Πρόταση ανάλυσης της διδακτικής διάστασης των σχολικών εγχειριδίων εφαρμογή στο μάθημα των θρησκευτικών

PDF
Δημοσιευμένα: Ιαν 1, 2015
DOI: https://doi.org/10.12681/jret.9107
Λέξεις-κλειδιά:
Διδακτική ανάλυση Σχολικά εγχειρίδια Διδακτικά εγχειρίδια Γεωμετρική Διδακτική Ανάλυση Μάθημα των θρησκευτικών Παραγοντική ανάλυση αντιστοιχιών
Αθανάσιος Στογιαννίδης
Τμήμα Θεολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Νίκος Κουτσουπιάς
Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
Περίληψη

Με την παρούσα εργασία παρουσιάζουμε μια πρόταση ανάλυσης της διδακτικής διάστασης σχολικών εγχειριδίων. Η πρόταση αυτή συνιστά μια νέα μέθοδο έρευνας πάνω στα σχολικά εγχειρίδια, την οποίαν ονομάσαμε Γεωμετρική Διδακτική Ανάλυση (Geometric Didactic Analysis – Ge.Di.An.). Με τον όρο «διδακτική ανάλυση» αναφερόμαστε σε δύο πτυχές έρευνας: α. πρώτον, στη διερεύνηση της διδακτικής καταλληλότητας ενός σχολικού εγχειριδίου. β. στη σχέση που διαμορφώνεται ανάμεσα στα περιεχόμενα και στον τρόπο με τον οποίο τα περιεχόμενα αυτά προσφέρονται κατά τη διδασκαλία.  Η έρευνά μας χρησιμοποιεί ως μονάδες ανάλυσης όλα τα μέσα ελέγχου της μάθησης, όπως π.χ. ερωτήσεις, εργασίες κτλ. Το καινοτόμο στοιχείο της μεθόδου έγκειται, στο ότι συνδέει γνωστές ταξινομίες, που αναπτύχθηκαν στον χώρο της Διδακτικής, με μεθόδους Πολυμεταβλητής Στατιστικής Ανάλυσης, και ως εκ τούτου, εξάγει ομαδοποιήσεις ποιοτικών χαρακτηριστικών με διδακτικό ενδιαφέρον. Στην ανά χείρας εργασία εφαρμόζουμε τη Γεωμετρική Διδακτική Ανάλυση στις τέσσερις διδακτικές ενότητες που υπάρχουν στο Β’ κεφάλαιο του βιβλίου μαθητή, για το Μάθημα των Θρησκευτικών της Α’ Γυμνασίου στην Ελλάδα. Τα αποτελέσματα της έρευνάς μας, μας οδηγούν στο συμπέρασμα, ότι ορισμένες διδακτικές επιλογές στις οποίες προέβησαν οι συγγραφείς των υπό εξέταση διδακτικών ενοτήτων, παρουσιάζουν ερωτηματικά και προβλήματα. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να αναθεωρηθούν.

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Άρθρα
Creative Commons License

Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Παρόμοια Διανομή 4.0.

Οι συγγραφείς που δημοσιεύουν σε αυτό το περιοδικό συμφωνούν στους παρακάτω όρους :

1. Οι συγγραφείς διατηρούν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας επί των άρθρων τους, χορηγώντας στο περιοδικό το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης. Άρθρα που δημοσιεύονται στο περιοδικό «Επιστημονική Επετηρίδα του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών της Σχολής Επιστημών Αγωγής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων»  διατίθενται με άδεια Creative Commons 4.0, σύμφωνα με την οποία μπορούν να χρησιμοποιούνται ελεύθερα, με αναφορά στο/στη συγγραφέα και στην πρώτη δημοσίευση για μη κερδοσκοπικούς σκοπούς.

2. Οι συγγραφείς μπορούν να συνάπτουν ξεχωριστές, πρόσθετες συμβάσεις και συμφωνίες για την μη αποκλειστική διανομή του δημοσιευμένου στο περιοδικό έργου (π.χ. κατάθεση σε ένα ιδρυματικό αποθετήριο ή δημοσίευση σε ένα βιβλίο), με την αναγνώριση της πρώτης δημοσίευσης σε αυτό περιοδικό.

