακτικές διδασκαλίας της γραμματικής, ιδίως στις Τάξεις Υποδοχής, και αναδεικνύουν την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα που θα συνδυάζει ποσοτικές και ποιοτικές προσεγγίσεις, καθώς και για συγκριτικές μελέτες σε διαφορετικά πλαίσια εκπαίδευσης εκπαιδευτικών.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Άρθρα
Creative Commons License

Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Παρόμοια Διανομή 4.0.

Τα πνευματικά δικαιώματα των άρθρων του περιοδικού ανήκουν στους συγγραφείς. Τα άρθρα διατίθενται με άδειες Creative Commons CC-BC-SA 4.0

 
Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Borg, S. (1999). Studying teacher cognition in second language grammar teaching. System, 27(1), 19–31. https://doi.org/10.1016/S0346-251X(98)00047-5
Borg, S. (2003). Teacher cognition in language teaching: A review of research on what language teachers think, know, believe, and do. Language teaching, 36(2), 81–109. https://doi.org/10.1017/S0261444803001903
Borg, S. (2006). Teacher Cognition and Language Education. Continuum.
Borg, S. (2011). The impact of in-service education on language teachers’ beliefs. System, 39, 370–380. https://doi.org/10.1016/j.system.2011.07.009
Borg, S. (2015). Teacher Cognition and Language Education: Research and Practice. Bloomsbury.
Borg, S. (2019). Language teacher cognition: Perspectives and debates. In X. Gao, (Ed.), Second handbook of English language teaching (pp. 1149–1170). Springer.
Bryman, A. (2017). Μέθοδοι κοινωνικής έρευνας. Gutenberg.
Day, E., & Shapson, S. (1991). Integrating formal and functional approaches in language teaching in French immersion: An experimental study. Language Learning 41, 25–58. https://doi.org/10.1111/j.1467-1770.1991.tb00675.x
de Vaus, D. (2014). Surveys in social research (6th ed.). Routledge.
de Vauss, D. (2011). Ανάλυση Κοινωνικών Δεδομένων. Πεδίο.
DeVellis, R. F. (2016). Scale development: Theory and applications (4th ed.). SAGE Publications.
Ellis, R. (2001). Introduction: Investigating form-focused instruction. In Ellis, R. (Ed.), Form focused instruction and second language learning: Volume 51 (pp. 1–46). Blackwell.
Farrell, T. S., & Lim, P. C. P. (2005). Conceptions of grammar teaching: A case study of teachers' beliefs and classroom practices. Tesl-Ej, 9(2), n2.
Field, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (5th ed.). SAGE Publications.
Graus, J., & Coppen, P. A. (2016). Student teacher beliefs on grammar instruction. Language Teaching Research, 20(5), 571–599. https://doi.org/10.1177/136216881560323
Graus, J., & Coppen, P. A. (2018). Influencing student teacher grammar cognitions: The case of the incongruous curriculum. The Modern Language Journal, 102(4), 693–712. https://doi.org/10.1111/modl.12510
Harley, B. (1989). Functional grammar in French immersion: A classroom experiment. Applied Linguistics 10(3), 331-359. https://doi.org/10.1093/applin/10.3.331
Krashen, S. (1982). Principles and practice in second language acquisition. Pergamon.
Krashen, S.D. (1981). Second language Learning and Second Language Acquisition. Pergamon.
Lantolf, J. P. (2024). On the value of explicit instruction: The view from sociocultural theory. Language Teaching Research Quarterly, 39, 281–304. https://doi.org/10.32038/ltrq.2024.39.18
Larsen-Freeman, D. (2003). Teaching language: From grammar to grammaring. Thomson & Heinle.
Larsen-Freeman, D. (2015). Research into practice: Grammar learning and teaching. Language teaching, 48(2), 263–280. https://doi.org/10.1017/S0261444814000408
Long, M. (1991). Focus on form: A design feature in language teaching methodology. In K. De Bot, R. Ginsberg, & C. Kramsch (Eds.), Foreign language research in cross-cultural perspectives (pp. 39–52). John Benjamins.
Long, M., & Robinson, P. (1998). Focus on form: Theory, research and practice. In C. Doughty & J. Williams (Eds.), Focus on form in classroom second language acquisition (pp. 15–41). Cambridge University Press.
Lortie, D. (1975). Schoolteacher: A Sociological Study. University of Chicago Press.
