Ελληνική προσαρμογή και ψυχομετρική αξιολόγηση της κλίμακας Αίσθησης της Κοινότητας στο Σχολείο
Δημοσιευμένα:
Απρ 19, 2026
Λέξεις-κλειδιά:
Αίσθηση σχολικής κοινότητας Κλίμακα Προσαρμογή Επιβεβαιωτική ανάλυση παραγόντων ψυχομετρική αξιολόγηση
Περίληψη
Η σχολική ζωή συνιστά θεμελιώδες πλαίσιο της ανθρώπινης ανάπτυξης εντός του οποίου οικοδομείται η αίσθηση της σχολικής κοινότητας, όπως αυτή θεμελιώνεται στο θεωρητικό μοντέλο των McMillan και Chavis (1986). Πλήθος ερευνητικών ευρημάτων τεκμηριώνουν τη θετική συσχέτιση της αίσθησης της σχολικής κοινότητας με την ευημερία μαθητών/τριών, ενώ η ανασκόπηση της εγχώριας βιβλιογραφίας αναδεικνύει ένα σημαντικό ερευνητικό κενό. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η προσαρμογή και ψυχομετρική αξιολόγηση της κλίμακας ‘The Scale of Sense of Community in the School’ των Prati et al. (2017) στην ελληνική γλώσσα. Δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 503 μαθητές/τριες από 20 δημόσια γυμνάσια της Θεσσαλονίκης, οι οποίοι/ες επιλέχθηκαν με τη μέθοδο της στρωματοποιημένης τυχαίας δειγματοληψίας. Αρχικά, πραγματοποιήθηκε η γλωσσική επικύρωση της κλίμακας, ενώ στη συνέχεια εξετάστηκαν οι ψυχομετρικές ιδιότητες της κλίμακας. Τα αποτελέσματα της επιβεβαιωτικής ανάλυσης παραγόντων έδειξαν ότι η ελληνική εκδοχή διατήρησε τη δομή του αμφιπαραγοντικού μοντέλου (χ²/df = 2,11, CFI = 0,986, RMSEA = 0,047) με έναν ισχυρό γενικό παράγοντα που αποτυπώνει τη συνολική αίσθηση της σχολικής κοινότητας και τρεις ειδικούς παράγοντες -την Ιδιότητα Μέλους, τη Συναισθηματική Σύνδεση και τις Προσλαμβανόμενες Ευκαιρίες Ένταξης- οι οποίοι συμβάλλουν διακριτά αλλά χωρίς ισοδύναμη ψυχομετρική ισχύ. Η δομή του μοντέλου υποστηρίχθηκε περαιτέρω από τους δείκτες Explained Common Variance (ECV) και Omega Hierarchical (ωΗ). Η συνολική κλίμακα και οι επιμέρους διαστάσεις της παρουσίασαν υψηλή εσωτερική συνοχή (ω = 0,82–0,90), ενώ επιβεβαιώθηκε η ισοδυναμία μέτρησης ως προς το φύλο. Συνολικά, τα ευρήματα τεκμηριώνουν ότι η ελληνική εκδοχή της κλίμακας αποτελεί ένα έγκυρο και αξιόπιστο εργαλείο για την αξιολόγηση της αίσθησης της σχολικής κοινότητας στον ελληνικό μαθητικό πληθυσμό με ερευνητικές και πρακτικές εφαρμογές.
Λεπτομέρειες άρθρου
- Πώς να δημιουργήσετε Αναφορές
-
Βαγιάτης Κ., & Ζήση Α. (2026). Ελληνική προσαρμογή και ψυχομετρική αξιολόγηση της κλίμακας Αίσθησης της Κοινότητας στο Σχολείο. Κοινωνική Εργασία. Επιθεώρηση Κοινωνικών Επιστημών, 40(1), 94–112. https://doi.org/10.12681/socialwork-rss.43556
- Τεύχος
- Τόμ. 40 Αρ. 1 (2026): 1/2026
- Ενότητα
- Άρθρο
Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Παρόμοια Διανομή 4.0.
Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Awang, Z. (2012). Research methodology and data analysis (2nd ed.). UiTM Press.
Battistich, V., & Hom, A. (1997). The relationship between students' sense of their school as a community and their involvement in problem behaviors. American Journal of Public Health, 87(12), 1997–2001. https://doi.org/10.2105/AJPH.87.12.1997
Battistich, V., Solomon, D., Kim, D. I., Watson, M., & Schaps, E. (1995). Schools as communities, poverty levels of student populations, and students’ attitudes, motives, and performance: A multilevel analysis. American Educational Research Journal, 32(3), 627–658. https://doi.org/10.3102/00028312032003627
Beaton, D. E., Bombardier, C., Guillemin, F., & Ferraz, M. B. (2000). Guidelines for the process of cross-cultural adaptation of self-report measures. Spine, 25(24), 3186–3191. https://doi.org/10.1097/00007632-200012150-00014
Benavente, M., Chuecas, M. J., Alfaro, J., Galdames, A., & Ditzel, A. L. (2025). Psychometric properties of the school sense of community scale (SOC-S) for a sample of Chilean adolescents. Journal of Psychoeducational Assessment, 43(6), 665–673. https://doi.org/10.1177/07342829251345975
Burnham, K. P., & Anderson, D. R. (2004). Multimodel inference: Understanding AIC and BIC in model selection. Sociological Methods & Research, 33(2), 261–304. https://doi.org/10.1177/0049124104268644
Chen, F. (2007). Sensitivity of goodness of fit indexes to lack of measurement invariance. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 14(3), 464–504. https://doi.org/10.1080/10705510701301834
Chiessi, M., Cicognani, E., & Sonn, C. (2010). Assessing sense of community on adolescents: validating the brief scale of sense of community in adolescents (SOC‐A). Journal of Community Psychology, 38(3), 276–292. https://doi.org/10.1002/jcop.20364
Cicognani, E., Martinengo, L., Albanesi, C., Piccoli, N. D., & Rollero, C. (2014). Sense of community in adolescents from two different territorial contexts: The moderating role of gender and age. Social Indicators Research, 119(3), 1663–1678. https://doi.org/10.1007/s11205-013-0569-3
Fornell, C., & Larcker, D. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.1177/002224378101800104
Guazzini, A., Pesce, A., Gino, F., & Duradoni, M. (2022). How the COVID-19 pandemic changed adolescents’ use of technologies, sense of community, and loneliness: A retrospective perception analysis. Behavioral Sciences, 12(7), 228-242. https://doi.org/10.3390/bs12070228
Ζήση, Α. (2022). Η κοινότητα ως πεδίο παρέμβασης στην κλινική κοινωνιολογία. Στο Σ. Χτούρης & Α. Ζήση (Επιμ.), Κλινική Κοινωνιολογία - Θέματα και πεδία εφαρμογής, (σ. 85–95). Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage.
Hambleton, R. K., Merenda, P. F., & Spielberger, C. D. (Eds.). (2004). Adapting educational and psychological tests for cross-cultural assessment. Psychology Press.
Hombrados‐Mendieta, I., Gomez‐Jacinto, L., & Dominguez‐Fuentes, J. M. (2009). The impact of immigrants on the sense of community. Journal of Community Psychology, 37(6), 671–683. https://doi.org/10.1002/jcop.20323
Hox, J. J. (2010). Multilevel analysis: Techniques and applications (2nd ed.). Routledge.
Hyde, M., & Chavis, D. M. (2007). Sense of community and community building. In R. A. Cnaan & C. Milofsky (Eds.), Handbook of Community Movements and Local Organizations, (pp. 179–192). Springer US. https://doi.org/10.1007/978-0-387-32933-8_12
Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). Guilford Press.
