Διεισδύοντας στην εμπειρία κοινωνικών λειτουργών του πεδίου κατά την προετοιμασία των υποψήφιων θετών γονέων

cover 1/2026
pdf
Δημοσιευμένα: Apr 19, 2026
DOI: https://doi.org/10.12681/socialwork-rss.41291
Λέξεις-κλειδιά:
τεκνοθεσία αξιολόγηση προετοιμασία θετοί γονείς κοινωνικοί λειτουργοί
Νίκη Ζαφειροπούλου
https://orcid.org/0009-0000-6677-1738
Κατερίνα Μανιαδάκη
https://orcid.org/0000-0002-2145-965X
Περίληψη

Η τεκνοθεσία, ως εν δυνάμει επανορθωτική εμπειρία, προϋποθέτει κατάλληλα προετοιμασμένους γονείς ώστε να ανταποκριθούν στις σύνθετες ψυχοκοινωνικές προκλήσεις της θετής οικογένειας. Εφαλτήριο για τη διεξαγωγή της παρούσας ποιοτικής μελέτης αποτέλεσαν ο Νόμος 4538/2018 που θεσμοθέτησε την εκπαίδευση των υποψηφίων θετών γονέων, η ευρωπαϊκή στρατηγική που προωθεί την οικογενειακού τύπου φροντίδα για τα παιδιά που απομακρύνονται από τις βιολογικές τους οικογένειες, καθώς και η προτεραιότητα που δίνεται σε διεθνές επίπεδο στις πρώιμες παρεμβάσεις ως στρατηγικής πρόληψης και προαγωγής της ψυχικής υγείας. Με το παρόν άρθρο επιδιώκεται να αναδειχθεί η βιωμένη εμπειρία των κοινωνικών λειτουργών που δραστηριοποιούνται στο πεδίο και να αποτυπωθούν οι αντιλήψεις τους σχετικά με τον θεσμό και την προετοιμασία των υποψήφιων θετών γονέων, συνεισφέροντας στο επιστημονικό κενό που καταγράφεται στην εγχώρια βιβλιογραφία και έρευνα. Τα ευρήματα φωτίζουν την πολυδιάστατη φύση της προετοιμασίας, η οποία επισημαίνεται ως διεργασία ενδυνάμωσης και μετασχηματισμού, άρρηκτα συνδεδεμένη με την αξιολόγηση, ενώ αναδύεται η πολυσημία του όρου πρώιμη παρέμβαση. Σχετικά με τα εκπαιδευτικά προγράμματα, οι επαγγελματίες αναγνωρίζουν ότι η εισαγωγή τους στο θεσμικό πλαίσιο συνιστά ένα από τα θετικά σημεία της νομοθετικής μεταρρύθμισης, ωστόσο επισημαίνεται η ανάγκη για συστηματικότερη πλαισίωση και ενίσχυση των υποστηρικτικών δομών.


 

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Άρθρο
Creative Commons License

Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Παρόμοια Διανομή 4.0.

Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Angley, M., Divney, A., Magriples, U., & Kershaw, T. (2015). Social support, family functioning and parenting competence in adolescent parents. Maternal & Child Health Journal, 19, 67-73. https://doi.org/10.1007/s10995-014-1496-x
Anthony, R. E., Paine, A. L., & Shelton, K. H. (2019). Adverse childhood experiences of children adopted from care: The importance of adoptive parental warmth for future child adjustment. International Journal of Environmental Research & Public Health, 16(12). https://doi.org/10.3390/ijerph16122212
Barbosa-Ducharne, M., & Marinho, S. (2019). Beyond the child’s age atpPlacement: Risk and protective factors in preadoption breakdown in Portugal. Research on Social Work Practice, 29(2), 143-152. https://doi.org/10.1177/1049731518783855
Bergsund, H. B., Drozd, F., Hansen, M., & Jacobsen, H. (2018). Pre-adoption training: Experiences and recommendations from adoptive parents and course trainers. Children and Youth Services Review, 195, 282-289. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2018.11.008
Bovenschen, I., Hornfeck, F., & Kappler, S. (2023). Relations between children’s and parents’ behavior in adoptive families: A longitudinal analysis. Adoption Quarterly, 26(4), 364-388. https://doi.org/10.1080/10926755.2023.2198520
Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. http://dx.doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Braun, V. & Clarke, V. (2023). Toward good practice in thematic analysis: Avoiding common problems and be(com)ing a knowing researcher. International Journal of Transgender Health, 24(1), 1-6. https://doi.org/10.1080/26895269.2022.2129597
Brodzinsky, D. M. , Gunnar, M., & Palacios, J. (2022). Adoption and trauma: Risks, recovery, and the lived experience of adoption. Child Abuse & Neglect, 130(2), 105309. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2021.105309
Bryman, A. (2016). Social Research Methods (5th ed.). Oxford University Press.
