Επικοινωνιακή γραμματική και γλώσσα δεδομένα και εξελίξεις που οδηγούν στη λειτουργική αξιοποίηση της γραμματικής γνώσης

PDF
Δημοσιευμένα: Oct 12, 2016
DOI: https://doi.org/10.12681/jret.9986
Λέξεις-κλειδιά:
Γραμματική Επικοινωνιακή προσέγγιση Περιεχόμενο Επικοινωνιακή διδασκαλία Σημασία
Νικολέττα Τσιτσανούδη-Μαλλίδη
Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
Αντωνία Μήτση
Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
Περίληψη

Σύμφωνα με τις πρόσφατες θέσεις της εφαρμοσμένης γλωσσολογίας, η γλώσσα είναι κατά βάση ένας κώδικας, δηλαδή ένας μηχανισμός παραγωγής μηνυμάτων. Η αντίληψη όμως αυτή σημαίνει ότι το σύνολο της γλωσσικής παραγωγής που μοιάζει να είναι άπειρο, ανάγεται τελικά σε ένα σύστημα, δηλαδή σε ένα σύνολο στοιχείων και αρχών το οποίο εύκολα μπορεί να κατακτηθεί από τα άτομα/ομιλητές της γλώσσας. Το σύστημα αυτό που αποκαλείται γραμματική, δεν υπάρχει ως αυτοσκοπός, αλλά έχει ως κύρια λειτουργία του την επίτευξη της επικοινωνίας. Με λίγα λόγια, καλή γνώση της γραμματικής σημαίνει όχι μόνο την παραγωγή ορθών προτάσεων αλλά κυρίως προτάσεων που προσαρμόζονται στις περιστάσεις και τα δεδομένα του περιβάλλοντος και οδηγούν στην επίτευξη αποτελεσματικής επικοινωνίας. Οι απόψεις αυτές οδηγούν σταδιακά στη δημιουργία μιας νέας αντίληψης για τη γραμματική, η οποία από τυπική γνώση μεταβάλλεται σταδιακά σε δημιουργική - επικοινωνιακή δεξιότητα και η οποία χαρακτηρίζεται ως επικοινωνιακή γραμματική. Στην παρούσα εργασία επιχειρείται μια πρώτη παρουσίαση των αρχών αλλά και των βασικών χαρακτηριστικών της νέας αυτής γραμματικής. 

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Άρθρα
Creative Commons License

Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Παρόμοια Διανομή 4.0.

Οι συγγραφείς που δημοσιεύουν σε αυτό το περιοδικό συμφωνούν στους παρακάτω όρους :

1. Οι συγγραφείς διατηρούν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας επί των άρθρων τους, χορηγώντας στο περιοδικό το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης. Άρθρα που δημοσιεύονται στο περιοδικό «Επιστημονική Επετηρίδα του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών της Σχολής Επιστημών Αγωγής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων»  διατίθενται με άδεια Creative Commons 4.0, σύμφωνα με την οποία μπορούν να χρησιμοποιούνται ελεύθερα, με αναφορά στο/στη συγγραφέα και στην πρώτη δημοσίευση για μη κερδοσκοπικούς σκοπούς.

2. Οι συγγραφείς μπορούν να συνάπτουν ξεχωριστές, πρόσθετες συμβάσεις και συμφωνίες για την μη αποκλειστική διανομή του δημοσιευμένου στο περιοδικό έργου (π.χ. κατάθεση σε ένα ιδρυματικό αποθετήριο ή δημοσίευση σε ένα βιβλίο), με την αναγνώριση της πρώτης δημοσίευσης σε αυτό περιοδικό.

3. Στους συγγραφείς επιτρέπεται να δημοσιεύσουν την εργασία τους online (κατά προτίμηση σε ιδρυματικά αποθετήρια ή στην ιστοσελίδα τους) πριν και κατά τη διάρκεια της διαδικασίας υποβολής, καθώς αυτό μπορεί να οδηγήσει σε παραγωγικές ανταλλαγές, όπως επίσης και παλαιότερες και ευρύτερες παραπομπές δημοσιευμένων εργασιών (The Effect of Open Access)

Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Carston R. 2002. Thoughts and utterances: The pragmatics of explicit communication. Oxford: Blackwell.
Celce-Murcia, M.-Hilles, S. (1988). Techniques and resources in teaching grammar. Oxford: Oxford University Press.
Demirezen, M. (1991). Pragmatics and language teaching. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 1991/ Sayi: 6/281-287.
Devitiis De G., Mariani, L., O’ Malley, K. (1989). English grammar for communication. London: Longman.
Ellis, R. (2006). Current issues in the teaching of grammar: An SLA perspective. TESOL Quarterly, vol. 40, No. 1, March 2006, pp. 83-107.
Gardner, Sh. (2008). Changing approaches to teaching grammar. ELTED, Vol. 11, Winter 2008, pp. 39-44.
Halliday, M.A.K. (1985). An introduction to functional grammar. London: Edward Arnold.
Harmer, J. (1987). Teaching and learning Grammar. New York: Longman.
Hedge, T. (2000). Teaching and learning in the language classroom. Oxford: Oxford University Press.
Hewings, A. & M. Hewings (2005). Grammar and Context. An Advanced Resource Book. London & New York: Routledge.
Holton, D., Mackridge, P. & Φιλιππάκη-Warburton, Ειρ. (1999). Γραμματική της ελληνικής γλώσσας. Αθήνα: Πατάκης (μετάφρ. Β. Σπυρόπουλου, 1η έκδ. στα Αγγλικά 1997).
Καβουκόπουλος, Φ., Παραδιά, Μ., Μήτσης, Ν., Χατζησαββίδης, Σ. (2010). Οι Γραμματικές της Νέας Ελληνικής και η νέα σχολική Γραμματική Γυμνασίου. Νέα Παιδεία, 134. Αθήνα: Πατάκης, 92-124.
Καβουκόπουλος, Φ. – Παραδιά, M. – Χατζησαββίδης, Σ. – Μήτσης, N. (2011). Η κλιτική πολυτυπία στις γραμματικές της νέας Ελληνικής. Νέα Παιδεία. Αθήνα: Πατάκης, 137, 15-42.
Κανάκης Κ. 2007. Εισαγωγή στην πραγματολογία - Γνωστικές και κοινωνικές όψεις της γλωσσικής χρήσης. Αθήνα: Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου.
Kλαίρης, Xρ. – Μπαμπινιώτης, Γ. (2005). Γραμματική της νέας Ελληνικής. Δομολειτουργική-επικοινωνιακή. Aθήνα: Eλληνικά Γράμματα.
Leech, G. (1983). Principles of Pragmatics. Longman: London.
Littlewood W. 1981. Communicative language Teaching: An introduction. Cambridge: CUP.
Littlewood W. 2012. Grammar in a communicative approach. In: http://www. Scribd.com/…/Grammar-in-a-commu.
Löbner S. 2002. Understanding semantics. New York: Hodder Arnold.
Lyons J. 1995. Linguistic semantics. An introduction. Cambridge: Cambridge University Press.
Μηνάς, Κ. (2008). Παρατηρήσεις στη γραμματική της Νεοελληνικής. Αθήνα: Νεφέλη.
Μήτσης, Ν. (1995). Η διδασκαλία της Γραμματικής στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Η επίδραση της γλωσσικής επιστήμης στην εξέλιξή της. Αθήνα: Gutenberg.
Μήτσης, Ν. (1996). Διδακτική του γλωσσικού μαθήματος. Από τη γλωσσική θεωρία στη διδακτική πράξη. Αθήνα: Gutenberg.
Μήτσης N. (1998). Στοιχειώδεις αρχές και μέθοδοι της εφαρμοσμένης γλωσσολογίας. Εισαγωγή στη διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης ή ξένης γλώσσας. Αθήνα: Gutenberg.
Μήτσης, Ν. (1999). Η διδασκαλία της Ελληνικής Γλώσσας στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση (1822-1993) – Παράθεση πηγών. Αθήνα: Gutenberg.
Μήτσης, Ν. (2004). Η Διδασκαλία της γλώσσας υπό το πρίσμα της επικοινωνιακής προσέγγισης – Εισαγωγή στη θεωρία και τις τεχνικές του επικοινωνιακού μοντέλου. Αθήνα: Gutenberg.
Μήτσης Ν. (2009). Η λέξη στη σύγχρονη γλωσσική έρευνα και διδακτική πρακτική. Επανεκτιμώντας τον ρόλο του λεξιλογίου στον τομέα της Ελληνικής ως δεύτερης ή ξένης γλώσσας. Στο Πρακτικά Πανελληνίου Συνεδρίου για τη διδασκαλία της Ελληνικής γλώσσας ως πρώτης / μητρικής, δεύτερης / ξένης, 4-6 Σεπτεμβρίου 2009. Πανεπιστήμιο Δυτ. Μακεδονίας, Τμήμα Νηπιαγωγών, Φλώρινα.http://linguistics.nured.uowm.gr/Nimfeo2009/praktika/files/olomelia/mitsis.pdf
Μήτσης, Ν. (2012) (Συνεργασία Μ. Παραδιά & Α. Μήτση). Το λεξιλόγιο. Θεωρητική προσέγγιση και διδακτικές εφαρμογές. Αθήνα: Gutenberg.