Mannarini, T., Tartaglia, S., Fedi, A., & Greganti, K. (2006). Image of neighborhood, self-image and sense of community. Journal of Environmental Psychology, 26(3), 202–214. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2006.07.008
McMillan, D. W. (1996). Sense of community. Journal of Community Psychology, 24(4), 315–325. https://doi.org/10.1002/(SICI)1520-6629(199610)24:4%3C315::AID-JCOP2%3E3.0.CO;2-T
McMillan, D. W., & Chavis, D. M. (1986). Sense of community: A definition and theory. Journal of Community Psychology, 14(1), 6–23. https://doi.org/10.1002/1520-6629(198601)14:1%3C6::AID-JCOP2290140103%3E3.0.CO;2-I
Prati, G., & Cicognani, E. (2019). A cross-lagged panel analysis of the relationship between neighborhood sense of community and school sense of community. Europe's Journal of Psychology, 15(4), 689–699. https://doi.org/10.5964/ejop.v15i4.1682
Prati, G., & Cicognani, E. (2021). School sense of community as a predictor of well-being among students: A longitudinal study. Current Psychology, 40(2), 939–943. https://doi.org/10.1007/s12144-018-0017-2
Prati, G., Cicognani, E., & Albanesi, C. (2017). Psychometric properties of a multidimensional scale of sense of community in the school. Frontiers in Psychology, 8(1466), 1–10 https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.01466
Prati, G., Cicognani, E., & Albanesi, C. (2018). The impact of sense of community in the school, social skills, and exposure to aggression and victimization on students’ well-being. Social Indicators Research, 140(2), 637–651. https://doi.org/10.1007/s11205-017-1808-9
Prati, G., Cicognani, E., & Albanesi, C. (2018). The influence of school sense of community on students’ well‐being: A multilevel analysis. Journal of Community Psychology, 46(7), 917–924. https://doi.org/10.1002/jcop.21982
Pretty, G. M., Conroy, C., Dugay, J., Fowler, K., & Williams, D. (1996). Sense of community and its relevance to adolescents of all ages. Journal of Community Psychology, 24(4), 365–379. https://doi.org/10.1002/(SICI)1520-6629(199610)24:4%3C365::AID-JCOP6%3E3.0.CO;2-T
Reise, S. P. (2012). The rediscovery of bifactor measurement models. Multivariate Behavioral Research, 47(5), 667–696. https://doi.org/10.1080/00273171.2012.715555
Rodriguez, A., Reise, S. P., & Haviland, M. G. (2016). Evaluating bifactor models: Calculating and interpreting statistical indices. Psychological Methods, 21(2), 137–150. https://doi.org/10.1037/met0000045
Sarason, S. B. (1974). The psychological sense of community: Prospects for a community psychology. Jossey-Bass.
Talò, C., Mannarini, T., & Rochira, A. (2014). Sense of community and community participation: A meta-analytic review. Social Indicators Research, 117(1), 1–28. https://doi.org/10.1007/s11205-013-0347-2
Vieno, A., Lenzi, M., Santinello, M., & Scacchi, L. (2013). Sense of community, unfairness, and psychosomatic symptoms: A multilevel analysis of Italian schools. Journal of Adolescent Health, 53(1), 142–145. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2013.02.019
Vieno, A., Santinello, M., Pastore, M., & Perkins, D. D. (2007). Social support, sense of community in school, and self-efficacy as resources during early adolescence: An integrative model. American Journal of Community Psychology, 39(1), 177–190. https://doi.org/10.1007/s10464-007-9095-2
Villarroel, A., Alfaro, J., Reyes, F., Carrillo, G., & Ditzel, L. (2022). A sense of community at school and the subjective well‐being of Chilean students. Journal of Community Psychology, 50(5), 2130–2143. https://doi.org/10.1002/jcop.22759
Wang, W., Vaillancourt, T., Brittain, H. L., McDougall, P., Krygsman, A., Smith, D., Cunningham, C. E., Haltigan, J. D., & Hymel, S. (2014). School climate, peer victimization, and academic achievement: results from a multi-informant study. School Psychology Quarterly, 29(3), 360–377. https://doi.org/10.1037/spq0000084