3. Στους συγγραφείς επιτρέπεται να δημοσιεύσουν την εργασία τους online (κατά προτίμηση σε ιδρυματικά αποθετήρια ή στην ιστοσελίδα τους) πριν και κατά τη διάρκεια της διαδικασίας υποβολής, καθώς αυτό μπορεί να οδηγήσει σε παραγωγικές ανταλλαγές, όπως επίσης και παλαιότερες και ευρύτερες παραπομπές δημοσιευμένων εργασιών (The Effect of Open Access)

Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Αγγέλη, Β. (2013). Εκπαιδευτική Αξιολόγηση: από τη Θεωρία στην Τάξη. Αξιολόγηση εργασιών στα σχολικά εγχειρίδια της Ιστορίας Β΄ και Γ΄ Γυμνασίου. Ιωάννινα: Τυπογραφείο Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
Allington, R., & Weber, R.-M. (1993). Questioning in Teaching and Learning from Texts. Στο: Britton, B. K., & Woodward, A., & Binkley, M. (Ed.), Learning from Textbooks. Theory and Practice (σσ. 47-68). Hillsdale, New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates.
Anderson, L. W., & Krathwohl D. R., et al. (Eds.). (2001). A Taxonomy of Learning, Teaching, and Assessing: A Revision of Bloom’s Taxonomy of Educational Objectives. New York: Longman.
Armbruster, B., & Ostertag, J. (1993). Questions in Elementary Science and Social Studies Textbooks. Στο: Britton, B. K., & Woodward, A., & Binkley, M. (Ed.), Learning from Textbooks. Theory and Practice (σσ. 69-94). Hillsdale, New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates.
Bruner, J. S. (1978). Notes on a Theory of Instruction. Στο: του ιδίου, Toward a Theory of Instruction (σσ. 39-72). Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.
Γιοκαρίνης, Κ. (1997). Η Αξιοποίηση της Ερώτησης στα Νέα Σχολικά Εγχειρίδια των Θρησκευτικών του Δημοτικού Σχολείου. Στο: ΜΑΚΕΔΝΟΝ, 3, σσ. 19-24.
Cohen, L., & Manion, L., & Morrison, K. (2007). Research Methods in Education. 6. Edition. London; New York: Routledge.
Γρόλλιος, Γ. (1998). Επιστήμη της Ιστορίας, Σχολικά Εγχειρίδια και Διαδικασίες Παραγωγής της Σχολικής Ιστορίας. Στο: ΜΑΚΕΔΝΟΝ, 5, σσ. 17-28.
Καραπιστόλης, Δ. (2002). Το λογισμικό MAD. Στο: Τετράδια ανάλυσης δεδομένων 2, σσ. 133-147.
Καραπιστόλης, Δ. (2010). Μέθοδοι επεξεργασίας και ανάλυσης δεδομένων. Θεσσαλονίκη: Αλτιντζής.
Καραπιστόλης, Δ. (2015). Σύγκριση αποτελεσμάτων μεταξύ ταξινόμησης με την μέθοδο VACOR και κατάταξης βάσει της Ευκλείδειας μετρικής με τη μηχανή μάθησης SVM 015. Στο: Ελληνική Εταιρία Ανάλυσης Δεδομένων. Τόμος Περιλήψεων. 8ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ανάλυσης Δεδομένων με Διεθνή Συμμετοχή. Αλεξανδρούπολη, 10-12 Σεπτεμβρίου 2015. Διαθέσιμος στον δικτυακό τόπο: http://www.gsda.gr/conference/Book_of_Abstracts.pdf (Προσπελάστηκε στις 21/12/2015).
Καψάλης Α., & Χαραλάμπους, Δ. (2008). Σχολικά Εγχειρίδια. Θεσμική εξέλιξη και σύγχρονη προβληματική. Αθήνα: Μεταίχμιο.
Κελπανίδης, Μ. (1999). Μεθοδολογία της Παιδαγωγικής Έρευνας με Στοιχεία Στατιστικής. Θεσσαλονίκη: Κώδικας.