Μήτσης, Ν. (2015). Γραμματική και επικοινωνία - Η γραμματική ως θεωρία και πρακτική στο πλαίσιο της επικοινωνιακής προσέγγισης της γλώσσας. Αθήνα: Gutenberg.
Μήτσης, Ν. & Μήτση, Α. (2007). Η διδασκαλία της γλώσσας. Στο: Γιακουμάκη, Β., Γκόβαρης, Χ., Καλδή, Σ., Μήτση, Α., Μήτσης, Ν., Μπενέκος, Δ., Σδρόλιας, Κ., Τριανταφυλλίδης, Τ., Χατζησαββίδης, Σ. Ετερότητα στη Σχολική Τάξη και Διδασκαλία της Ελληνικής Γλώσσας και των Μαθηματικών: η περίπτωση των Τσιγγανοπαίδων. Επιμορφωτικός Οδηγός. Βόλος: Υπουργείο Παιδείας – Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (σσ. 83-108).
Μπαμπινιώτης Γ. (1984). Γλωσσολογία και Λογοτεχνία: Από την Τεχνική στην Τέχνη του Λόγου. Αθήνα.
Μπαμπινιώτης, Γ. (1998). Θεωρητική γλωσσολογία. Εισαγωγή στη σύγχρονη γλωσσολογία. Αθήνα.
Μπέλλα, Σπ. (2015). Πραγματολογία. Από τη γλωσσική επικοινωνία στη γλωσσική διδασκαλία. Αθήνα: Gutenberg.
Nation I.S.P. 2001. Learning vocabulary in another language. Cambridge: Cambridge University Press.
Newby, D. (1989). Grammar for communication. Vienna: Österreichischer Bundesverlag.
Newby, D. (1998). Theory and practice in communicative grammar: A guide for teachers. In R. De Beaugrande, M. Grosman, B. Seidlhofer, (eds.): Language policy and language education in emerging nations. Stamford, Series: Advances in discourse processes, vol. LXIII, pp. 151-164.
Newby, D. (2006). Teaching grammar and the question of knowledge. In A.B. Fenner and D. Newby (eds): Coherence of principles, cohesion of competences: Exploring theories and designing materials for teacher education. Graz/ Strasbourg: European Centre for Modern Languages, Council of : Europe Press, pp. 95-111.
Ντάλτας, Π. (2003). Πραγματολογία και Επικοινωνία. Αθήνα: Μεταίχμιο.
Nunan D. (1995). Language teaching methodology. London: Prentice Hall.
Nunan, D. (1998). Teaching grammar in context. ELT Journal, 52/2, April 1998. Oxford University Press, 101-109.
Παραδιά, Μ.-Μήτσης, Ν. (2011). Η διδασκαλία του λεξιλογίου στην ελληνική εκπαίδευση. Ιστορική αναδρομή και σύγχρονες εξελίξεις. Αθήνα: Gutenberg.
Richards, J.C., Reppen, R. (2014). Towards a pedagogy of grammar instruction. RELC Journal, vol. 45(1), pp. 5-25.
Swan, M. (2007). Grammar, meaning and pragmatics: Sorting out the muddle. TESL-EJ, volume 11, number 2, Sept. 07.
Τσιτσανούδη – Μαλλίδη, Ν. (2011). Η γλώσσα των ΜΜΕ στο σχολείο – Μια γλωσσολογική προσέγγιση για την (προ)σχολική εκπαιδευτική διαδικασία. Αθήνα: Λιβάνης.
ΥΠΕΠΘ – ΠΙ 2003. Υπουργική Απόφαση με αριθμό 21072α/Γ2 και θέμα: Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (ΔΕΠΠΣ) και Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών (ΑΠΣ) Δημοτικού-Γυμνασίου. ΦΕΚ, τεύχος Β΄, αρ. φύλλου 303/13-3-03, Παράρτημα, Τόμος Α΄. Αθήνα.
Φιλιππάκη- Warburton, Ειρ., Γεωργιαφέντης, Μ., Κοτζόγλου, Γ. & Λουκά, Μ. (2011). Γραμματική Ε΄ και Στ΄ Δημοτικού. Αθήνα: ΟΕΔΒ.
Χαραλαμπόπουλος, Α., Χατζησαββίδης, Σ. (1997). Η διδασκαλία της λειτουργικής χρήσης της γλώσσας: Θεωρία και πρακτική εφαρμογή. Θεσσαλονίκη: Κώδικας.
Χατζησαββίδης, Σ. (2009). Γραμματική Nέας Eλληνικής. Θεωρητικές βάσεις και περιγραφή. Τόμος Α΄ (Φωνητική-Φωνολογία-Μορφολογία). Θεσσαλονίκη: Βάνιας.
Χατζησαββίδης, Σ. (2010). Γραμματική Nέας Eλληνικής. Θεωρητικές βάσεις και περιγραφή. Τόμος Β΄ (Σύνταξη-Σημασιολογία/Λεξιλόγιο-Πραγματολογία). Θεσσαλονίκη: Βάνιας.
Χατζησαββίδης Σ., Χατζησαββίδου A. 2011. Γραμματική Nέας Eλληνικής Γλώσσας A΄, B΄, Γ΄ Γυμνασίου. Αθήνα: ΟΕΔΒ.
Widdowson H. G. 1978. Teaching language as communication. Oxford: Oxford University Press.
Wong Yin, C.C. & Barrea-Marlus, M. (2012). The Role of Grammar in Communicative Language Teaching: An Exploration of Second Language Teachers’ Perceptions and Classroom Practices. From: Electronic Journal of Foreign Language Teaching 2012. Centre for Language Studies, National University of Singapore, vol. 9, No 1, pp. 61-75.
Yule, G. (1996). Pragmatics. Oxford: Oxford University Press.
Τα περισσότερο διαβασμένα άρθρα του ίδιου συγγραφέα(s)