Canzi, E., Rosnati, R., Palacios, J., & Román, M. (2018). Internationally adopted children’s cognitive and social-emotional development during the first post-adoption year: A longitudinal study. European Journal of Developmental Psychology, 15(5), 517-530. https://doi.org/10.1080/17405629.2017.1316257
Council of Europe (2008). European Convention on the Adoption of Children (revised). https://rm.coe.int/1680084823
Dowdy-Hazlett, T. & Clark, S. L. (2023). Foster care is a roller coaster: A mixed-methods exploration of foster parent experiences with caregiving. Child & Adolescent Social Work Journal, 42(1), 81-93. https://doi.org/10.1007/s10560-023-00938-9
Dunst, C. J., Hamby, D. W., & Raab, M. (2019). Modeling the relationships between practitioner capacity-building practices and the behavior and development of young children with disabilities and delays. Educational Research & Reviews, 14(9), 309-319. https://doi.org/10.5897/ERR2019.3742
European Association of Service Providers for Persons with Disabilities [EASPD] (2021). Η Στρατηγική για την αποϊδρυματοποίηση στην Ελλάδα: Τεχνική υποστήριξη για τη διαδικασία αποϊδρυματοποίησης στην Ελλάδα. https://easpd.eu/
Eriksson, P. K. (2016). Prospective adoptive parents within pre-adoption services: An interplay of emotions and power in social interaction [Doctoral Dissertation, University of Helsinki]. https://helda.helsinki.fi/bitstreams/66f58ee4-8d29-4f4b-bf35-415415e28351/download
European Commission (2024). Commission recommendation on developing and strengthening integrated child protection systems in the best interests of the child. https://eur-lex.europa.eu
Featherstone, B., & Gupta, A. (2020). Social workers’ reflections on ethics in relation to adoption in the UK: Everywhere but Nowhere? British Journal of Social Work, 50, 833-849. https://doi.org/10.1093/bjsw/bcz033
Felitti, V. J., Anda, R. F., Nordenberg, D., Williamson, D. F., Spitz, A. M., Edwards, V., Koss, M. P., & Marks, J. S. (2019, rerprinted). Relationship of childhood abuse and household dysfunction to many of the leading causes of death in adults: The Adverse Childhood Experiences (ACE) Study. American journal of preventive medicine, 56(6), 774–786. https://doi.org/10.1016/j.amepre.2019.04.001
Foli, J. K., Lim, E., & South, S. C. (2017). Longitudinal analyses of adoptive parents' expectations and depressive symptoms. Research in Nursing & Health, 40(6), 564-574. https://doi.org/10.1002/nur.21838
Frazer, H. (2016). Prevention and early intervention services to address children at risk of poverty. Publications Office of the European Union
Groger, R., & Bhagwan, R. (2023). Adoptive parents’ experiences of support from social workers and informal networks during the adoption process. Social Work/Maatskaplike Werk, 59(4), 324-336. https://doi.org/10.15270/59-4-1169
Ίσαρη, Φ., & Πουρκός, Μ. (2015). Ποιοτική μεθοδολογία έρευνας: Εφαρμογές στην ψυχολογία και την εκπαίδευση. Ελληνικά Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα & Βοηθήματα. https://repository.kallipos.gr/bitstream/11419/5826/4/15327_Isari-.pdf
Jakhara, M. (2018). The journey to adopt a child-A mixed methods study comparing aspiring parents’ perceptions of the adoption process with those of social workers and social work managers [Doctoral Dissertation, University of Derby]. https://doi.org/10.48773/951v9