Κουλουμπαρίτση, Α. (2003). Η Κατανόηση στο Αναλυτικό Πρόγραμμα, στα Σχολικά Βιβλία και στη Διδακτική Πράξη: Συστημική Συσχέτιση και Αξιολόγηση. Εφαρμογές στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση. Αθήνα: Γρηγόρη.
Κουτσουπιάς, Ν. (2005). Εφαρμογές Ανάλυσης Δεδομένων. Θεσσαλονίκη: Αντ. Σταμούλης.
Maier, U. et al (2011). Ein allgemeindidaktisches Kategoriensystem zur Analyse des kognitiven Potenzials von Aufgaben. Στο: Beiträge zur Lehrerbildung, 28. Jg., 1. Heft, σσ. 84-96. Διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο: http://www.bzl-online.ch/archivdownload/artikel/BZL_2010_1_84-96.pdf (Προσπελάστηκε στις 27/10/2015).
Μάρκος, Α. Ι. (2006). Βοήθεια στην Ερμηνεία των Αποτελεσμάτων της Παραγοντικής Ανάλυσης των Αντιστοιχιών & Αλγόριθμοι Κατασκευής και Ανάλυσης Ειδικών Πινάκων Εισόδου. Η Περίπτωση του Λογισμικού CHIC Analysis. Διδακτορική Διατριβή, Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη. Διαθέσιμο στον δικτυακό χώρο: https://dspace.lib.uom.gr/bitstream/2159/1650/4/Markos.pdf (Προσπελάστηκε στις: 21/12/2015).
Ματσαγγούρας, Η., (2006). Διδακτικά Εγχειρίδια: Κριτική Αξιολόγηση Γνωσιακής, Διδακτικής και Μαθησιακής Λειτουργίας. Στο: Συγκριτική και Διεθνής Εκπαιδευτική Επιθεώρηση, 7, σσ. 60-92.
Ματσαγγούρας, Η. (5 2007). Θεωρία και Πράξη της Διδασκαλίας. τ. Β’. Στρατηγικές Διδασκαλίας. Η Κριτική Σκέψη στη Διδακτική Πράξη. Αθήνα: Gutenberg.
Meyer, H. (1988). Unterrichtsmethoden. I: Theorieband. 2. Auflage. Frankfurt am Main: Scriptor Verlag.
Ministerium für Schule und Weiterbildung des Landes Nordrhein-Westfalen (2011), ernlehr lan f r die e undarstufe in ordrhein-Westfalen. Orthodoxe Religionslehre. Διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο: http://www.schulentwicklung.nrw.de/lehrplaene/upload/klp_SI/Orthodoxe_Religionslehre/KLP_SI_Orthodoxe_Religionslehre_-_Endfassung.pdf (Προσπελάστηκε στις 27/10/2015).
Moosbrugger, M. K. (1984). Die Qualität der Aufgaben in Lehrb chern und ihre dida tischen onse uenzen: eine Analyse sterreichischer chulb cher der au tschule f r den nterrichtsgegenstand eschichte und ozial unde. Disseration, Salzburg.
Moosbrugger, M. K. (1985). Das Niveau der Aufgaben in Lehrbüchern: ine Anal se sterreichischer Geschichtsbücher für die auptschule. Στο: Unterrichtswissenschaft, 13, σσ. 116–129.
Παπαγιαννόπουλος, Δ. (2011). Παιδαγωγική Αξιολόγηση των Σχολικών Εγχειριδίων του Δημοτικού Σχολείου. Διδακτορική Διατριβή. Υποβλήθηκε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών, Σχολή Επιστημών Αγωγής, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Ιωάννινα.
Παπαδημητρίου, Γ. (2007). Η Ανάλυση Δεδομένων. Παραγοντική ανάλυση αντιστοιχιών. Ιεραρχική ταξινόμηση και άλλες μέθοδοι. Αθήνα: Τυπωθήτω.
PISA – Διεθνές Πρόγραμμα Αξιολόγησης Μαθητών (2015). URL: http://www.iep.edu.gr/pisa (Προσπελάστηκε στις 29/10/2015).