Mattheoudakis, M. (2007). Tracking changes in pre-service EFL teacher beliefs inGreece: A longitudinal study. Teaching and teacher education, 23(8), 1272–1288. https://doi.org/10.1016/j.tate.2006.06.001
Mattheoudakis, M., Chatzidaki, A., & Maligkoudi, C. (2017). Greek teachers’ views on linguistic and cultural diversity. Selected papers on theoretical and applied linguistics, 22, 358–371. doi:https://doi.org/10.26262/istal.v22i0.6003
Mitakidou, S., Tressou, E., & Daniilidou, E. (2009). Cross-Cultural Education: A Challenge or a Problem?. International Critical Childhood Policy Studies, 2, 61–74.
Nassaji, H. (2017). Grammar acquisition. In S. Loewen & M. Sato (eds). The Routledge Handbook of Instructed Second Language Acquisition (pp. 205–223). Routledge.
Nassaji, H., & Fotos, S. S. (2011). Teaching grammar in second language classrooms. Routledge.
Pawlak, M. (2013). Principles of instructed language learning revisited: Guidelines for effective grammar teaching in the foreign language classroom. In K. Droździał-Szelest & M. Pawlak (Eds.), Psycholinguistic and sociolinguistic perspectives on second language learning and teaching: Studies in honor of Waldemar Marton (pp. 199–220). Springer.
Pawlak, M. (2021a). Teaching foreign language grammar: New solutions, old problems. Foreign Language Annals, 54(4), 881–896. https://doi.org/10.1111/flan.12563
Pawlak, M. (2021b). Implicit versus explicit grammar learning and teaching. In E. Macaro & R. Woore (Eds), Debates in Second Language Education (pp. 165-–82). Taylor & Francis.
Peacock, M. (2001). Pre-service ESL teachers' beliefs about second language learning: A longitudinal study. System, 29(2), 177-195.
Phipps, S., & Borg, S. (2009). Exploring tensions between teachers’ grammar teaching beliefs and practices. System, 37(3), 380-390. https://doi.org/10.1016/j.system.2009.03.002
Schurz, A., & Coumel, M. (2023). Grammar teaching in ELT: A cross-national comparison of teacher-reported practices. Language Teaching Research, 27(5), 1167–1192. https://doi.org/10.1177/1362168820964
Schwartz, B. D. (1993). On Explicit and Negative Data Effecting and Affecting Competence and Linguistic Behavior. Studies in Second Language Acquisition, 15(2), 147–163. https://doi.org/10.1017/S0272263100011931
Ur, P. (2025). Juggling and keeping your balance: Models of grammar teaching. In E. Hinkel, (Ed.), Practical grammar teaching for the second language classroom (pp. 3-23). Routledge.
Urmston, A. (2003). Learning to teach English in Hong Kong: The opinions of teachers in training. Language and Education, 17(2), 112-137.
West, L., & Verspoor, M. (2016). An impression of foreign language teaching approaches in the Netherlands. Levende Talen Tijdschrift, 17(4), 26–36.
Γούτσος, Δ. (2018). Ανάπτυξη λεξιλογίου: Από το βασικό στο προχωρημένο επίπεδο. Στο Γούτσος , Δ., Σηφιανού, Μ., Γεωργακοπούλου Α. (Επιμ.). Η ελληνική ως ξένη γλώσσα: από τις λέξεις στα κείμενα. Πατάκης.
Θώμου, Π., & Κοντογιάννη, Δ. (2024). Γλωσσική εκπαίδευση μεταναστών και προσφύγων: Η περίπτωση των Τάξεων Υποδοχής. Journal of Applied Linguistics, 37, 20–45. https://doi.org/10.26262/jal.v0i37.10393
Κουτσογιάννης Δ. (2010). Γλωσσολογικό πλαίσιο ανάγνωσης του µαθησιακού υλικού: το παράδειγµα των διδακτικών εγχειριδίων της γλώσσας του Γυµνασίου. Στο Κ. Ντίνας, Α. Χατζηπαναγιωτίδου, Α. Βακάλη, Τ. Κωτόπουλος, & Α. Στάµου (Επιµ.), Πρακτικά πανελληνίου συνεδρίου µε διεθνή συµµετοχή: Η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας (ως πρώτης/ µητρικής, δεύτερης /ξένης).
Κουτσογιάννης, Δ. (2014). Κριτικοί γραµµατισµοί: διεθνής εµπειρία και ελληνική πραγµατικότητα. Στο Κ. Ντίνας, Α. Χατζηπαναγιωτίδου, Α. Βακάλη, Τ. Κωτόπουλος, & Α. Στάμου (Επιμ.), Πρακτικά Πανελλήνιου Συνεδρίου «Ο Κριτικός Γραµµατισµός στη σχολική πράξη».
Μιχελακάκη, E. (2024). Πολυπολιτισμικότητα και πολυγλωσσία στην κατάρτιση των εκπαιδευτικών. Στο Β. Κάντζου & M. Αντωνίου (Επιμ.), Διδάσκοντας τα ελληνικά ως δεύτερη γλώσσα (σσ. 356– 377). Gutenberg.
Χατζηδάκη, Α. (2020). Διδάσκοντας δίγλωσσα παιδιά Θεωρητικά ζητήματα και εκπαιδευτικές προσεγγίσεις. Αθήνα: Πεδίο.
Τα περισσότερο διαβασμένα άρθρα του ίδιου συγγραφέα(s)