Joseph, J., Buss, C., Knop, A., de Punder, K., Winter, S.M., Spors, B., Binder, E. Haynes, J.D., & Heim, C. (2023). Greater maltreatment severity is associated with smaller brain volume with implication for intellectual ability in young children. Neurobiology of Stress, 27, 1-7. https://doi.org/10.1016/j.ynstr.2023.100576
Καλλινικάκη, Θ. (2010). Ποιοτικές μέθοδοι στην έρευνα της κοινωνικής εργασίας (2η εκδ.). Τόπος
Κατσαμά, Ε., & Καλλινικάκη, Θ. (2021). Η εκτίμηση της υποψηφιότητας θετών γονέων. Στο Γ. Αμπατζόγλου (Επιμ.), Αλλάζοντας Χέρια: Από τον αποχωρισμό των παιδιών στην υποδοχή τους (2η έκδοση., σσ. 499-518). University Studio Press.
Κούτρα, Κ., Πουπάκη, Α., Σαμάρα, Ρ., & Κυπραίου, Δ. (2023). Η διασύνδεση και συνεργασία των φορέων που ασχολούνται με τους θεσμούς της αναδοχής και της τεκνοθεσίας στην Περιφέρεια Κρήτης. Κοινωνική Εργασία, 37(1), 7-33. https://doi.org/10.12681/socialwork-rss.36255
Lee, B. R., Kobulsky, J. M., Brodzinsky, D., & Barth, R. P. (2018). Parent perspectives on adoption preparation: Findings from the Modern Adoptive Families project. Children & Youth Services Review, 85, 63-71. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2017.12.007
Liang, A. Y., Dallimore, E., & Hanlon, R. (2024). Adoptive parent advice: challenges, strategies, and insights for future adoptive parents. Families in Society: The Journal of Contemporary Social Services, 1-19. https://doi.org/10.1177/10443894241272263
Luu, B., de Rosnay, M., Wright, A. C., & Tregeagle, S. (2018). Identity formation in children and young people in open adoptions from out-of-home care in New South Wales, Australia. Adoption Quarterly, 21(2), 120-139. https://doi.org/10.1080/10926755.2018.1468371
McKay, K., & Ross, L. E. (2010). The transition to adoptive parenthood: A pilot study of parents adopting in Ontario, Canada. Children and Youth Services Review, 32(4), 604-610. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2009.12.007
Mohanty, J., Chokkanathan, S., & Park, W. (2019). Risk and protective factors among Korean adult international adoptees: A latent class analysis. Children and Youth Services Review, 101, 142-150. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2019.03.045
Mounts, B. & Bradley, L. (2020). Issues involving international adoption. The Family Journal: Counseling & Therapy for Couples & Families, 28(1), 33-39. https://doi.org/10.1177/1066480719887494
Nelson, C. A., Sullivan, E., & Engelstad, A. M. (2024). Annual research review: Early intervention viewed through the lens of developmental neuroscience. Journal of Child Psychology & Psychiatry, and Allied Disciplines, 65(4), 435-455. https://doi.org/10.1111/jcpp.13858
Ni Chobhthaigh, S., & Duffy, F. (2019). The effectiveness of psychological interventions with adoptive parents on adopted children and adolescents’ outcomes: A systematic review. Clinical Child Psychology & Psychiatry, 24(1), 69-94. https://doi.org/10.1177/1359104518786339
Νόμος 4538/2018, Μέτρα για την προώθηση των θεσμών της αναδοχής και της υιοθεσίας και άλλες διατάξεις, Εφημερίδα της Κυβέρνησης της Ελληνικής Δημοκρατίας (ΦΕΚ Α 85/16.5.2018).