Schweitzer, F. (2011). Elementarisierung und om etenz. Wie ch lerinnen und ch ler von „gutem Religionsunterricht“ rofitieren. 2. Auflage. Neukirchen-Vluyn: Neukirchener Verlagsgesellschaft.
Stogiannidis, A., & Koutsoupias, . (2013). Geometric Didactical Anal sis – G .D .A . – in euer Methodologischer Vorschlag ür Die mpirische Bildungsforschung. Στο: ΣΥΝΘΕΣΙΣ (Ηλεκτρονικό Περιοδικό του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ), Τόμος 2, Νο. 2, σσ. 200-221. Διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο: http://ejournals.lib.auth.gr/s nthesis/article/download/3924/3979 (Προσπελάστηκε στις 26/10/2015).
Στογιαννίδης, A., & Κουτσουπιάς, . (2014a), Ανάλυση του Πιλοτικού Προγράμματος Σπουδών για το Μάθημα των Θρησκευτικών στην Ελλάδα. Στο: Βιβλίο Περιλήψεων 7ου Πανελληνίου Συνεδρίου Ανάλυσης Δεδομένων με Διεθνή Συμμετοχή, Καβάλα 12-14 Σεπτεμβρίου 2014.
Στογιαννίδης, Α., & Κουτσουπιάς, Ν. (2014b). Όταν η Διδακτική συναντά την Ανάλυση Δεδομένων: Θεωρία και Εφαρμογή της Γεωμετρικής Διδακτικής Ανάλυσης – (Geometric Didactic Analysis – Ge.Di.An.). Στο: ΣΥΝΘΕΣΙΣ (Ηλεκτρονικό Περιοδικό του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ), Τόμος 3, o. 1 (2014), σσ. 115-150. Διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο: http://ejournals.lib.auth.gr/synthesis/article/download/4305/4386 (Προσπελάστηκε στις 26/10/2015).
Στογιαννίδης, Α. (2014). Η Διδακτική Ανάλυση στα Σχολικά Εγχειρίδια του Μαθήματος των Θρησκευτικών. Εμπειρική έρευνα με εφαρμογή της Γεωμετρικής Διδακτικής Ανάλυσης (Ge.Di.An.), Θεσσαλονίκη: Δέσποινα Κυριακίδη.
Stogiannidis, A., & Koutsoupias, N. (2014). Geometric Didactic Analysis (Ge.Di.An.) – methodologische Überlegungen zu einer didaktischen Schulbuchforschung und Fallstudie (Aufgabenanalyse). Στο: Knecht, P. / Matthes, E. / Schütze, S. / Aamotsbakken, B. (Eds.), Methodologie und Methoden der Schulbuch- und Lehrmittelforschung, (σσ. 99 -110). Bad Heilbrunn: Klinkhardt.
Στογιαννίδης , Α. & Καραπιστόλης, Δ., & Κουτσουπιάς, Ν. (2015). Διδακτική ανάλυση εγχειριδίου: Θρησκευτικά Α' Γυμνασίου. Στο: Ελληνική Εταιρία Ανάλυσης Δεδομένων. Τόμος Περιλήψεων. 8ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ανάλυσης Δεδομένων με Διεθνή Συμμετοχή. Αλεξανδρούπολη, 10-12 Σεπτεμβρίου 2015. Διαθέσιμος στον δικτυακό τόπο: http://www.gsda.gr/conference/Book_of_Abstracts.pdf (Προσπελάστηκε στις 21/12/2015).
Wild, V. (2012). Aufgaben im Geschichtsschulbuch: Eine Schulbuchanalyse aus didaktischer Perspektive. Als Masterarbeit eingereicht an der Universität Passau Fach: Erziehungswissenschaften. Abgabetermin: 27. Februar 2012. Διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο: http://www.opus-bayern.de/uni-passau/volltexte/2013/2694/pdf/Wild_Veronika.pdf (Προσπελάστηκε στις 21/12/2015).