Νόμος 2447/1996, Κύρωση ως κώδικα του σχεδίου νόμου "Υιοθεσία επιτροπεία και αναδοχή ανηλίκου δικαστική συμπαράσταση δικαστική επιμέλεια ξένων υποθέσεων και συναφείς ουσιαστικές δικονομικές και μεταβατικές διατάξεις", Εφημερίδα της Κυβέρνησης της Ελληνικής Δημοκρατίας (ΦΕΚ Α 278/30.12.1996).
Palacios, J., Adroher, S., Brodzinsky, D. M., Grotevant, H. D., Johnson, D. E., Juffer, F., Martínez-Mora, L., Muhamedrahimov, R. J., Selwyn, J., Simmonds, J., & Tarren-Sweeney, M. (2019). Adoption in the service of child protection: An international interdisciplinary perspective. Psychology, Public Policy & Law, 25(2), 57-72. https://doi.org/10.1037/law0000192
Palacios, J., Rolock, N., Selwyn, J., & Barbosa-Ducharne, M. (2019). Adoption breakdown: concept, research, and implications. Research on Social Work Practice, 29(2), 130-142. https://doi.org/10.1177/1049731518783852
Pinderhughes, E. E., & Brodzinsky, D .M. (2019). Parenting in adoptive families. In M. H. Bornstein (Ed.), Handbook of parenting. Vol 1: Children and parenting (3rd ed., pp. 322-367). Taylor & Francis Group.
Πουλόπουλος, Χ., Κοκκίνη, Ε., Κουλούρης, Ν., Κατσαμά, Ε., Τσέργας, Ν., & Καλλινικάκη, Θ. (2019). Ένα σπίτι για κάθε παιδί: Εγχειρίδιο εκπαίδευσης υποψήφιων θετών γονέων. Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης & Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.
Robinson, O. C. (2014). Sampling in interview-based qualitative research: A theoretical and practical guide. Qualitative Research in Psychology, 11, 25-41. https://doi.org/10.1080/14780887.2013.801543
Russu, I. (2023). Adopter training: An essential premise for successful adoption. Revista Românească pentru Educaţie Multidimensională, 15(2), 518-531. https://doi.org/https://doi.org/10.18662/rrem/15.2/747
Schofield, G., & Beek, M. (2023). Υιοθεσία & Αναδοχή. Σύμφωνα με τη θεωρία του δεσμού και του μοντέλου ασφαλούς βάσης (Δ. Σακκάς, Επιμ.). Αρμός
Toland, A. M., Blakey, J. M., Selleck, K. L., Rolock, N., & Ocasio, K. (2024). Adoption-informed care: What clinicians in the United States need to know. Adoption Quarterly, 1-33. https://doi.org/10.1080/10926755.2024.2352385
Triseliotis, J. (2000). Προετοιμάζοντας και επιλέγοντας θετούς γονείς. Στο Τ. Κουσίδου (Eπιμ.), Τεκνοθεσία, τάσεις, πολιτική, πρακτική. Εθνικός Οργανισμός Κοινωνικής Φροντίδας. Κέντρο Βρεφών «Η ΜΗΤΕΡΑ» (σσ.74-87). Γρηγόρη.
van der Kolk, B. A. (2018). Το σώμα δεν ξεχνά: Εγκέφαλος, νους και σώμα στη θεραπεία του τραύματος (2η εκδ.). Κλειδάριθμος.
Wirzén, M., & Lindgren, C. (2021): It shouldn’t just be these kinds of sunshine stories: Social workers’ discussion of past difficulties as a key theme in adoption assessment interviews. European Journal of Social Work, 24(4), 578-590. https://doi.org/10.1080/13691457.2019.1709160
Wirzén, M., & Čekaitė, A. (2022). Assessing and assisting prospective adoptive parents: Social workers’ communicative strategies in adoption assessment interviews. Qualitative Social Work, 21(1), 91-111. https://doi.org/10.1177/1473325021989425